Áhætta í fjármálakerfinu eykst

Samkvæmt Seðlabankanum hefur áhætta sem tengist ferðaþjónustunni aukist frá því í vor en töluvert hefur hægst á vexti í greininni undanfarið.

Rannveig Sigurðardóttir
Rannveig Sigurðardóttir
Auglýsing

Áhætta í fjár­mála­kerf­inu hefur auk­ist en er enn hóf­leg. Tölu­vert hefur hægt á vexti ferða­þjón­ust­unnar og hefur áhætta sem teng­ist henni auk­ist frá því í vor. Mikil hækkun olíu­verðs og hörð sam­keppni hefur reynt á þan­þol flug­fé­laga hér á landi eins og ann­ars staðar og hefur birst í rekstr­ar­erfi­leikum þeirra. 

Þetta kemur fram í for­mála aðstoð­ar­seðla­banka­stjóra, Rann­veigar Sig­urð­ar­dótt­ur, í rit­inu Fjár­mála­stöð­ug­leiki sem Seðla­bank­inn gaf út í dag. 

Rann­veig segir að þessi þróun hafi lík­lega átt þátt í nokk­urri veik­ingu krón­unnar á haust­mán­uðum vegna end­ur­mats á efna­hags­á­standi og horf­um. Lægra raun­gengi gæti á móti stutt við ferða­þjón­ust­una. Hægt hafi á útlána­vexti stóru við­skipta­bank­anna til fyr­ir­tækja í ferða­þjón­ustu sam­hliða hæg­ari vexti í grein­inn­i. 

Auglýsing

„Vöxt­ur­inn hefur þó verið tölu­verður und­an­farin ár og nema útlán til grein­ar­innar um tíund af lána­safni bank­anna. Verði sam­dráttur í tekjum af ferða­þjón­ustu gætu orðið útlána­töp í grein­inni en það eitt og sér mun ekki ná að tefla stöðu bank­anna í tví­sýn­u,“ segir hún en bætir því að ef kæmi hins vegar til veru­legs sam­dráttar í tekjum af ferða­þjón­ustu yrði það einnig áfall fyrir þjóð­ar­búið í heild vegna þeirra áhrifa sem það hefði meðal ann­ars á gjald­eyr­is­tekjur og gengi krón­unn­ar.

Ef bakslag kemur þá eykur hátt verð atvinnu­hús­næðis líkur á verð­lækkun

Einn áhættu­þáttur sem fjallað er um í Fjár­mála­stöð­ug­leika teng­ist hraðri hækkun raun­verðs atvinnu­hús­næðis á und­an­förnum miss­erum, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Rann­veig segir að raun­verðið sé nú orðið hátt miðað við flestar tengdar hag­stærðir og í sögu­legu sam­hengi. Hátt verð auki líkur á verð­lækkun komi bakslag í efna­hags­lífið en sveiflur í verði atvinnu­hús­næðis hafi leikið stórt hlut­verk í fjár­málakreppum víða um heim. Útlán sem veitt hafa verið fast­eigna- og bygg­inga­fyr­ir­tækjum séu nú um fimmt­ungur útlána við­skipta­bank­anna þannig að verð­lækkun atvinnu­hús­næðis gæti haft áhrif á bank­ana.

„Áhætta á hús­næð­is­mark­aði er að öðru leyti svipuð og við útgáfu Fjár­mála­stöð­ug­leika í vor. Raun­verð íbúð­ar­hús­næðis er nú hærra en það hefur áður verið en hækkun hús­næð­is­verðs í hlut­falli við laun, tekjur og bygg­ing­ar­kostnað virð­ist hafa stöðvast. Þar leggj­ast á eitt aukið íbúða­fram­boð, hæg­ari fjölgun íbúða sem nýttar eru til skamm­tíma­út­leigu til ferða­manna og minni inn­flutn­ingur vinnu­afls. Eft­ir­spurn er enn mikil en spáð er auknu fram­boði á næstu árum, enda hús­næð­is­verð enn hátt í hlut­falli við bygg­ing­ar­kostn­að, og því útlit fyrir að betra jafn­vægi geti skap­ast á hús­næð­is­mark­að­i,“ segir hún. 

Efna­hags­á­stand í helstu við­skipta­löndum Íslands hefur batnað

Skulda­vöxtur heim­il­anna er hóf­legur miðað við aðrar hag­stærðir enn sem komið er þrátt fyrir mikla aukn­ingu í hús­næð­isauði heim­il­anna, segir Rann­veig. „Mik­il­vægt er að heim­ilin nýti aukið veð­rými til skulda­aukn­ingar af var­færni. Hús­næð­is­skuldir heim­il­anna hafa vaxið um leið og aðrar skuldir þeirra hafa dreg­ist sam­an. Auk­ist fram­boð á hús­næði meira en eft­ir­spurn eða verði bakslag í ferða­þjón­ustu gæti hús­næð­is­verð gefið eftir og taps­á­hætta bank­anna auk­ist.“

Hún bendir á að efna­hags­á­stand í helstu við­skipta­löndum Íslands hafi batnað und­an­farin miss­eri en óvissa á alþjóða­vett­vangi hafi auk­ist í seinni tíð. Þá gætu alþjóð­leg fjár­mála­leg skil­yrði versnað fremur skyndi­lega, til að mynda ef snögg hækkun yrði á lang­tíma­vöxtum vegna end­ur­mats á áhættu og/eða hærri verð­bólgu­vænt­inga. Slík þróun sam­fara mis­hraðri aðlögun pen­inga­stefn­unnar á stærri gjald­mið­ils­svæðum frá slaka til hlut­leysis eða aðhalds gæt­i ­leitt til mik­illa sveiflna í fjár­magns­flæði og gengi gjald­miðla.

End­ur­fjár­mögn­un­ar­á­hætta bank­anna á erlendum mörk­uðum tak­mörkuð

Rann­veig segir að end­ur­fjár­mögn­un­ar­á­hætta bank­anna á erlendum mörk­uðum næstu miss­eri sé tak­mörkuð því að lausa­fjár­staða þeirra í erlendum gjald­miðlum sé mjög rúm. Eig­in­fjár­staða bank­anna hafi verið vel yfir kröfum Fjár­mála­eft­ir­lits­ins um skeið en hafi lækkað í fyrra og í ár einkum vegna arð­greiðslna og nálgist nú kröfur eft­ir­lits­ins. 

„Að teknu til­liti til hækk­unar sveiflu­jöfn­un­ar­auka í maí á næsta ári og svo kall­aðs stjórn­enda­auka er svig­rúm til frek­ari lækk­unar eig­in­fjár­hlut­falla orðið lít­ið. Bank­arnir eiga mögu­leika á að breyta eig­in­fjár­skipan sinni með útgáfu víkj­andi lána sem eykur svig­rúm þeirra til frek­ari arð­greiðslna. Það form eig­in­fjár er þó veik­ara og mætir ekki tapi með sama hætti. Því væri æski­legt að stilla arð­greiðslum í hóf,“ segir hún. 

Mik­il­vægt að fjár­mála­fyr­ir­tæki varð­veiti við­náms­þrótt sinn

Rann­veig segir að skref hafi verið tekin í að styrkja við­náms­þrótt fjár­mála­fyr­ir­tækja með kröfum um upp­bygg­ingu eig­in­fjár­auka á meðan kerf­is­á­hætta sé enn tak­mörk­uð. Áfram þurfi að huga að þeirri upp­bygg­ingu með frek­ari hækkun sveiflu­jöfn­un­ar­aukans en til­gangur hans sé að styrkja við­náms­þrótt fjár­mála­fyr­ir­tækja gagn­vart sveiflu­tengdri áhætt­u. 

„Í ljósi þess að áhætta í fjár­mála­kerf­inu er að aukast, óvissa er um hve hratt dregur úr spennu í þjóð­ar­bú­skapnum og að alþjóð­leg fjár­mála­skil­yrði gætu versnað er mik­il­vægt að fjár­mála­fyr­ir­tæki varð­veiti við­náms­þrótt sinn þannig að þau hafi burði til að mæta áföll­u­m,“ segir hún. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eftir að ferðamönnum tók að hríðfækka hérlendis vegna kórónuveirufaraldursins hefur atvinnuleysi vaxið hratt.
Almenna atvinnuleysið stefnir í að verða jafn mikið og eftir bankahrunið
Almennt atvinnuleysið verður komið í 9,3 prósent í lok október gangi spá Vinnumálastofnunar eftir. Það yrði jafn mikið atvinnuleysi og mest var snemma á árinu 2010. Heildaratvinnuleysið, að hlutabótaleiðinni meðtalinni, verður 10,2 prósent í lok október.
Kjarninn 25. september 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Telur rétt að skoða Félagsdómsmál ef Samtök atvinnulífsins segja upp lífskjarasamningnum
Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar segir að Samtök atvinnulífsins grípi til tæknilegra útúrsnúninga þegar þau segi forsendur lífskjarasamninga brostnar og telur rétt að skoða að vísa uppsögn samninga til Félagsdóms, ef af þeim verður.
Kjarninn 25. september 2020
45 ný smit – 369 greinst með COVID-19 á tíu dögum
Fjörutíu og fimm manns greindust með COVID-19 hér á landi í gær. Nýgengi innanlandssmita er nú komið yfir 100 á hverja 100 þúsund íbúa.
Kjarninn 25. september 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 43. þáttur: Sögulok
Kjarninn 25. september 2020
Skipulagsferli virkjunar í einu yngsta árgljúfri heims er hafið
Hún er ekki stór að afli, aðeins 9,3 MW, en mun rjúfa einstaka landslagsheild sem nýtur verndar í lögum og skal ekki raska nema brýna nauðsyn beri til. Sveitarstjórn Skaftárhrepps hefur samþykkt að hefja skipulagsgerð vegna virkjunar í Hverfisfljóti.
Kjarninn 25. september 2020
Mögulegt lögbrot vegna niðurrifs skipa Eimskips á Indlandi á borði stjórnvalda
Tvö skip Eimskips voru rifin í skipakirkjugarði í Indlandi þar sem umhverfisáhrif niðurrifsins, og starfsaðstæður þeirra sem vinna við það, uppfylla ekki evrópska staðla.
Kjarninn 24. september 2020
Khedr-fjölskyldan hefur fengið dvalarleyfi
Egypska fjölskyldan sem hefur verið í felum í rúma viku fær dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. „Réttlætið sigrar stundum,“ segir lögfræðingur fjölskyldunnar.
Kjarninn 24. september 2020
Seðlabankinn telur Landsbankann, Íslandsbanka og Arion banka alla vera kerfislega mikilvæga.
Starfsfólki fækkar ört í fjármálakerfinu
Rúmlega þriðjungi færri unnu í fjármálafyrirtækjum í sumar, miðað við árið á undan. Hagræðing þriggja stærstu bankanna hefur skilað sér í hærri arðsemi, þrátt fyrir að þrengt hafi verið að rekstri þeirra á undanförnum mánuðum.
Kjarninn 24. september 2020
Meira úr sama flokkiInnlent