Auglýsingatekjur fjölmiðla helmingi minni en árið 2007

Auglýsingamarkaðurinn hérlendis sker sig í veigamiklum atriðum úr því sem gerist á öðrum Norðurlöndum og víðar. Hljóðvarp og fréttablöð taka til sín stærri hluta af auglýsingatekjum á sama tíma og hlutur vefmiðla er næsta rýr við það sem víðast gerist.

Hátt í önnur hver króna sem greidd var fyrir birtingu og flutning auglýsinga í íslenskum fjölmiðlum árið 2015 rann til prentmiðla, þ.e. fréttablaða og tímarita.
Hátt í önnur hver króna sem greidd var fyrir birtingu og flutning auglýsinga í íslenskum fjölmiðlum árið 2015 rann til prentmiðla, þ.e. fréttablaða og tímarita.
Auglýsing

Aug­lýs­inga­tekjur íslenskra fjöl­miðla voru að raun­virði helm­ingi minni árið 2015 en árið 2007 þegar best lét. Frá þessu er greint á vef Hag­stof­unnar.

Tekjur fjöl­miðla af aug­lýs­ingum árið 2015 námu tæpum 12 millj­örðum króna. Það sam­svarar um 36 þús­und krónum á hvern lands­mann. Í frétt Hag­stof­unnar segir að frétta­blöð séu mik­il­væg­asti aug­lýs­inga­mið­ill­inn hér á landi en í þeirra hlut hafi nær önnur hver króna fallið af aug­lýs­inga­tekjum árið 2015. 

Hlutur vef­miðla rýr

Aug­lýs­inga­mark­að­ur­inn hér­lendis sker sig í mik­il­vægum atriðum úr því sem ger­ist á öðrum Norð­ur­löndum og víð­ar. Hljóð­varp og frétta­blöð taka til sín stærri hluta af aug­lýs­inga­tekjum á sama tíma og hlutur vef­miðla er næsta rýr við það sem víð­ast ger­ist. 

Auglýsing

Lægri upp­hæð er jafn­framt varið hér á landi til aug­lýs­inga­kaupa í fjöl­miðlum en á Norð­ur­löndum hvort heldur reiknað er á íbúa eða sem hlut­fall af vergri lands­fram­leiðslu, sam­kvæmt Hag­stof­unn­i. 

Hátt í önnur hver króna sem greidd var fyrir birt­ingu og flutn­ing aug­lýs­inga í íslenskum fjöl­miðlum árið 2015 rann til prent­miðla, þ.e. frétta­blaða og tíma­rita. Dag­blöð og viku­blöð, sem flokk­ast undir frétta­blöð, voru mik­il­væg­asti aug­lýs­inga­mið­ill­inn en 43 pró­sent aug­lýs­inga­tekna fjöl­miðla féll þeim í skaut. Sjón­varp kom næst að mik­il­vægi með 21 pró­sent hlut, segir í frétt Hag­stof­unn­ar. 

Því næst kom hljóð­varp með ríf­lega 15 pró­sent og vef­miðlar með 13 pró­sent. Hlut­deild ann­arra miðla í aug­lýs­inga­tekjum var tals­vert lægri en sex af hundraði tekn­anna féllu til tíma­rita ásamt blaða sem gefin eru út sjaldnar en viku­lega og tæp tvö pró­sent runnu til kvik­mynda­húsa ásamt útgáfu og dreif­ingu mynddiska.

Tekjur hafa auk­ist síðan 2010




Í kjöl­far efna­hags­hruns­ins 2008 féllu aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla um 27 af hundraði, reiknað á verð­lagi hvers árs. Frá árinu 2010 hafa tekj­urnar auk­ist nær jafnt og þétt mælt á breyti­legu verð­lagi og er svo komið að sam­an­lagðar aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla eru ívið hærri en þegar best lét árið 2007 þegar þær voru hæst­ar. 

Reiknað í raun­virði á verð­lagi árs­ins 2015 féllu aug­lýs­inga­tekj­urnar um 68 af hundraði milli áranna 2007 og 2009 en þær hafa síðan vaxið lít­il­lega og eru nú 53 af hundraði lægri en þegar þær voru hæst­ar. Tekjur fjöl­miðla af aug­lýs­ingum árið 2015 voru nær þær sömu og árið 2000, reiknað á raun­virð­i. 

Sam­dráttur áþekkur í sumum Norð­ur­land­anna

Jafn­framt kemur fram hjá Hag­stof­unni að sam­dráttur í aug­lýs­inga­tekjum fjöl­miðla hér á landi frá 2008 sé næsta áþekkur því sem orðið hefur á sumum Norð­ur­landa. Á ára­bil­inu 2008 til 2015 dróg­ust aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla reikn­aðar á föstu verð­lagi árs­ins 2008 saman um 22 af hundraði í Dan­mörku, í Finn­landi nam sam­drátt­ur­inn 25 af hundraði, í Nor­egi 15 af hundraði og aðeins fjórum af hundraði í Sví­þjóð. Sam­bæri­legar tölur fyrir Ísland eru 23 af hundraði.



Frá 1996 að telja hefur skipt­ing aug­lýs­inga­tekna milli ein­stakra flokka fjöl­miðla tekið nokkrum breyt­ing­um. Það á einkum við um prent­miðla, þ.e. frétta­blöð og tíma­rit, en hlutur þeirra hefur fallið úr 60 í 49 af hundraði. Mestu munar þar um þverr­andi hlut frétta­blaða en hlut­deild þeirra hefur fallið úr góðum helm­ing í ríf­lega 40 af hundrað­i. 

Þetta má að tals­verðu leyti rekja til tveggja sam­hang­andi þátta, sam­kvæmt Hag­stof­unni, ann­ars vegar til­komu og útbreiðslu vef­miðla og hins vegar til sam­dráttar í útbreiðslu og lestri blaða í kjöl­far­ið. Í frétt­inni segir að framan af hafi hlut­deild vef­miðla í aug­lýs­inga­tekjum verið næsta tak­mörk­uð, eða innan við fimm af hundrað­i. 

Það sem liðið er af þessum ára­tug hefur hlutur þeirra vaxið hægt en örugg­lega og er nú svo komið að þrett­ánda hver króna sem varið er til aug­lýs­inga í fjöl­miðlum rennur til þeirra. Árið 2015 runnu tæpar sex af hverjum tíu krónum aug­lýs­inga­tekna á vefnum til vefja í tengslum við hefð­bundna fjöl­miðla. 

Mik­il­vægi sjálf­stæðra vef­miðla fer vax­andi

Hag­stofan greinir enn fremur frá því að mik­il­vægi sjálf­stæðra vef­miðla hafi farið jafnt og þétt vax­andi und­an­farin ár. Árið 2015 öfl­uðu sjálf­stæðir vef­miðlar fjórðu hverrar krónu sem varið var til aug­lýs­inga­kaupa í vef­miðl­um. Inni í tölum um aug­lýs­inga­tekjur vef­miðla eru ekki tekjur útlendra vef­miðla af íslenskum aug­lýs­ing­um. Sam­kvæmt Hag­stof­unni má ætla að sú upp­hæð, sem runnið hefur árlega til útlendra vefja fyrir greiðslu á birt­ingu íslenskra aug­lýs­inga, sé tals­vert lægri en það sem íslenskir vefir bera úr bít­um, eða innan við fjórð­ungur af tekjum þeirra, sé miðað við upp­lýs­ingar Fjöl­miðla­nefndar frá birt­ing­ar­húsum um skipt­ingu birt­ing­ar­fjár 2015 og 2016.



Þann sam­drátt sem orðið hefur í aug­lýs­inga­tekjum fjöl­miðla hér á landi frá því 2008 má frekar greina með því að skoða aug­lýs­inga­tekjur sem hlut­fall af vergri lands­fram­leiðslu. Aug­lýs­inga­tekjur sem hlut­fall af vergri lands­fram­leiðslu hafa lækkað nokkuð frá því á árunum fyrir hrun, en árið 2015 var hlut­fallið komið niður 0,5 pró­sent sam­an­borið við 0,8 af hundraði að jafn­aði á tíma­bil­inu 1996-2008.

Þetta er tals­vert lægra hlut­fall en ger­ist víð­ast á Vest­ur­löndum þar sem aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla hafa um tals­vert skeið verið í kringum eitt pró­sent af vergri lands­fram­leiðslu. Árið 2015 var hlut­fallið 0,8 af hundraði í Dan­mörku og Sví­þjóð og 0,7 í Finn­landi, 0,6 í Nor­egi, eða að jafn­aði 0,7 á Norð­ur­lönd­um.

Sam­an­lagðar tekjur fjöl­miðla af birt­ingu og flutn­ingi aug­lýs­inga reiknað í Evrum á íbúa er næst lægst hér á landi af Norð­ur­lönd­um, litlu hærri en í Finn­landi.

Hlut­deild frétta­blaða og hljóð­varps hærri en víð­ast

Sér­kenni íslensks aug­lýs­inga­mark­aðar eru tals­verð þegar litið er til hlut­falls­legar skipt­ingar aug­lýs­inga­tekna milli mis­mun­andi teg­unda fjöl­miðla. Hlut­deild frétta­blaða og hljóð­varps er hér hærri en víð­ast ger­ist. Sömu­leiðis sker Ísland sig úr frá hinum nor­rænu ríkj­unum og öðrum löndum varð­andi rýran hlut vef­miðla í aug­lýs­inga­tekj­um. Hlut­deild frétta­blaða í aug­lýs­inga­tekjum hér á landi ásamt í Finn­landi er með því hæsta. Hljóð­varp tekur hvergi til sín hærra hlut­fall af aug­lýs­inga­tekjum fjöl­miðla en hér á landi. Þessu er á þver­öfugan veg farið með vef­miðla, en hér er hlutur þeirra miklum mun rýr­ari en ann­ars stað­ar.

Hag­stofan bendir á að slá verði ákveð­inn varnagla við fjöl­þjóð­legum sam­an­burði sem þessum þar sem aðferðir við söfnun upp­lýs­inga sé á afar mis­jafnan veg farið eftir löndum og umfang aug­lýs­inga­mark­að­ar­ins bygg­ist víð­ast að tals­verðu leyti á mati.

Upp­lýs­ingar um aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla eru fengnar úr árs­reikn­ingum og sam­kvæmt upp­lýs­ingum rekstr­ar­að­ila til Fjöl­miðla­nefndar frá 2011 og áður Hag­stofu Íslands. Í þeim til­fellum þegar upp­lýs­ingar frá rekstr­ar­að­ilum skortir eru aug­lýs­inga­tekjur áætl­aðar út frá virð­is­auka­skatti. Sam­kvæmt Hag­stof­unni verður að hafa hug­fast að tölur um aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla eru að nokkru áætl­að­ar. Það á einkum við um tekjur hefð­bund­inna fjöl­miðla af vef. Tölur Hag­stof­unnar um aug­lýs­inga­tekjur fjöl­miðla taka ekki til umhverf­is­aug­lýs­inga, vöru­lista og skráa, né til tekna útlendra vefja af birt­ingu íslenskra aug­lýs­inga.



Meira úr sama flokkiInnlent