Vísbendingar um að konur séu betri læknar en karlar

Elsa B. Valsdóttir skurðlæknir segir að læknirinn sem einstaklingur sé mikilvæg breyta í því flókna umhverfi sem nútíma heilbrigðiskerfi er.

Hlustunarpípa
Auglýsing

Á þessu ári hafa birst tvær greinar í virtum vís­inda­tíma­ritum sem gefa til kynna að mögu­lega séu konur betri læknar en karl­ar. Í febr­úar birti JAMA grein þar sem skoð­aðar voru útkomur sjúk­linga úr Med­icare-­kerf­inu í Banda­ríkj­unum (65 ára og eldri) eftir því hvort lyf­lækn­ir­inn þeirra var kona eða karl. Rúm­lega ein og hálf milljón inn­lagna voru skoð­aðar í handa­hófs­kenndu úrtaki og dán­ar­tíðni og tíðni end­ur­inn­lagna var sér­stak­lega skráð. Í ljós kom að dán­ar­tíðni sjúk­linga kven­kyns lækna var mark­tækt lægri en þeirra sjúk­linga sem höfðu karl­kyns lækni, 11,07 pró­sent á móti 11,49 pró­sent­um, eða hlut­falls­leg áhættu­minnkun upp á 4 pró­sent. Það sama gilti um end­ur­inn­lagn­ir, 15,02 pró­sent á móti 15,57 pró­sent.

Í októ­ber birt­ist grein í Brit­ish Med­ical Journal frá háskól­anum í Toronto, Kana­da, þar sem skoð­aðar voru útkomur 104.630 sjúk­linga eftir skurð­að­gerð­ir. Þegar búið var að leið­rétta fyrir þáttum tengdum sjúk­ling­um, skurð­læknum og spít­ölum stóð eftir að dán­ar­tíðni sjúk­linga í val­að­gerð sem höfðu konu sem skurð­lækni var mark­tækt lægri en þeirra sem höfðu karl sem skurð­lækni, 11,1 pró­sent á móti 11,6 pró­sent­um, hlut­falls­leg áhættu­minnkun 12 pró­sent.

Þetta skrifar Elsa B. Vals­dótt­ir, skurð­læknir á Land­spít­al­an­um‚ í rit­stjórn­ar­grein Lækna­blaðs­ins í síð­ast­lið­inni viku. 

Auglýsing

Konur og karlar hegða sér ekki eins

Elsa B. Valsdóttir Mynd: LæknablaðiðElsa spyr sig í leið­ar­anum af hverju verið sé að rann­saka þetta? Hún svarar því til að atferl­is­fræði­legar rann­sóknir hafi sýnt með vís­inda­legum hætti að konur og karlar hegða sér ekki eins – þó það megi að sjálf­sögðu deila um hver ástæðan fyrir því sé. „Í sam­tali almenns eðlis eru konur lík­legri til að segja meira frá sjálfum sér, hafa hlýrra við­mót, hvetja aðra til að tjá sig og draga mark­visst úr eigin stöðu til að ná jafn­ræði við þann sem þær tala við.“

Hún veltir einnig fyrir sér hvort þessi munur skili sér í því hvernig konur og karlar stunda lækn­is­fræði eða hverfi þessi munur í þeirri myllu­kvörn sem lækna­námið er? Hún segir að svarið við því sé að mun­ur­inn heldur sér. Árið 2002 hafi komið út safn­grein­ing sem skoð­aði 29 greinar þar sem þetta var rann­sakað og nið­ur­staðan var sú að kven­kyns læknar not­uðu fleiri sam­skipta­leiðir sem ýttu undir sjúk­linga­mið­aða með­ferð en karl­kyns læknar og eyddu meiri tíma með sjúk­ling­unum sín­um. Konur séu einnig lík­legri til að fylgja klínískum leið­bein­ingum og sinna for­vörn­um.

Ættum að með­taka þessar nið­ur­stöður

Elsa spyr sig einnig hvort þetta hafi ein­hverja klíníska þýð­ingu. „Nú virð­ist svarið við þeirri spurn­ingu vera já. Mun­ur­inn er kannski ekki mik­ill en óneit­an­lega til stað­ar. En hvað eigum við að gera við þessar nið­ur­stöð­ur? Eftir ára­tuga inn­ræt­ingu á því að konur og karlar séu jafn­hæf til allra verka erum við sem sam­fé­lag til­búin til að ræða það að kannski sé annað kynið hæf­ara til sumra starfa en hitt eða að minnsta kosti þurfi annað kynið mögu­lega að til­einka sér eig­in­leika í fari hins til að ná sem bestum árangri? Og hvað myndum við gera ef nið­ur­stöð­urnar hefðu verið á hinn veg­inn, að sjúk­lingum kven­kyns lækna farn­að­ist almennt verr en karl­kyns lækna? Hvers konar umræðu myndi það koma af stað?“ 

Hún seg­ist sjálf ekki hafa svörin við þessum spurn­ingum þó hún þyk­ist vita að allir séu sam­mála um að ekki sé ástæða til að úti­loka karl­kynið frá því að stunda lækn­is­fræð­i. 

Hún telur hins vegar að með­taka ætti þessar nið­ur­stöður og ættu læknar að leyfa sér að segja að þeir séu mik­il­væg breyta í því flókna umhverfi sem nútíma heil­brigð­is­kerfi er. „Við höfum rann­sakað enda­laust hvaða þættir sem snerta sjúk­ling­inn skipta máli varð­andi útkomur, þættir sem snerta heil­brigð­is­stofn­an­ir, svo ekki sé talað um rann­sóknir á lyfjum og tækj­um. Nið­ur­stöður þess­ara tveggja rann­sókna ættu að hvetja okkur til að beina sjónum að okkur sjálf­um, því hvernig við vinnum og ekki síst hvernig við ölum upp unga fólkið sem eru læknar fram­tíð­ar­inn­ar. Engir af þeim þáttum sem taldir voru upp hér að ofan, sem greina kven­kyns lækna frá karl­kyns lækn­um, eru í raun bundnir kyni heldur ein­hverju sem hægt er að læra, meðal ann­ars í sam­skipta­fræði. Ef við gerum sömu vís­inda­legu kröfur til fram­komu okkar sjálfra og við gerum til með­ferð­ar­úr­ræð­anna sem við ráð­leggj­um, mun sjúk­lingum okkar allra farn­ast betur,“ segir Elsa í grein­inn­i. 

Borgarstjóri: Óvissu eytt um borgarlínu og framkvæmdir hefjast 2020
Skrifað hefur verið undir viljayfirlýsingu og samkomulag sem á að tryggja fjármögnun borgarlínu.
Kjarninn 21. september 2018
Breytingar hafa leitt til verulega bætts árangurs peningastefnunnar
Aðalhagfræðingur Seðlabanka Íslands segir að þær breytingar sem gerðar hafa verið á framkvæmd peningastefnunnar hafi skilað miklum árangri.
Kjarninn 21. september 2018
Steinunn Þorvaldsdóttir
Afleitur handavandi
Kjarninn 21. september 2018
WOW air greiðir hærri vexti en önnur flugfélög
Bloomberg segir að vextirnir sem WOW air borgar vegna skuldabréfaútgáfu sinnar séu hærri en vextir í útboðum annarra evrópskra flugfélaga sem farið hafa fram á síðustu árum.
Kjarninn 21. september 2018
Birkir Hólm Guðnason
Birkir Hólm Guðnason nýr forstjóri Samskipa
Pálmar Óli Magnússon lætur af störfum sem forstjóri Samskipa og Birkir Hólm Guðnason tekur við.
Kjarninn 21. september 2018
Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.
Ráðherra skipar stýri­hóp um mótun nýsköp­un­ar­stefnu fyrir Ísland
Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir hefur skipað stýrihóp um mótun heildstæðrar nýsköpunarstefnu fyrir Ísland. Stefnan skal liggja fyrir ekki síðar en 1. maí næstkomandi.
Kjarninn 21. september 2018
Vilja þyrlupall á Heimaey
Fimm þingmenn hafa nú lagt fram þingsályktunartillögu þar sem samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra er falið að gera ráðstafanir til að hanna og staðsetja þyrlupall á Heimaey til að auka enn frekar öryggi í sjúkra- og neyðarflugi til Vestmannaeyja.
Kjarninn 21. september 2018
Helmingur landsmanna sækir fréttir af vefsíðum fréttamiðla
Samkvæmt nýrri könnun MMR sækja einungis 4 prósent Íslendinga helst fréttir í dagblöð en 9 prósent af samfélagsmiðlum.
Kjarninn 21. september 2018
Meira úr sama flokkiInnlent