#Samfélagsmál

Michael Moore reyndi að heimsækja hvítflibbafanga á Kvíabryggju

Ísland er í aðalhlutverki í nýjustu heimildarmynd Michael Moore. Þar er m.a. fjallað um uppgjör Íslands við efnahagshrunið og fangelsismál á Íslandi.

Michael Moore fyrir utan Keflavíkurflugvöll þegar hann yfirgaf landið í maí 2015.
Þórður Snær Júlíusson

Ísland leikur stórt hlut­verk í nýrri heim­ild­ar­mynd ­kvik­mynda­gerð­ar­manns­ins Mich­ael Moore, sem sýnd hefur verið á kvik­mynda­há­tíð­u­m í haust og var frum­sýnd völdum hluta almenn­ings á Þor­láks­messu. Hún verður í sýn­ingu í eina viku til að vera gjald­geng til Ósk­arsverð­launa næsta árs en verður svo tekin aftur úr sýn­ingu þangað til í febr­ú­ar. Mynd Moore heitir Where to Invade next og með henni vildi Moore að kynna það besta í Evr­ópu fyrir sam­löndum sín­um. Í mynd­inni ferð­ast Moore til­ Ís­lands, Finn­lands, Nor­egs, Ítalíu og fleiri landa til að stela góðum hug­mynd­um land­anna sem virka við sam­fé­lags­upp­bygg­ingu í þeim til­gangi að flytja þær með­ ­sér aftur til Banda­ríkj­anna. Myndin er ein þeirra heim­ild­ar­mynda sem kemur til­ ­greina þegar til­nefn­ingar til Ósk­arsverð­launa fyrir bestu heim­ild­ar­mynd á næst­u verð­launa­há­tíð.



Moore dvaldi hér­lendis í maí síð­ast­liðnum og hvíldi mik­il ­leynd yfir ástæðum þess að kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn var staddur hér­lend­is. Hann hitti þó margt fólk og á meðal þeirra sem Moore fund­aði með á meðan að á t­veggja daga dvöl hans stóð voru Jón Gnarr, fyrrum borg­ar­stjóri Reykja­vík­ur­, Birgitta Jóns­dótt­ir, þing­maður Pírata, fjár­festir­inni Halla Tóm­as­dótt­ir, Mar­grét Krist­manns­dótt­ir, Haf­dís Jóns­dóttir í World Class, Vig­dís Finn­boga­dótt­ir, ­fyrrum for­seti Íslands og Ólafur Þór Hauks­son, sér­stakur sak­sókn­ari. Egg­ert Skúla­son, rit­stjóri DV, greindi frá því í þætt­inum Viku­lok­unum á Rás 2 á með­an að  Moore var hér­lendis að hann hefð­i vakið hann með sím­tali þá um morg­un­inn og til stæði að þeir ættu fund síð­ar­ ­sama dag. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum Kjarn­ans varð aldrei af þeim fundi.

Reyndu að ná tali af útrás­ar­vík­ingum

Mikil leynd hvíldi yfir ástæðum þess að Moore kom til Íslands­ og héldu ýmsir íslenskir fjöl­miðlar því upp­haf­lega fram að hann væri að vinna að heim­ild­ar­mynd um íslenska heil­brigð­is­kerfið. Það reynd­ist ekki rétt.

Auglýsing

Hér­lendis kynnti Moore, og fjöl­mennt teymi hans, sér meðal ann­ars stöðu jafn­rétt­is­mála, póli­tískan akti­visma sem hef­ur skilað grund­vall­ar­breyt­ingum í stjórn­mál­um, fang­els­is­mál og upp­gjör Íslands við efna­hags­hrun­ið. Í tveimur síð­ar­nefndu hlut­unum fólst meðal ann­ars að Moor­e ræddi við Ólaf Þór Hauks­son, sér­stakan sak­sókn­ara, auk þess sem fram­leiðsluteymi hans reyndi að fá við­tal við þá banka­menn sem hlutu dóma í Al Than­i-­mál­inu sem nú afplána langa fang­els­is­dóma á Kvía­bryggju og vildu fá að heim­sækja hið opna fang­elsi. Sam­kvæmt heim­ildum Kjarn­ans vildu þeir ekki ræða við ­kvik­mynda­gerð­ar­mann­inn og reynt var að koma í veg fyrir að aðstoð­ar­fólk hans ­færi að Kvía­bryggju til að mynda. Sú við­leitni skil­aði þó ekki árangri. Þá ­reyndi teymi Moore að ná sam­bandi við aðra íslenska banka- og við­skipta­menn sem léku stórt hlut­verk í risi og falli íslenska efna­hagsund­urs­ins á árunum fyr­ir­ og eftir banka­hrun.

Moore er einn þekkt­asti heim­ild­ar­gerð­ar­maður í heimi og hefur vakti fyrst athygli fyrir mynd­ina á Roger and Me, sem fjallað áhrif þess að General Motors lok­aði verk­smiðjum sínum í heima­borg Moore, Flint í Michig­an-­fylki. Hann hlaut síðan Ósk­arsverð­laun fyrir heim­ild­ar­mynd­ina Bowl­ing ­for Col­umbine, sem fjall­aði um hræði­leg fjöldamorð tveggja skóla­pilta í bæn­um Col­umbine og byssu­menn­ing­una í Banda­ríkj­un­um.



Árið 2004 kom svo út myndin Fahren­heit 9/11, sem fjallar um ­Banda­ríkin í kjöl­far árásanna sem áttu sér stað 11. sept­em­ber 2001. Sér­stöku ­ljósi var beint að George W. Bush, for­seta lands­ins, og sam­bandi fjöl­skyld­u hans við Osama Bin Laden, sem bar ábyrgð á árás­un­um. Myndin var gríð­ar­lega ­um­deild en feyki­vin­sæl og fékk meðal ann­ars æðstu verð­laun ­kvik­mynda­há­tíð­ar­innar í Cann­es, Gullpálmann. Fahren­heit 9/11 er enn þann dag í dag sú heim­ild­ar­mynd sem hefur halað inn mestar tekjur í sög­unni, en í ágúst 2012 hafði hún tekið inn meira en 200 millj­ónir dala, um 26,4 millj­arða króna. Árið 2005, þegar athyglin vegna Fahren­heit 9/11 var sem mest, var Moore á lista ­tíma­rits­ins Time yfir 100 áhrifa­mesta fólk í heimi.

Þekkt­ustu myndir sem Moore hefur gert síðan eru Sicko og Capital­ism: A love story. Hann hefur auk þess skrifað fjöl­margar bækur og gert ­þrjár sjón­varps­þátt­arað­ir.



Meira úr Kjarnanum