Vilja setja á fót vefsíðu um umhverfisáhrif framleiðslu og neyslu textíls

Kyn og neysla, nýtt jafnréttisverkefni á vegum ríkisstjórnarinnar, á að vekja athygli á umhverfis- og félagslegum áhrifum tísku- og textíliðnaðarins og valdi neytenda til að stuðla að mannsæmandi og umhverfisvænni framleiðslu.

Fataflokkun Rauða krossins
Auglýsing

For­sæt­is­ráð­herra hefur lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu um fram­kvæmda­á­ætlun í jafn­rétt­is­málum fyrir árin 2020 til 2023. Þar má finna verk­efnið „kyn og neysla“ sem felst í vit­und­ar­vakn­ingu um umhverf­is- og félags­leg áhrif tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins. Á meðal aðgerða í því verk­efni er að aflað verður gögnum um fram­leiðslu og neyslu textíls og þau gögn notuð í fræðslu. Auk þess verður sett upp vef­síða þar sem finna má upp­lýs­ingar fyrir almenn­ing og fyr­ir­tæki um umhverf­is- og kynja­á­hrif textíl­fram­leiðslu og textíl­neyslu. 

Vald neyt­enda til að stuðla að mann­sæm­andi og umhverf­is­vænni fram­leiðslu­háttum

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Jafn­rétti er lyk­ilá­hersla stjórn­ar­sátt­mála rík­is­stjórn­ar­innar og í fram­kvæmda­á­ætlun for­sæt­is­ráð­herra í jafn­rétt­is­málum eru kynnt verk­efni sem eiga að end­ur­spegla mark­mið stjórn­valda á sviði jafn­rétt­is­mála. Lagt er áhersla á að öll ráðu­neytin hafi hlut­verki að gegna við fram­kvæmd áætl­un­ar­inn­ar. Fram­kvæmda­á­ætl­unin hefur nú verið birt í sam­ráðs­gátt stjórn­valda en í henni má á finna 24 verk­efni sem á að fram­kvæma á árunum 2020 til 2023.

Eitt af þeim verk­efnum er verk­efnið kyn og neysla sem er á ábyrgð umhverf­is­ráðu­neyt­is­ins. Verk­efnið er vit­und­ar­vakn­ing um umhverf­is- og félags­leg áhrif tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins og vald neyt­enda og þá sér­stak­lega kvenna til að stuðla að mann­sæm­andi og umhverf­is­vænni fram­leiðslu­hátt­um.

Umhverf­is­fót­spor tísku- og textíl­iðn­að­ar­ins er stórt

Í grein­ar­gerð áætl­un­ar­innar segir að tísku- og textíl­iðn­að­ur­inn sé meðal umfangs­mestu iðn­að­ar­fram­leiðslu í heimi. Umhverf­is­á­hrif iðn­að­ar­ins eru mjög nei­kvæð og er þar bæði um að ræða vatns­freka fram­leiðslu og notkun hættu­legra efna sem víða er skilað óhreins­uðu út í nærum­hverfið með til­heyr­andi umhverf­is­spjöllum og nei­kvæðum áhrifum á lífs­gæði íbúa svæð­anna. 

Auk þess eru lofts­lags­á­hrif fram­leiðsl­unnar mik­il. Neysla á fatn­aði hefur auk­ist um 60 pró­sent frá árinu 2000 og nú er heild­ar­hluti los­unar koltví­sýr­ings frá fram­leiðslu tísku­iðn­að­ar­ins talin vera um 5 pró­sent á heims­vísu, sem má að stórum hluta rekja til brennslu kola við orku­fram­leiðslu  í verksmiðjunum. 

Auglýsing

Enn­fremur segir í grein­ar­gerð­inni að líf­tími hverrar flíkur hafi styst á síð­ustu árum sem auki sóun, sem er við­var­andi og vax­andi vanda­mál í heim­in­um. Því hafi iðn­að­ur­inn í heild nei­kvæð áhrif á vist­kerfi jarðar sem sé keðju­verk­andi og hafi ekki síst alvar­leg áhrif á efna- og valda­minni hópa í sam­fé­lag­in­u. 

Auk umhverf­is­á­hrif­anna býr iðn­að­ur­inn við það vanda­mál að stór­fyr­ir­tæki í tísku­iðn­aði bjóða út fram­leiðsl­una til lægst­bjóð­andi sem nýti sér aðstæður á fram­leiðslu­svæðum þar sem verka­fólk í fata­verk­smiðjum er með allt niður í 2 doll­ara í dag­laun. Þannig byggi iðn­að­ur­inn til­veru sína á ódýru vinnu­afli, sem er að stærstum hluta konur á aldr­inum 15 til 22 ára. 

Hver Íslend­ingur kaupir 17 kíló af fötum á hverju ári

Í grein­ar­gerð­inni kemur jafn­framt fram að konur séu stærsti hópur neyt­enda tísku­fatn­aðar sem spilar saman við síbreyti­legar kröfur um útlit og ímynd. Því hafi kon­ur, sem helstu neyt­endur tísku­fatn­að­ar, bæði gríð­ar­leg áhrif á eft­ir­spurn og ríkj­andi fram­leiðslu- og við­skipta­hætti sem end­ur­spegl­ast í kjörum og aðbún­aði verka­kvenna, nátt­úru­auð­linda­nýt­ingu og áhrifum á umhverfið á fram­leiðslu­stað. 

Íslend­ingar eru engir eft­ir­bátar ann­arra þjóða þegar kemur að fata­kaupum en sam­kvæmt Um­hverf­is­stofnun kaupir hver Íslend­ingur sautján kíló af nýjum fötum á ári hverju. Það er þrisvar sinnum meira en meðal jarð­ar­bú­i. ­Sam­hliða þessum gíf­ur­legu fata­kaupum hefur á síð­ustu árum orðið mikil aukn­ing í fata­sóun hér landi en árið 2016 hentu Íslend­ingar rúmum 5700 tonnum af textíl og skóm. Það er nærri því tvö­falt meira magn en fjórum árum áður og að með­al­tali 15 kíló á hvern í­búa árið 2016. 

Mynd: Umhverfisráðuneytið

Meiri­hluti þess úrgangs fer í urðun en auk þess voru yfir 3000 tonn send frá Íslandi til ann­arra landa í end­ur­vinnslu árið 2018. Í úrgangs­stefnu umhverf­is­ráðu­neyt­is­ins fyrir næstu sex ár kemur fram að stjórn­völd stefna að því að ­draga úr fata­sóun á hvern íbúa um fimm kíló.

Vilja und­ir­strika mik­il­vægi end­ur­notk­unar og end­ur­vinnslu

Í fram­kvæmd­ar­á­ætl­un­inni segir að verk­efnið kyn og neysla snúi að því að fræða og vekja ­neyt­end­ur, sér í lagi kon­ur, til umhugs­unar um áhrif eigin neyslu­hegð­unar á stöðu og rétt­ind­i kvenna á fram­leiðslu­stöðum og lífs­af­komu þeirra með hlið­sjón af áhrifum fram­leiðsl­unnar á nátt­úru­auð­lindir og umhverf­ið. Jafn­framt gengur verk­efnið út á að und­ir­strika mik­il­væg­i end­ur­notk­unar og end­ur­vinnslu. 

Verk­efnið gengur út á þrjár aðgerðir sem fram­kvæma á á árunum 2020 til 2023. Það verður unnið í sam­starfi við meðal ann­ars Umhverf­is­stofn­un, Neyt­enda­stofu, Rauða krossinn, fyr­ir­tæk­ið Aft­ur og Lista­há­skóla Íslands. Fyrsta aðgerðin er að afla gögnum um fram­leiðslu, inn­kaup, notkun og neyslu textíls. Fram­setn­ing þeirra gagna verður síðan útfærð þannig að nota megi þau í fræðslu­til­gang­i. 

Þriðja aðgerðin felst í því að sett verður upp vef­síða þar sem finna má upp­lýs­ing­ar, fyrir almenn­ing og fyr­ir­tæki, um umhverf­is- og kynja­á­hrif fram­leiðslu og neyslu textíls.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vilhjálmur Egilsson formaður hæfnisnefndar
Tíu umsækjendur eru um stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Borghildur Sölvey Sturludóttir
Fegurðin býr í fólkinu
Kjarninn 12. nóvember 2019
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Hárið
Kjarninn 12. nóvember 2019
Logi Einarsson, formaður Samfylkingarinnar.
Ríkisframlög til Samfylkingarinnar nær fjórfölduðust í fyrra
Framlög úr ríkissjóði til Samfylkingarinnar voru 89 milljónir í fyrra sem er nær fjórfalt hærri upphæð en árið 2017. Framlög ríkissjóðs til stjórnmálaflokka voru hækkuð á síðasta ári að til­­­lögu sex flokka sem sæti eiga á Alþing­i.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Ísland mun taka á móti 85 kvótaflóttamönnum á næsta ári
Ríkisstjórnin hefur samþykkt að taka móti 85 kvótaflóttamönnum á næsta ári en það er fjölmennasta móttaka flóttafólks frá því að íslensk stjórnvöld hófu að taka á móti flóttafólki í samstarfi við Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Regluveldi án réttinda
Kjarninn 12. nóvember 2019
Katrín Oddsdóttir, formaður stjórnarskrárfélagsins.
Stjórnarskrárfélagið segir umfjöllun Morgunblaðsins fjarstæðukennda
Stjórn­ar­skrár­fé­lagið seg­ir að um­fjöll­un Morgunblaðsins um meint af­skipti fé­lags­manna af rök­ræðukönn­un um stjórnarskrána, sem fór fram um helgina, sé fjar­stæðukennd.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins og Helgi Hrafn Gunnlaugsson, þingmaður Pírata.
Rúmlega 95 prósent af tekjum Pírata og Flokks fólksins komu úr ríkissjóði
Flokkur fólksins hagnaðist um 27 milljónir króna í fyrra en Píratar töpuðu 11,7 milljónum. Báðir flokkarnir fengu engin framlög yfir 200 þúsund krónum og komu tekjur þeirra að uppistöðu úr ríkissjóði.
Kjarninn 12. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent