Í þá tíð… Hildarleikur í Boston varð grunnur að sjálfstæði Bandaríkjanna

Neistinn sem varð til þess að frelsistríð amerísku nýlendanna braust út er talinn hafa verið í Boston á þessum degi árið 1770.

Fjöldamorðin í Boston urðu sannkallaður vendipunktur í sambandi Breta við nýlendurnar í Norður-Ameríku. Sjálfstæðisröddum óx ásmegin upp frá þessum atburði sem John Adams forseti sagði grunninn að sjálfstæði Bandaríkjanna.
Fjöldamorðin í Boston urðu sannkallaður vendipunktur í sambandi Breta við nýlendurnar í Norður-Ameríku. Sjálfstæðisröddum óx ásmegin upp frá þessum atburði sem John Adams forseti sagði grunninn að sjálfstæði Bandaríkjanna.
Auglýsing

Á þessum degi fyrir réttum 247 árum síðan, hinn 5. mars árið 1770, sló í brýnu milli nýlendubúa og breskra hermanna í Boston. Úr varð eftirminnilegur hildarleikur þar sem fimm lágu í valnum og með því er talið að neisti hafi hlaupið í púðurtunnuna sem varð til þess að frelsisstríð amerísku nýlendanna braust út.

Kergja vegna skattlagningar

Umræddir atburðir áttu sér nokkurn aðdraganda þar sem kergja hafði verið að byggjast upp í nýlendunum allt frá því að breska þingið lagði sérstakan skatt á pappírssölu þar („The Stamp Act“) árið 1765. Það þótti nýlendubúum gróf aðför að réttindum þeirra, þar sem þeir álitu að einungis stjórnvöld í nýlendunum sjálfum ættu að hafa skattlagningarvald yfir íbúum þeirra.

Breska ríkið var hins vegar að horfa til þess að taka inn frekari tekjur frá vesturheimi til að bjarga fjárhagi ríkisins, sem stóð talsvert höllum fæti eftir hið svokallaða Sjö ára stríð þar sem Bretar tókust meðal annars á við Frakka um yfirráð yfir nýlendum í Norður-Ameríku og sigruðu.

Auglýsing

Stamp Act mætti harðri mótspyrnu og var brátt afnumið, en Bretar voru staðráðnir í því að afla frekari tekna í ríkissjóð með skattlagningu í nýja heiminum. Þá var einnig reynt, ljóst og leynt, að bæta hag Austur-Indíafélagsins sem átti í rekstrarerfiðleikum.

Ein af þeim aðgerðum sem lagt var í The Townshend Acts, sem var sett á árið 1767 og fól í sér tolla á margs konar innfluttan varning. Það var enn til að æra nýlendubúa sem lifðu eftir slagorðinu „No Taxation Without Representation!“, en það fól í sér að á meðan nýlendubúar ættu sér ekki málsvara á breska þinginu, myndu þeir aldrei sætta sig við skattlagningu af hendi þess.

Megn óánægja með meinta skattpíningu Breta gegn nýlendubúum bjó að baki atburðarásarinnar sem átti sér stað í Boston hinn 5. mars 1770.

Talverður órói einkenndi því samskipti almennings og yfirvalda á þessum tíma. Einna helst í Massachusetts og sérstaklega Boston þar sem brugðið hafði verið á það ráð að kalla til hóp hermanna til að verja tollheimtumenn gegn aðkasti.

Stundum lenti hermönnum og heimamönnum saman, eins og dag einn í byrjun mars 1770, á bryggjunni í Boston þar sem tugir tóku þátt í hasarnum.

Fullvíst var talið að uppúr myndi sjóða áður en langt mundi líða og þess var sannarlega ekki langt að bíða.

Ófriður við tollhúsið

Að kvöldi hins 5. apríl söfnuðust bæjarbúar í Boston enn einu sinni saman til að mótmæla skattlagningarstefnu Breta og fóru að láta snjóboltum og grjótum rigna yfir tollhúsið og hinn eina hermann sem þar var á vakt, Hugh White að nafni. White hafði gert illt verra með því að slá ungan mótmælanda fyrir að móðga einn yfirmanninn í breska herliðinu. White kallaði til liðsauka og komu átta hermenn til viðbótar á svæðið en máttu láta það sama yfir sig ganga.

Þeir máttu sín lítils gegn æfum hópi, sem taldi, að því að haldið er, á milli þrjú og fjögur hundruð manns. Hermennirnir röðuðu sér upp í hálfhring fyrir framan aðaldyr tollhússins og hlóðu byssur sínar.

Spennan var rafmögnuð og mátti lítið út af bera til að allt færi á versta veg. Mannsöfnuðurinn manaði hermennina til að skjóta og grýtti snjóboltum og grjóti að hermönnunum.

Örlagaskot og ódæðisverk

Minningarreitur er fyrir framan Old State House í Boston, þar sem breskir hermenn skutu á hóp mótmælenda og drápu fimm manns fyrir réttum 247 árum síðan.Svo fór að einn hermaðurinn, Hugh Montgomery, fékk eina sendinguna í sig. Hann féll við og missti byssuna sína og brást hinn versti við. Hann beið ekki fyrirmæla yfirmanns síns, höfuðsmanns að nafni Thomas Preston, heldur skaut að mannfjöldanum.

Einhverjir úr hópi mótmælenda réðust að Mongtomery og Preston höfuðsmanni, sem enn hafði ekki gefið skipun um að skjóta. Þá hófu hermennirnir að skjóta handahófskennt að hópnum og skutu ellefu menn. Þrír létu lífið strax, einn þá um nóttina og sá fimmti tveimur vikum síðar.

Hópurinn dreifðist nokkuð en safnaðist aftur saman í næstu götum. Ríkisstjórinn Thomas Hutchinson var strax kallaður til og hét ítarlegri rannsókn á því sem gerst hafði. Tókst honum þar að róa mannskapinn um stundarsakir.

Vatn á myllu mótmælanda

Mikil óánægja braust út eftir þennan atburð og voru hinir látnu greftraðir með mikilli viðhöfn.Atburðurinn hafði mikið áróðursgildi fyrir þá sem börðust gegn breskum stjórnvöldum og voru þeir sem létust í „Fjöldamorðunum í Boston“ jarðsettir með mikilli viðhöfn. Þá birti dagblaðið Boston Gazette myndristu eftir Paul Revere þar sem fært var nokkuð í stílinn og látið sem skothríðin hefði verið fyrirskipuð. Mynd þessi, sem sjá má hér efst í greininni, vakti mikil viðbrögð og auk þess voru gefin út mörg dreifibréf þar sem framgöngu hermannanna og breskra stjórvalda var líst á afar neikvæðan hátt. Allt var þetta vatn á myllu andstæðinga Breta.

Réttað var yfir áttmenningunum, en aðeins tveir voru sakfelldir fyrir manndráp, enda þótti sannað að þeir hefðu verið þeir einu sem skutu beint inn í mannfjöldann. Þeir voru dæmdir til dauða, en refsingu þeirra var síðar breytt í brennimerkingu á þumal.

Grunnurinn að sjálfstæði Bandaríkjanna

Þetta minnismerki um fjöldamorðin er að finnna í Boston Common almenningsgarðinum.Þessi atburður markaði vatnaskil í samskiptum Breta og íbúa í nýlendunum þrettán á austurströnd Norður-Ameríku. Með þessu breyttist viðhorf almennings til Georgs III Bretakonungs, og sagði John Adams, síðar forseti Bandaríkjanna og einn af hinum svokölluðu „Founding Fathers“, eða landsfeðrum, að þennan örlagaríka dag hafi grunnurinn verið lagður að sjálfstæði Bandaríkjanna. (Þess má geta að Adams var einmitt verjandi bresku hermannanna í réttarhöldunum yfir þeim.)

Næstu ár urðu fleiri skærur milli nýlendubúa og Breta vegna skatta- og tollamála, en Bretar drógu í land með flestar sértækar tekjuöflunarráðstafanir fyrir utan toll á innflutt te.

Við það var ekki unað og í desember 1773 fór hópur mótmælenda um borð í bresk skip sem lágu við höfn í Boston og hentu tugum tonna af tei í sjóinn. Hörð viðbrögð Breta við þeirri uppákomu færðu deiluaðila enn nær ófriði sem svo braust út með Frelsisstríði Bandaríkjanna sem stóð frá 1775 til 1783.

Annað markvert sem gerðist 5. mars:

1616

Bók Kópernikusar, Um snúninga himinhvelanna, er sett á bannlista kaþólsku kirkjunnar, rúmum 70 árum eftir útgáfu. Þar tíundar Kópernikus meðal annars sólmiðjukenningu sína.

1933

Nasistaflokkurinn í Þýskalandi hlýtur 43,9% atkvæða í þingkosningum. Skömmu síðar er ýtt í gegnum þingið lögum sem tryggja foringjanum, Adolf Hilter, alræðisvald.

1946

Winston Churchill flytur tímamótaræðu þar sem hann fordæmir framferði Sovétríkjanna í Mið- og Austur-Evrópu eftir lok seinna stríðs. Hann segir meðal annars að Járnhlið hafi verið reist í gegnun Evrópu „milli Stettin við Eytrasalt niður að Trieste við Adríahaf“.

1953

Jósef Stalín, leiðtogi Sovétríkjanna, deyr. Var hann fáum harmdauði, enda hafði hann milljónir lífa á samvisku sinni etir áratuga ógnarstjórn þar sem enginn var óhultur fyrir gerræðislegum grimmdarverkum hans.

1963

Fyrirtækið Wham-O fær einkaleyfi á Húla-hringnum.

1963

Kántrísöngkonan Patsy Cline deyr í flugslysi.

1969

Jim Morrison, söngvari rokksveitarinnar Doors, ákærður fyrir ósæmilega framkomu á tónleikum í Miami. Ákæran var í nokkrum liðum; meðal annars átti hann að hafa berað sig, ofurölvi, fyrir framan tónleikagesti. Morrison hafnaði sáttatillögu sem fól í sér að hljómsveitin héldi tónleika endurgjaldslaust og var dæmdur til sektar og hálfs árs fangavistar. Ekki kom til þess að Morrison sæti af sér dóminn þar sem hann lést í París nokkrum mánuðum eftir uppkvaðningu dómsins. Hann var svo náðaður árið 2010.

1970

Samningurinn gegn útbreiðslu kjarnorkuvopna (NPT) tekur gildi eftir staðfestingu í 43 ríkjum.

1982

Sovéska könnunarfarið Venera 14 lendir á yfirborði Venusar og starfar þar í 57 mínútur í 456 °C hita.

Afmælisbörn dagsins:

Dean Stockwell - leikari (81), Tokyo Sexwale - stjórnmálamaður (64), Aasif Mandvi - grínisti (51), John Frusciante - gítarleikari (47), Eva Mendes - leikkona (43).

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Fátækleg umfjöllun – Stefna Flokks fólksins í umhverfismálum
Kjarninn 20. september 2021
Meiri líkur en minni á því að hægt verði að mynda miðjustjórn sem teygir sig til vinstri
Þrjár gerðir fjögurra flokka stjórna sem innihalda miðju- og vinstriflokka mælast með meiri líkur á að geta orðið til en sitjandi ríkisstjórn hefur á því að sitja áfram.
Kjarninn 20. september 2021
Frá undirritun lífskjarasamningsins í apríl árið 2019.
Forsendur brostnar og örlög lífskjarasamningsins ráðist 30. september
Forsendunefnd ASÍ og SA hefur komist að þeirri niðurstöðu að forsendur lífskjarasamningsins frá 2019 séu brostnar, hvað aðgerðir stjórnvalda varðar. Formaður VR segir að örlög samninganna muni ráðast á fundi samninganefnda ASÍ og SA 30. september.
Kjarninn 20. september 2021
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Einkarekstur í heilbrigðisþjónustu er engin töfralausn
Kjarninn 20. september 2021
Þorvarður Bergmann Kjartansson
Þegar sumir hafa vald yfir öðrum
Kjarninn 20. september 2021
Hildur Gunnarsdóttir
Húsnæðispólitík og arkitektúr
Kjarninn 20. september 2021
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins
Gæti kostað 50-60 milljarða að gera 350 þúsund króna laun skatt- og skerðingalaus
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Ingu Sæland um að færsla á persónuafslætti frá „þeim ríku“ til hinna efnaminni geti fjármagnað 350 þúsund króna skattfrjálsa framfærslu.
Kjarninn 20. september 2021
Segja mikilvægt að undirbúa innviði og regluverk fyrir græna orkuframleiðslu
Íslendingar ættu að nýta þau tækifæri sem felast í orkuskiptum hérlendis og undirbúa innviði og regluverk fyrir samkeppnishæfa framleiðslu á kolefnislausum orkugjöfum, að mati tveggja verkfræðinga hjá EFLU.
Kjarninn 20. september 2021
Meira úr sama flokkiÍ þá tíð...
None