Vilja setja á fót vefsíðu um umhverfisáhrif framleiðslu og neyslu textíls

Kyn og neysla, nýtt jafnréttisverkefni á vegum ríkisstjórnarinnar, á að vekja athygli á umhverfis- og félagslegum áhrifum tísku- og textíliðnaðarins og valdi neytenda til að stuðla að mannsæmandi og umhverfisvænni framleiðslu.

Fataflokkun Rauða krossins
Auglýsing

For­sæt­is­ráð­herra hefur lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um fram­kvæmda­á­ætlun í jafn­rétt­is­málum fyrir árin 2020 til 2023. Þar má finna verk­efnið „kyn og neysla“ sem felst í vit­und­ar­vakn­ingu um umhverf­is- og félags­leg áhrif tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins. Á meðal aðgerða í því verk­efni er að aflað verður gögnum um fram­leiðslu og neyslu textíls og þau gögn notuð í fræðslu. Auk þess verður sett upp vef­síða þar sem finna má upp­lýs­ingar fyrir almenn­ing og fyr­ir­tæki um umhverf­is- og kynja­á­hrif textíl­fram­leiðslu og textíl­neyslu. 

Vald neyt­enda til að stuðla að mann­sæm­andi og umhverf­is­vænni fram­leiðslu­háttum

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Jafn­rétti er lyk­ilá­hersla stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórn­ar­innar og í fram­kvæmda­á­ætlun for­sæt­is­ráð­herra í jafn­rétt­is­málum eru kynnt verk­efni sem eiga að end­ur­spegla mark­mið stjórn­valda á sviði jafn­rétt­is­mála. Lagt er áhersla á að öll ráðu­neytin hafi hlut­verki að gegna við fram­kvæmd áætl­un­ar­inn­ar. Fram­kvæmda­á­ætl­unin hefur nú verið birt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda en í henni má á finna 24 verk­efni sem á að fram­kvæma á árunum 2020 til 2023.

Eitt af þeim verk­efnum er verk­efnið kyn og neysla sem er á ábyrgð umhverf­is­ráðu­neyt­is­ins. Verk­efnið er vit­und­ar­vakn­ing um umhverf­is- og félags­leg áhrif tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins og vald neyt­enda og þá sér­stak­lega kvenna til að stuðla að mann­sæm­andi og umhverf­is­vænni fram­leiðslu­hátt­um.

Umhverf­is­fót­spor tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins er stórt

Í grein­ar­gerð áætl­un­ar­innar segir að tísku- og textíl­iðn­að­ur­inn sé meðal umfangs­mestu iðn­að­ar­fram­leiðslu í heimi. Umhverf­is­á­hrif iðn­að­ar­ins eru mjög nei­kvæð og er þar bæði um að ræða vatns­freka fram­leiðslu og notkun hættu­legra efna sem víða er skilað óhreins­uðu út í nærum­hverfið með til­heyr­andi umhverf­is­spjöllum og nei­kvæðum áhrifum á lífs­gæði íbúa svæð­anna. 

Auk þess eru lofts­lags­á­hrif fram­leiðsl­unnar mik­il. Neysla á fatn­aði hefur auk­ist um 60 pró­sent frá árinu 2000 og nú er heild­ar­hluti los­unar koltví­sýr­ings frá fram­leiðslu tísku­iðn­að­ar­ins talin vera um 5 pró­sent á heims­vísu, sem má að stórum hluta rekja til brennslu kola við orku­fram­leiðslu  í verksmiðjunum. 

Auglýsing

Enn­fremur segir í grein­ar­gerð­inni að líf­tími hverrar flíkur hafi styst á síð­ustu árum sem auki sóun, sem er við­var­andi og vax­andi vanda­mál í heim­in­um. Því hafi iðn­að­ur­inn í heild nei­kvæð áhrif á vist­kerfi jarðar sem sé keðju­verk­andi og hafi ekki síst alvar­leg áhrif á efna- og valda­minni hópa í sam­fé­lag­in­u. 

Auk umhverf­is­á­hrif­anna býr iðn­að­ur­inn við það vanda­mál að stór­fyr­ir­tæki í tísku­iðn­aði bjóða út fram­leiðsl­una til lægst­bjóð­andi sem nýti sér aðstæður á fram­leiðslu­svæðum þar sem verka­fólk í fata­verk­smiðjum er með allt niður í 2 doll­ara í dag­laun. Þannig byggi iðn­að­ur­inn til­veru sína á ódýru vinnu­afli, sem er að stærstum hluta konur á aldr­inum 15 til 22 ára. 

Hver Íslend­ingur kaupir 17 kíló af fötum á hverju ári

Í grein­ar­gerð­inni kemur jafn­framt fram að konur séu stærsti hópur neyt­enda tísku­fatn­aðar sem spilar saman við síbreyti­legar kröfur um útlit og ímynd. Því hafi kon­ur, sem helstu neyt­endur tísku­fatn­að­ar, bæði gríð­ar­leg áhrif á eft­ir­spurn og ríkj­andi fram­leiðslu- og við­skipta­hætti sem end­ur­spegl­ast í kjörum og aðbún­aði verka­kvenna, nátt­úru­auð­linda­nýt­ingu og áhrifum á umhverfið á fram­leiðslu­stað. 

Íslend­ingar eru engir eft­ir­bátar ann­arra þjóða þegar kemur að fata­kaupum en sam­kvæmt Um­hverf­is­stofnun kaupir hver Íslend­ingur sautján kíló af nýjum fötum á ári hverju. Það er þrisvar sinnum meira en meðal jarð­ar­bú­i. ­Sam­hliða þessum gíf­ur­legu fata­kaupum hefur á síð­ustu árum orðið mikil aukn­ing í fata­sóun hér landi en árið 2016 hentu Íslend­ingar rúmum 5700 tonnum af textíl og skóm. Það er nærri því tvö­falt meira magn en fjórum árum áður og að með­al­tali 15 kíló á hvern í­búa árið 2016. 

Mynd: Umhverfisráðuneytið

Meiri­hluti þess úrgangs fer í urðun en auk þess voru yfir 3000 tonn send frá Íslandi til ann­arra landa í end­ur­vinnslu árið 2018. Í úrgangs­stefnu umhverf­is­ráðu­neyt­is­ins fyrir næstu sex ár kemur fram að stjórn­völd stefna að því að ­draga úr fata­sóun á hvern íbúa um fimm kíló.

Vilja und­ir­strika mik­il­vægi end­ur­notk­unar og end­ur­vinnslu

Í fram­kvæmd­ar­á­ætl­un­inni segir að verk­efnið kyn og neysla snúi að því að fræða og vekja ­neyt­end­ur, sér í lagi kon­ur, til umhugs­unar um áhrif eigin neyslu­hegð­unar á stöðu og rétt­ind­i kvenna á fram­leiðslu­stöðum og lífs­af­komu þeirra með hlið­sjón af áhrifum fram­leiðsl­unnar á nátt­úru­auð­lindir og umhverf­ið. Jafn­framt gengur verk­efnið út á að und­ir­strika mik­il­væg­i end­ur­notk­unar og end­ur­vinnslu. 

Verk­efnið gengur út á þrjár aðgerðir sem fram­kvæma á á árunum 2020 til 2023. Það verður unnið í sam­starfi við meðal ann­ars Umhverf­is­stofn­un, Neyt­enda­stofu, Rauða krossinn, fyr­ir­tæk­ið Aft­ur og Lista­há­skóla Íslands. Fyrsta aðgerðin er að afla gögnum um fram­leiðslu, inn­kaup, notkun og neyslu textíls. Fram­setn­ing þeirra gagna verður síðan útfærð þannig að nota megi þau í fræðslu­til­gang­i. 

Þriðja aðgerðin felst í því að sett verður upp vef­síða þar sem finna má upp­lýs­ing­ar, fyrir almenn­ing og fyr­ir­tæki, um umhverf­is- og kynja­á­hrif fram­leiðslu og neyslu textíls.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fiskurinn úr sjónum skilar tæpum 20 milljörðum krónum meira
Frá byrjun október í fyrra og út september síðastliðinn jókst aflaverðmæti íslenskra sjávarútvegsfyrirtækja um 15,4 prósent miðað við sama tímabil árið áður. Virði þess afla sem fluttur var til útlanda til verkunar jókst um 40 prósent.
Kjarninn 8. desember 2019
Jólahryllingssögur
Ingi Þór Tryggvason hefur skrifað bókaseríu um jólahrylling. Fyrsta sagan fjallar um strák sem horfir á Grýlu taka kærustu sýna og ákveður fara á eftir tröllinu og reyna bjarga stelpunni. Hann safnar fyrir útgáfunni á Karolina Fund.
Kjarninn 8. desember 2019
Þórarinn Hjaltason.
Endurskoðuð áhrif Borgarlínu á umferð
Kjarninn 8. desember 2019
Stefnir í áframhaldandi samdrátt fjórflokksins
Fylgi fjórflokksins, bakbeinsins í íslenskum stjórnmálum, hefur dregist hratt saman á skömmum tíma. Fylgið hefur minnkað umtalsvert í síðustu þremur kosningum og kannanir sýna að sú þróun virðist ekki á undanhaldi. Þvert á móti.
Kjarninn 8. desember 2019
Sjávarútvegsfyrirtæki áttu 709 milljarða um síðustu áramót
Frá hruni hefur hagur allra sjávarútvegsfyrirtækja landsins batnað um hátt í 500 milljarða króna. Eigið fé þeirra hefur tífaldast frá árinu 2010 og það jókst um 28,8 milljarða króna í fyrra. Veiðigjöld hafa hins vegar lækkað.
Kjarninn 8. desember 2019
Færeyingar og fréttin sem ekki mátti segja
Færeyingar eru milli steins og sleggju vegna fyrirhugaðs samnings við kínverska fjarskiptafyrirtækið Huawei um nýtt 5G háhraðanet. Bandaríkjamenn þrýsta á Færeyinga að semja ekki við Huawei og óttast að kínversk stjórnvöld nýti sér Huawei til njósna.
Kjarninn 8. desember 2019
Nýtt merki þjóðkirkjunnar sem var komið fyrir á nýjum húsakynnum Biskupsstofu að Katrínatúni 4 síðastliðinn miðvikudag.
Um 132 þúsund landsmenn standa utan þjóðkirkjunnar
Þeim landsmönnum sem skráðir eru í þjóðkirkjuna hefur fækkað umtalsvert síðastliðinn áratug. Auk þess hefur henni ekki tekist að ná inn þeim tæplega 44 þúsund nýju Íslendingum sem hafa anna hvort fæðst eða flutt hafa til landsins á tímabilinu.
Kjarninn 7. desember 2019
Samfélag Namibíumanna í Bandaríkjunum afhendir sendiherra Íslands þar í landi yfirlýsingu sína.
Vilja að Samherji skili peningunum til namibísku þjóðarinnar
Samfélag Namibíumanna í Bandaríkjunum gera verulega athugasemd við ummæli Bjarna Benediktssonar um hver ástæðan fyrir Samherjamálinu sé. Þau vilja að Ísland biðji Namibíu afsökunar og að Samherji skili peningum til namibísku þjóðarinnar.
Kjarninn 7. desember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent