Áhætta í fjármálakerfinu eykst

Samkvæmt Seðlabankanum hefur áhætta sem tengist ferðaþjónustunni aukist frá því í vor en töluvert hefur hægst á vexti í greininni undanfarið.

Rannveig Sigurðardóttir
Rannveig Sigurðardóttir
Auglýsing

Áhætta í fjár­mála­kerf­inu hefur auk­ist en er enn hóf­leg. Tölu­vert hefur hægt á vexti ferða­þjón­ust­unnar og hefur áhætta sem teng­ist henni auk­ist frá því í vor. Mikil hækkun olíu­verðs og hörð sam­keppni hefur reynt á þan­þol flug­fé­laga hér á landi eins og ann­ars staðar og hefur birst í rekstr­ar­erfi­leikum þeirra. 

Þetta kemur fram í for­mála aðstoð­ar­seðla­banka­stjóra, Rann­veigar Sig­urð­ar­dótt­ur, í rit­inu Fjár­mála­stöð­ug­leiki sem Seðla­bank­inn gaf út í dag. 

Rann­veig segir að þessi þróun hafi lík­lega átt þátt í nokk­urri veik­ingu krón­unnar á haust­mán­uðum vegna end­ur­mats á efna­hags­á­standi og horf­um. Lægra raun­gengi gæti á móti stutt við ferða­þjón­ust­una. Hægt hafi á útlána­vexti stóru við­skipta­bank­anna til fyr­ir­tækja í ferða­þjón­ustu sam­hliða hæg­ari vexti í grein­inn­i. 

Auglýsing

„Vöxt­ur­inn hefur þó verið tölu­verður und­an­farin ár og nema útlán til grein­ar­innar um tíund af lána­safni bank­anna. Verði sam­dráttur í tekjum af ferða­þjón­ustu gætu orðið útlána­töp í grein­inni en það eitt og sér mun ekki ná að tefla stöðu bank­anna í tví­sýn­u,“ segir hún en bætir því að ef kæmi hins vegar til veru­legs sam­dráttar í tekjum af ferða­þjón­ustu yrði það einnig áfall fyrir þjóð­ar­búið í heild vegna þeirra áhrifa sem það hefði meðal ann­ars á gjald­eyr­is­tekjur og gengi krón­unn­ar.

Ef bakslag kemur þá eykur hátt verð atvinnu­hús­næðis líkur á verð­lækkun

Einn áhættu­þáttur sem fjallað er um í Fjár­mála­stöð­ug­leika teng­ist hraðri hækkun raun­verðs atvinnu­hús­næðis á und­an­förnum miss­erum, sér­stak­lega á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Rann­veig segir að raun­verðið sé nú orðið hátt miðað við flestar tengdar hag­stærðir og í sögu­legu sam­hengi. Hátt verð auki líkur á verð­lækkun komi bakslag í efna­hags­lífið en sveiflur í verði atvinnu­hús­næðis hafi leikið stórt hlut­verk í fjár­málakreppum víða um heim. Útlán sem veitt hafa verið fast­eigna- og bygg­inga­fyr­ir­tækjum séu nú um fimmt­ungur útlána við­skipta­bank­anna þannig að verð­lækkun atvinnu­hús­næðis gæti haft áhrif á bank­ana.

„Áhætta á hús­næð­is­mark­aði er að öðru leyti svipuð og við útgáfu Fjár­mála­stöð­ug­leika í vor. Raun­verð íbúð­ar­hús­næðis er nú hærra en það hefur áður verið en hækkun hús­næð­is­verðs í hlut­falli við laun, tekjur og bygg­ing­ar­kostnað virð­ist hafa stöðvast. Þar leggj­ast á eitt aukið íbúða­fram­boð, hæg­ari fjölgun íbúða sem nýttar eru til skamm­tíma­út­leigu til ferða­manna og minni inn­flutn­ingur vinnu­afls. Eft­ir­spurn er enn mikil en spáð er auknu fram­boði á næstu árum, enda hús­næð­is­verð enn hátt í hlut­falli við bygg­ing­ar­kostn­að, og því útlit fyrir að betra jafn­vægi geti skap­ast á hús­næð­is­mark­að­i,“ segir hún. 

Efna­hags­á­stand í helstu við­skipta­löndum Íslands hefur batnað

Skulda­vöxtur heim­il­anna er hóf­legur miðað við aðrar hag­stærðir enn sem komið er þrátt fyrir mikla aukn­ingu í hús­næð­isauði heim­il­anna, segir Rann­veig. „Mik­il­vægt er að heim­ilin nýti aukið veð­rými til skulda­aukn­ingar af var­færni. Hús­næð­is­skuldir heim­il­anna hafa vaxið um leið og aðrar skuldir þeirra hafa dreg­ist sam­an. Auk­ist fram­boð á hús­næði meira en eft­ir­spurn eða verði bakslag í ferða­þjón­ustu gæti hús­næð­is­verð gefið eftir og taps­á­hætta bank­anna auk­ist.“

Hún bendir á að efna­hags­á­stand í helstu við­skipta­löndum Íslands hafi batnað und­an­farin miss­eri en óvissa á alþjóða­vett­vangi hafi auk­ist í seinni tíð. Þá gætu alþjóð­leg fjár­mála­leg skil­yrði versnað fremur skyndi­lega, til að mynda ef snögg hækkun yrði á lang­tíma­vöxtum vegna end­ur­mats á áhættu og/eða hærri verð­bólgu­vænt­inga. Slík þróun sam­fara mis­hraðri aðlögun pen­inga­stefn­unnar á stærri gjald­mið­ils­svæðum frá slaka til hlut­leysis eða aðhalds gæt­i ­leitt til mik­illa sveiflna í fjár­magns­flæði og gengi gjald­miðla.

End­ur­fjár­mögn­un­ar­á­hætta bank­anna á erlendum mörk­uðum tak­mörkuð

Rann­veig segir að end­ur­fjár­mögn­un­ar­á­hætta bank­anna á erlendum mörk­uðum næstu miss­eri sé tak­mörkuð því að lausa­fjár­staða þeirra í erlendum gjald­miðlum sé mjög rúm. Eig­in­fjár­staða bank­anna hafi verið vel yfir kröfum Fjár­mála­eft­ir­lits­ins um skeið en hafi lækkað í fyrra og í ár einkum vegna arð­greiðslna og nálgist nú kröfur eft­ir­lits­ins. 

„Að teknu til­liti til hækk­unar sveiflu­jöfn­un­ar­auka í maí á næsta ári og svo kall­aðs stjórn­enda­auka er svig­rúm til frek­ari lækk­unar eig­in­fjár­hlut­falla orðið lít­ið. Bank­arnir eiga mögu­leika á að breyta eig­in­fjár­skipan sinni með útgáfu víkj­andi lána sem eykur svig­rúm þeirra til frek­ari arð­greiðslna. Það form eig­in­fjár er þó veik­ara og mætir ekki tapi með sama hætti. Því væri æski­legt að stilla arð­greiðslum í hóf,“ segir hún. 

Mik­il­vægt að fjár­mála­fyr­ir­tæki varð­veiti við­náms­þrótt sinn

Rann­veig segir að skref hafi verið tekin í að styrkja við­náms­þrótt fjár­mála­fyr­ir­tækja með kröfum um upp­bygg­ingu eig­in­fjár­auka á meðan kerf­is­á­hætta sé enn tak­mörk­uð. Áfram þurfi að huga að þeirri upp­bygg­ingu með frek­ari hækkun sveiflu­jöfn­un­ar­aukans en til­gangur hans sé að styrkja við­náms­þrótt fjár­mála­fyr­ir­tækja gagn­vart sveiflu­tengdri áhætt­u. 

„Í ljósi þess að áhætta í fjár­mála­kerf­inu er að aukast, óvissa er um hve hratt dregur úr spennu í þjóð­ar­bú­skapnum og að alþjóð­leg fjár­mála­skil­yrði gætu versnað er mik­il­vægt að fjár­mála­fyr­ir­tæki varð­veiti við­náms­þrótt sinn þannig að þau hafi burði til að mæta áföll­u­m,“ segir hún. 

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þriðjungsfjölgun í Siðmennt á rúmu einu og hálfu ári
Af trúfélögum bætti Stofnun múslima á Íslandi við sig hlutfallslega flestum meðlimum á síðustu mánuðum. Meðlimum þjóðkirkjunnar heldur áfram að fækka en hlutfallslega var mesta fækkunin hjá Zúistum.
Kjarninn 11. júlí 2020
Aldís Hafsteinsdóttir, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga og bæjarstjóri Hveragerðis.
„Við þurfum fleiri ferðamenn“
Formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga telur nauðsynlegt að fleiri ferðamenn komi til Íslands sem fyrst og vill breytingar á fyrirkomulagi skimana á Keflavíkurflugvelli.
Kjarninn 11. júlí 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Frekju og yfirgangi Ísraels engin takmörk sett
Kjarninn 11. júlí 2020
Sjávarútvegurinn hefur bætt við sig störfum á meðan hart hefur verið í ári hjá ferðaþjónustunni.
Ferðaþjónustan skreppur saman en sjávarútvegurinn er í sókn
Rúmlega helmingi færri störfuðu í ferðaþjónustu á síðasta ársfjórðungi miðað við árið á undan. Störfum í sjávarútvegi hefur hins vegar fjölgað um helming.
Kjarninn 11. júlí 2020
„Þegar dætrum mínum var ógnað, náðu þeir mér“
Þegar Guðrún Jónsdóttir gekk inn í Kvennaathvarfið árið 1988 til að taka sína fyrstu vakt mætti henni kasólétt kona með glóðarauga. Hún hafði gengið inn í heim sem hafði fram til þessa verið henni gjörsamlega hulinn. „Ég grét í heilan sólarhring.“
Kjarninn 11. júlí 2020
Eldishús með Aviary Pro 10 varpkerfi frá Hellmann sambærilegt kerfum sem verða í notkun að Vallá.
Stjörnuegg vill fjölga fuglum í allt að 95 þúsund að Vallá
Fyrirtækið Stjörnuegg hf. áformar breytingar á eldishúsum sínum að Vallá á Kjalarnesi sem yrðu til þess að hægt væri að koma þar fyrir 95 þúsund fuglum í stað 50 þúsund nú. Slíkum fjölda fylgja um 3.500 tonn af hænsnaskít á ári.
Kjarninn 11. júlí 2020
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Kvótaþak óbreytt í tillögum – sem og hvað aðilar þurfi að eiga hvor í öðrum til að teljast tengdir
Lokaskýrsla verkefnastjórnar um bætt eftirlit með fiskveiðiauðlindinni hefur litið dagsins ljós og hefur hún verið afhent Kristjáni Þór Júlíussyni, sjávarútvegsráðherra. Einn stjórnarmeðlimur setur sérstakan fyrirvara við skýrsluna.
Kjarninn 10. júlí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 39. þáttur: Naumlega sloppið!
Kjarninn 10. júlí 2020
Meira úr sama flokkiInnlent