#Stjórnmál #Efnahagsmál #wintris

Eiginkona forsætisráðherra hagnast á því að sleppa við stöðugleikaskatt

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson forsætisráðherra hefur leikið lykilhlutverk í pólitískri umræðu um losun hafta og við mótun á áætlun til að láta þá losun verða að veruleika. Eiginkona hans var allan þann tíma kröfuhafi í slitabú föllnu bankanna.

Anna Sigurlaug Pálsdóttir, eiginkona forsætisráðherra, hefur opinberað að hún eigi kröfur upp á rúman hálfan milljarð króna í slitabú föllnu bankanna.
Mynd: Samsett.
Þórður Snær Júlíusson

Wintris Inc., félag í eigu Önnu Sig­ur­laugar Páls­dóttur sem ­skráð er á Bresku Jóm­frú­areyj­un­um, getur búist við því að fá rúm­lega 120 millj­ónir króna þegar slitabú föllnu bank­anna hafa greitt kröfu­höfum sín­um. Alls á félagið kröfur upp á 523 millj­ónir króna og væntar end­ur­heimtir kröfu­hafa skila ofan­greindri nið­ur­stöðu. Ef stöð­ug­leika­skattur hefði verið lagður á slita­búin hefði það fé sem runnið hefði til kröfu­hafa verið um 300 millj­örð­u­m krónum lægri upp­hæð sem nú verð­ur. Því hagn­ast Wintris umtals­vert á því að slita­búum Glitn­is, Kaup­þings og Lands­bank­ans var gert kleift að ljúka slit­u­m sínum með greiðslu stöð­ug­leika­fram­lags frekar en með álagn­ing­u ­stöð­ug­leika­skatts.

Anna Sig­ur­laug er eig­in­kona Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­son­ar ­for­sæt­is­ráð­herra.

Keypti skulda­bréf á íslensku bank­ana fyrir hrun

Félag eig­in­konu for­sæt­is­ráð­herra á kröfur í slitabú fölln­u ­bank­anna vegna þess að það hafði keypt skulda­bréf útgefin af þeim fyrir hrun. Þetta hefur Kjarn­inn fengið stað­fest hjá Jóhann­esi Þór Skúla­syni, aðstoð­ar­mann­i ­for­sæt­is­ráð­herra, sem sér um upp­lýs­inga­gjöf fyrir hönd Önnu Sig­ur­laugar vegna opin­ber­un­ar á eign hennar á aflands­fé­lagi. Þegar neyð­ar­lögin voru sett í októ­ber 2008 ­færð­ust kröfur vegna slíkra skulda­bréfa aftur fyrir inn­stæður í kröfu­hafaröð ­bank­anna. Sig­mundur Davíð sat ekki á þingi þegar neyð­ar­lögin voru sam­þykkt og enn voru þá nokkrir mán­uðir í að hann yrði kos­inn for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins. Sig­mundur Davíð kom því ekki að þeirri laga­setn­ingu.

Auglýsing

Wintris lýsti því almennri kröfu í bú Kaup­þings, Lands­bank­ans og Glitnis til að reyna að fá skulda­bréf sín greidd að ein­hverju leyti. Alls á félagið kröfu upp á 174 millj­ónir króna í bú Lands­banka Íslands­, ­þrjár kröfur upp á sam­tals 220 millj­ónir króna í bú Kaup­þings og eina kröfu í bú Glitnis upp á eina milljón sviss­neskra franka, sem í dag er um 129 millj­ónir króna. Sam­tals ­nema kröf­urnar því um 523 millj­ónum króna.

Lyk­ilá­kvörðun í að styrkja stöðu íslenskra stjórn­valda í stöðu­bar­áttu þeirra við erlenda kröfu­hafa vegna slita­búa föllnu bank­anna vor­u lög sem sam­þykkt voru 13. mars 2012. Í þeim voru slitabú bank­anna færð und­ir­ höft og svo­kallað „sól­ar­lags­á­kvæð­i“, sem gerði höftin tíma­bund­in, afnumið. ­Sig­mundur Davíð var þing­maður þegar þessi lög voru sam­þykkt en var fjar­ver­and­i þegar greitt var atkvæði um þau.

Haustið 2013 var skip­aður ráð­gjafa­hópur til að vinna við hafta­af­nám. Á meðal þeirra sem starf­aði í þeim hópi var Bene­dikt Árna­son, þá ­sér­legur efna­hags­ráð­gjafi Sig­mundar Dav­íðs. Á grund­velli vinnu þess hóps var ­settur á fót sér­stakur fram­kvæmda­hópur um losun fjár­magns­hafta. Í upp­hafi árs 2015 var bætt við þann hóp. Á meðal þeirra sem komu þá inn í hann var Sig­urð­ur­ Hann­es­son, fram­kvæmda­stjóri eigna­stýr­ingar hjá Kviku. Hann er vinur og einn ­nán­asti ráð­gjafi Sig­mundar Dav­íðs og var meðal ann­ars for­maður sér­fræð­inga­hóps stjórn­valda um höf­uð­stólslækk­un verð­tryggðra hús­næð­is­lána. Auk þess starf­aði Lilja D. Alfreðs­dótt­ir, sem var í láni hjá for­sæt­is­ráðu­neyt­inu frá Seðla­banka Íslands við verk­efna­stjórn­un ­vegna los­unar fjár­magns­hafta, náið með hópn­um.  

Sig­mundur í aðal­hlut­verki í Hörpu

Þegar stjórn­völd kynntu áætlun sína um losun hafta í byrj­un júní 2015 var blásið til mik­ils blaða­manna­fundar í Hörpu. Þar kynntu Sig­mund­ur Da­víð og Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, helstu útlín­ur ­á­ætl­un­ar­inn­ar. Í aðdrag­anda fund­ar­ins setti Sig­mundur Davíð eft­ir­far­andi stöðu­upp­færslu inn á Face­book-­síðu sína:



Aætl­unin sem kynnt var fólst í því að annað hvort myndu erlendir kröfu­haf­ar slita­bú­anna sam­þykkja að greiða svo­kallað stöð­ug­leika­fram­lag eða að það yrð­i lagður 39 pró­sent stöð­ug­leika­skattur á eignir þeirra. Það stöð­ug­leika­fram­lag þurft­i að vera þess eðlis að það myndi ekki hafa nei­kvæð áhrif á greiðslu­jöfn­uð Ís­lands og fjár­mála­stöð­ug­leika. Í grein­ar­gerð Seðla­banka Íslands um mat á upp­gjöri föllnu fall­inna fjár­mála­fyr­ir­tækja á grund­velli stöð­ug­leika­fram­laga, ­sem birt var í lok októ­ber 2015, kom fram að stöð­ug­leika­fram­lög myndu nema tæp­lega 379 millj­örðum króna. Sú upp­hæð miðar við að hægt verði að selja Íslands­banka á háu verði, og því gæti fram­lagið mögu­lega orðið umtals­vert lægra.

Í áætlun stjórn­valda sem kynnt var í júní 2015 kom fram að tekj­ur af 39 pró­sent stöð­ug­leika­skatti myndi skila rík­is­sjóði 682 millj­örðum króna. Það munar því að minnsta kosti 300 millj­örðum krónum á stöð­ug­leika­fram­lags­leið­inn­i og stöð­ug­leika­skatts­leið­inni.

End­ur­heimtir almennra kröfu­hafa föllnu bank­anna urðu á end­anum betri en þeir höfðu reiknað með. Ljóst er á sam­tölum við þá sem fyr­ir­ ­kröfu­haf­anna hafa starfað að þeir voru afar ánægðir með mála­lykt­ir. Ljóst er að end­ur­heimtir í bú Glitnis verða á bil­inu 30-35 pró­sent, hjá Kaup­þingi rúm­lega 26 pró­sent og hjá Lands­bank­anum um 15 pró­sent.

Eig­in­kona for­sæt­is­ráð­herra fær tugi millj­óna króna

Miðað við ofan­greindar end­ur­heimtir má ætla að félag eig­in­konu for­sæt­is­ráð­herra fái um 26 millj­ónir króna vegna kröfu sinnar í bú Lands­banka Íslands, um 57 millj­ónir króna vegna kröfu sinnar í bú Kaup­þings og 39 til 45 millj­ónir króna vegna kröfu sinnar í bú Glitn­is. Sam­tals má því ætl­a að hún fái 122 til 128 millj­ónir króna vegna krafna sinna.

Ef stöð­ug­leika­skattur hefði verið lagður á slita­búin hefð­u end­ur­heimtir félags eig­in­konu for­sæt­is­ráð­herra orðið mun lægri, enda allt að 300 millj­örðum króna minna til skipt­anna fyrir almenna kröfu­hafa þeirra. Því er það stað­reynd að félag Önnu Sig­ur­laugar hagn­að­ist fjár­hags­lega á því að ákveð­ið var að semja við kröfu­hafa um greiðslu stöð­ug­leika­fram­lag í stað þess að leggja á búin stöð­ug­leika­skatt.

Stór hluti af póli­tískum per­sónu­leika Sig­mundar Dav­íðs

Losun hafta og mál­efni slita­búa föllnu bank­anna hafa ver­ið ­stór hluti af póli­tískum per­sónu­leika Sig­mundar Dav­íðs á und­an­förnum árum. Í stefnu­skrá Fram­sókn­ar­flokks­ins­fyrir síð­ustu kosn­ingar kom fram að flokk­ur­inn vildi nýta það svig­rúm sem mundi skap­ast við upp­gjör þrota­búa bank­anna til að fjár­magna al­mennar skulda­nið­ur­fell­ingar á verð­tryggðum hús­næð­is­lán­um. Í við­tali við Frétta­blaðið sem Sig­mundur Davíð fór í þann 9. mars 2013, skömmu fyrir síðust­u ­kosn­ing­ar, sagði hann eft­ir­far­and­i um upp­gjör slita­búa föllnu bank­anna: „Í slíkum við­ræðum þurfa menn bæði að hafa gul­rót og kylfu. Það þarf að skapa hvata en menn þurfa líka að standa frammi ­fyrir því að ef þeir séu ekki til­búnir til að spila með verði það þeim ekki til­ hags­bóta.“

Í við­tali við Kjarn­ann þann 22. ágúst 2013 sagði Sig­mund­ur að það væri „sam­eig­in­legir hags­munir kröfu­hafa og íslenskra stjórn­valda að ­leysa þetta mál þannig að hægt verði að afnema gjald­eyr­is­höft­in.“ Það er því ­ljóst, og raunar hægt að telja mýmörg fleiri dæmi til, að Sig­mundur Davíð hef­ur komið ítrekað að póli­tískri umræðu um losun hafta og mál­efnum slita­búa fölln­u ­bank­anna án þess að fyrir hafi legið að eig­in­kona hans ætti kröfur upp á hund­ruð millj­óna króna í þau bú. 

Situr í ráð­herra­nefnd um efna­hags­mál

Sig­mundur Davíð kom einnig með beinum hætti að því ferli sem ­á­ætlun um losun hafta var. Hann er enda for­sæt­is­ráð­herra Íslands og málið eitt ­mesta hags­muna­mál þjóð­ar­inn­ar. Í stefnu­yf­ir­lýs­ingu rík­is­stjórnar hans seg­ir m.a.: „Eitt mik­il­væg­asta verk­efni rík­is­stjórn­ar­inn­ar verður að vinna að afnámi fjár­magns­hafta en gjald­eyr­is­höftin bjaga eigna­verð og ­draga úr sam­keppn­is­hæfi þjóð­ar­inn­ar.

Líkt og áður sagði var ­Sig­mundur Davíð einn þeirra sem var í aðal­hlut­verki á kynn­ingu á áætl­un­inni í Hörpu í júní í fyrra. Hann var eitt and­lita hafta­los­un­ar­á­ætl­un­ar­innar og fór ­meira að segja í ýmis við­töl á erlendum vett­vangi til að kynna nið­ur­stöð­una. 

Yfir­stjórn hafta­los­un­ar­á­ætl­un­ar­innar var í hönd­um ­stýrinefndar um losun fjár­magns­hafta. Bjarni Bene­dikts­son leiddi þá nefnd. Auk þess sátu í henni Már Guð­munds­son seðla­banka­stjóri, ráðu­neyt­is­stjórar for­sæt­is- og fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyta og Bene­dikt Árna­son, efna­hags­ráð­gjafi ­for­sæt­is­ráð­herra. Sig­mundur Davíð sat því ekki í þeirri nefnd þótt að sér­leg­ur ráð­gjafi hans hafi gert það.

En hann situr hins vegar í ráð­herra­nefnd um efna­hags­mál ásam­t ­Bjarna Bene­dikts­syni. Þegar Seðla­banki Íslands hafði kom­ist að þeirri ­nið­ur­stöðu að veita ætti slita­búum föllnu bank­anna und­an­þágur frá­ fjár­magns­höftum til að klára nauða­samn­inga sína, sem gerð­ist 28. októ­ber 2015, var fjallað um málið í ráð­herra­nefnd­inni. Þá var einnig fjallað um málið í rík­iss­stjórn Íslands. Sig­mundur Davíð sat báða þá fundi.

Sig­mundur Davíð hefur einnig greitt atkvæði í þeim ­at­kvæða­greiðslum sem farið hafa fram um laga­setn­ingar og –breyt­ingar vegna ­á­ætl­unar um losun fjár­magns­hafta og fram­kvæmd henn­ar. 

Meira úr Kjarnanum