Leggja til að þjóðin kjósi um NATO

Meirihluti þingflokks VG leggur til að þess verði minnst að 70 ár eru liðin frá samþykkt NATO-aðildar Íslands með því að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildina.

Fáni Atlantshafsbandalagsins.
Fáni Atlantshafsbandalagsins.
Auglýsing

Átta þing­menn Vinstri grænna hafa lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um aðild Íslands að Atl­ants­hafs­banda­lag­inu. Þau vilja að borin verði upp spurn­ing­in: Vilt þú að Ísland gangi úr Atl­ants­hafs­banda­lag­inu (NATO)? Tveir svar­mögu­leikar skuli vera í boði: Já og nei. 

Fyrsti flutn­ings­maður til­lög­unnar er Andrés Ingi Jóns­son en með honum eru þing­menn­irnir Ari Trausti Guð­munds­son, Bjarkey Olsen Gunn­ars­dótt­ir, Kol­beinn Ótt­ars­son Proppé, Lilja Raf­ney Magn­ús­dótt­ir, Ólafur Þór Gunn­ars­son, Rósa Björk Brynj­ólfs­dóttir og Stein­unn Þóra Árna­dótt­ir.

Tíma­setn­ing þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unnar skuli vera í sam­ræmi við lög um fram­kvæmd þjóð­ar­at­kvæða­greiðslna en sam­kvæmt þeim skal þjóð­ar­at­kvæða­greiðsla fara fram í fyrsta lagi þremur mán­uðum og í síð­asta lagi einu ári eftir að þings­á­lykt­un­ar­til­laga hefur verið sam­þykkt á Alþingi.

Auglýsing

Aðild Íslands að NATO umdeild frá upp­hafi

Í grein­ar­gerð með til­lög­unni kemur fram að með henni sé lagt til að þess verði minnst að 70 ár eru liðin frá sam­þykkt NATO-að­ildar Íslands með því að efna til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um aðild­ina.

„Að­ild Íslands að NATO hefur verið umdeild frá upp­hafi. Miklar mót­mæla­að­gerðir voru á Aust­ur­velli 30. mars 1949 þegar Alþingi sam­þykkti að Ísland yrði stofn­að­ili að banda­lag­inu og í kjöl­farið voru 24 ein­stak­lingar dæmdir til skil­orðs­bund­innar fang­els­is­vist­ar. Deil­urnar áttu eftir að setja svip á allt þjóð­lífið og alla stjórn­mála­um­ræðu á næstu ára­tug­um. Þjóðin skipt­ist í fylk­ingar með eða á móti hern­um. Þrátt fyrir það hefur almenn­ingur aldrei haft beina aðkomu að mál­in­u,“ segir í grein­ar­gerð­inni.

Enn fremur kemur fram að Ísland hafi verið her­laust þá sem nú en aðild að NATO hafi verið sam­þykkt þegar óvissa um kalda stríðið var uppi. Kalda stríð­inu sé hins vegar lokið og NATO hafi einnig fyrir löngu tekið að sér verk­efni sem fari út fyrir upp­runa­legan til­gang sinn. Banda­lagið sé löngu hætt að skil­greina sig sem ein­ungis banda­lag um sam­eig­in­legar varnir aðild­ar­ríkja. Í stað þess að horfa til beinnar árásar á eitt­hvert aðild­ar­ríkja banda­lags­ins, og skuld­bind­ingar ann­arra aðild­ar­ríkja að hrinda slíkri árás, sé nú litið á meinta ógn við ein­stök aðild­ar­ríki sem ógn og jafn­vel árás á önn­ur. Með túlkun banda­lags­ins á ógn við öryggi um víða ver­öld fylgi nær opin heim­ild um hern­að­ar­í­hlut­un, enda beiti NATO sér um heim allan í mun rík­ari mæli en áður. Ísland hafi þannig ítrekað orðið aðili að stríðs­á­tökum – ýmist beint eða óbeint í gegnum NATO-að­ild­ina – eins og stríð­inu í Líbíu árið 2012 eða loft­árásum vest­ur­veld­anna á Sýr­land á síð­asta ári.

Ósk­hyggja um stöðu Íslands í hern­að­ar­málum

Bent er á í grein­ar­gerð­inni að þvert á þessa stöðu telji 44 pró­sent Íslend­inga að Ísland sé hlut­laust í hern­að­ar­mál­um. Þessi mis­skiln­ingur á stöðu Íslands – eða kannski frekar ósk­hyggja – komi fram í rann­sókn frá árinu 2018 um sýn Íslend­inga á utan­rík­is- og örygg­is­mál, þar sem jafn­framt komi fram að 57 pró­sent aðspurðra telja að her­leysi og frið­sam­leg tengsl við nágranna­ríki tryggi helst öryggi Íslands, en aðeins 17 pró­sent telja aðild­ina að NATO stuðla að því.

„Þessar áherslur almenn­ings kall­ast á við þá breyttu mynd af örygg­is- og varn­ar­málum sem birst hefur á und­an­förnum árum og m.a. má sjá nokkuð móta fyrir í þjóðar­ör­ygg­is­stefnu fyrir Ísland. Þær ógnir sem að okkur steðja eru þess eðlis að borg­ara­legar lausnir virka betur en hern­að­ar­leg­ar, hvort sem er í bar­átt­unni gegn lofts­lags­breyt­ing­um, við­brögðum við nátt­úruvá eða heil­brigð­is­ör­yggi. Þessum áskor­unum verður ekki mætt með end­ur­skipu­lagn­ingu her­stjórn­ar­kerfis NATO á norð­ur­slóð­um, líkt og birst hefur á und­an­förnum miss­erum, eða því að her­lið hafi var­an­legan við­búnað á Kefla­vík­ur­velli, en sú hefur verið raunin und­an­farin þrjú ár. Í aðdrag­anda þeirrar þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu sem hér er lögð til er mik­il­vægt að staðið verði fyrir fræðslu og umræðu um örygg­is­mál og þróun þeirra inn í 21. öld­ina, eðli NATO og annað sem snýr að afleið­ingum hern­aðar og víg­væð­ing­ar,“ segir í grein­ar­gerð með til­lögu þing­manna VG.

Umræðan styrkir mál­stað friðar og sam­kenndar

Telja þing­menn VG að frið­ar­sinnar hafi ekk­ert að ótt­ast varð­andi þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um aðild Íslands að NATO. Reynslan sýni að umræðan styrkir mál­stað friðar og sam­kennd­ar, enda séu flestir þeirrar skoð­unar að það sé rangt að drepa annað fólk. Það sé löngu kom­inn tími til að leiða til lykta kröfu fólks á Aust­ur­velli 1949 um að þjóðin sjálf fái að taka ákvörðun um aðild að NATO og stríðs­rekstri þess.

Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling kallar eftir ábendingum um vanefndir
Efling hefur fengið ábendingar um að fyrirtæki hafi brugðist við launahækkunum í nýjum kjarasamningi með því að taka af starfsfólki bónusa, aukagreiðslur og ýmis konar hlunnindi. Félagið kallar eftir frekari ábendingum frá félagsmönnum um slíkar aðgerðir.
Kjarninn 22. maí 2019
Katrín Jakobsdóttir
„Líkamar kvenna eru dregnir inn í pólitíska umræðu“
Forsætisráðherra segir að líkamar kvenna séu dregnir inn í pólitíska umræðu með hætti sem ætti að heyra sögunni til og grafið sé undan fyrri sigrum í baráttu kvenna fyrir yfirráðum yfir sínum eigin líkama.
Kjarninn 22. maí 2019
Ástráður Haraldsson
Ástráður meðal umsækjenda um stöðu landsréttardómara
Ástráður Haraldsson, héraðsdómari, er á meðal þeirra sem sóttu um lausa stöðu landsréttardómara, en umsóknarfrestur rann út síðastliðinn mánudag.
Kjarninn 22. maí 2019
Sigríður segist hafa rætt við regluvörð og formann bankaráðs
Sigríður Benediktsdóttir, sem situr í bankaráði Landsbankans, segir það ekki rétt að hún hafi sam­þykkt að sitja í nefnd sem metur hæfi umsækjenda um stöðu seðlabankastjóra án þess að bera það undir for­mann banka­ráðs eða reglu­vörð Landsbank­ans.
Kjarninn 22. maí 2019
Guðmundur Andri Thorsson
Guðmundur Andri: Málþóf fjandsamleg yfirtaka á Alþingi
Þingmaður Samfylkingarinnar hnýtir í Miðflokksmenn en hann telur að málþóf sé leið til þess að láta þingræðið ekki hafa sinn gang.
Kjarninn 22. maí 2019
Már Guðmundsson er seðlabankastjóri.
Seðlabankinn lækkar vexti um 0,5 prósentustig
Seðlabanki Íslands hefur lækkað vexti um 0,5 prósentustig í 4,0 prósent.
Kjarninn 22. maí 2019
Sturla Pálsson á meðal tveggja umsækjenda sem kvörtuðu yfir Sigríði
Tveir umsækjendur um stöðu seðlabankastjóra, sem skipað verður í fyrir miðjan næsta mánuð, hafa kvartað yfir setu Sigríðar Benediktsdóttur í hæfisnefnd sem metur umsækjendur.
Kjarninn 22. maí 2019
Facebook tekur auglýsingu Orkunnar okkar úr birtingu
Aðstoðarmaður Þórdísar Kolbrúnar Reykfjörð Gylfadóttur, segir að Facebook hafi bannað notkun á auglýsingum Orkunnar okkar.
Kjarninn 21. maí 2019
Meira úr sama flokkiInnlent