Vilja setja á fót vefsíðu um umhverfisáhrif framleiðslu og neyslu textíls

Kyn og neysla, nýtt jafnréttisverkefni á vegum ríkisstjórnarinnar, á að vekja athygli á umhverfis- og félagslegum áhrifum tísku- og textíliðnaðarins og valdi neytenda til að stuðla að mannsæmandi og umhverfisvænni framleiðslu.

Fataflokkun Rauða krossins
Auglýsing

Forsætisráðherra hefur lagt fram þingsályktunartillögu um framkvæmdaáætlun í jafnréttismálum fyrir árin 2020 til 2023. Þar má finna verkefnið „kyn og neysla“ sem felst í vitundarvakningu um umhverfis- og félagsleg áhrif tísku- og textíliðnaðarins. Á meðal aðgerða í því verkefni er að aflað verður gögnum um framleiðslu og neyslu textíls og þau gögn notuð í fræðslu. Auk þess verður sett upp vefsíða þar sem finna má upplýsingar fyrir almenning og fyrirtæki um umhverfis- og kynjaáhrif textílframleiðslu og textílneyslu. 

Vald neytenda til að stuðla að mannsæmandi og umhverfisvænni framleiðsluháttum

Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra. Mynd: Bára Huld Beck

Jafnrétti er lykiláhersla stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar og í framkvæmdaáætlun forsætisráðherra í jafnréttismálum eru kynnt verkefni sem eiga að endurspegla markmið stjórnvalda á sviði jafnréttismála. Lagt er áhersla á að öll ráðuneytin hafi hlutverki að gegna við framkvæmd áætlunarinnar. Framkvæmdaáætlunin hefur nú verið birt í samráðsgátt stjórnvalda en í henni má á finna 24 verkefni sem á að framkvæma á árunum 2020 til 2023.

Eitt af þeim verkefnum er verkefnið kyn og neysla sem er á ábyrgð umhverfisráðuneytisins. Verkefnið er vitundarvakning um umhverfis- og félagsleg áhrif tísku- og textíliðnaðarins og vald neytenda og þá sérstaklega kvenna til að stuðla að mannsæmandi og umhverfisvænni framleiðsluháttum.

Umhverfisfótspor tísku- og textíliðnaðarins er stórt

Í greinargerð áætlunarinnar segir að tísku- og textíliðnaðurinn sé meðal umfangsmestu iðnaðarframleiðslu í heimi. Umhverfisáhrif iðnaðarins eru mjög neikvæð og er þar bæði um að ræða vatnsfreka framleiðslu og notkun hættulegra efna sem víða er skilað óhreinsuðu út í nærumhverfið með tilheyrandi umhverfisspjöllum og neikvæðum áhrifum á lífsgæði íbúa svæðanna. 

Auk þess eru loftslagsáhrif framleiðslunnar mikil. Neysla á fatnaði hefur aukist um 60 prósent frá árinu 2000 og nú er heildarhluti losunar koltvísýrings frá framleiðslu tískuiðnaðarins talin vera um 5 prósent á heimsvísu, sem má að stórum hluta rekja til brennslu kola við orkuframleiðslu  í verksmiðjunum. 

Auglýsing

Ennfremur segir í greinargerðinni að líftími hverrar flíkur hafi styst á síðustu árum sem auki sóun, sem er viðvarandi og vaxandi vandamál í heiminum. Því hafi iðnaðurinn í heild neikvæð áhrif á vistkerfi jarðar sem sé keðjuverkandi og hafi ekki síst alvarleg áhrif á efna- og valdaminni hópa í samfélaginu. 

Auk umhverfisáhrifanna býr iðnaðurinn við það vandamál að stórfyrirtæki í tískuiðnaði bjóða út framleiðsluna til lægstbjóðandi sem nýti sér aðstæður á framleiðslusvæðum þar sem verkafólk í fataverksmiðjum er með allt niður í 2 dollara í daglaun. Þannig byggi iðnaðurinn tilveru sína á ódýru vinnuafli, sem er að stærstum hluta konur á aldrinum 15 til 22 ára. 

Hver Íslendingur kaupir 17 kíló af fötum á hverju ári

Í greinargerðinni kemur jafnframt fram að konur séu stærsti hópur neytenda tískufatnaðar sem spilar saman við síbreytilegar kröfur um útlit og ímynd. Því hafi konur, sem helstu neytendur tískufatnaðar, bæði gríðarleg áhrif á eftirspurn og ríkjandi framleiðslu- og viðskiptahætti sem endurspeglast í kjörum og aðbúnaði verkakvenna, náttúruauðlindanýtingu og áhrifum á umhverfið á framleiðslustað. 

Íslendingar eru engir eftirbátar annarra þjóða þegar kemur að fatakaupum en samkvæmt Umhverfisstofnun kaupir hver Íslendingur sautján kíló af nýjum fötum á ári hverju. Það er þrisvar sinnum meira en meðal jarðarbúi. Samhliða þessum gífurlegu fatakaupum hefur á síðustu árum orðið mikil aukning í fatasóun hér landi en árið 2016 hentu Íslendingar rúmum 5700 tonnum af textíl og skóm. Það er nærri því tvöfalt meira magn en fjórum árum áður og að meðaltali 15 kíló á hvern íbúa árið 2016. 

Mynd: Umhverfisráðuneytið

Meirihluti þess úrgangs fer í urðun en auk þess voru yfir 3000 tonn send frá Íslandi til annarra landa í endurvinnslu árið 2018. Í úrgangsstefnu umhverfisráðuneytisins fyrir næstu sex ár kemur fram að stjórnvöld stefna að því að draga úr fatasóun á hvern íbúa um fimm kíló.

Vilja undirstrika mikilvægi endurnotkunar og endurvinnslu

Í framkvæmdaráætluninni segir að verkefnið kyn og neysla snúi að því að fræða og vekja neytendur, sér í lagi konur, til umhugsunar um áhrif eigin neysluhegðunar á stöðu og réttindi kvenna á framleiðslustöðum og lífsafkomu þeirra með hliðsjón af áhrifum framleiðslunnar á náttúruauðlindir og umhverfið. Jafnframt gengur verkefnið út á að undirstrika mikilvægi endurnotkunar og endurvinnslu. 

Verkefnið gengur út á þrjár aðgerðir sem framkvæma á á árunum 2020 til 2023. Það verður unnið í samstarfi við meðal annars Umhverfisstofnun, Neytendastofu, Rauða krossinn, fyrirtækið Aftur og Listaháskóla Íslands. Fyrsta aðgerðin er að afla gögnum um framleiðslu, innkaup, notkun og neyslu textíls. Framsetning þeirra gagna verður síðan útfærð þannig að nota megi þau í fræðslutilgangi. 

Þriðja aðgerðin felst í því að sett verður upp vefsíða þar sem finna má upplýsingar, fyrir almenning og fyrirtæki, um umhverfis- og kynjaáhrif framleiðslu og neyslu textíls.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir
Vonandi hægt að aflétta nokkuð hratt á næstu vikum
Helsta áskorunin í faraldrinum nú er sá fjöldi ferðamanna sem hingað er að koma sem er umfram spár. Breyta gæti þurft fyrirkomulagi á landamærum því heildargeta til skimunar takmarkast við 3-4.000 sýni á dag.
Kjarninn 6. maí 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 36. þáttur: Nunnusjóguninn II
Kjarninn 6. maí 2021
Deilan snýst um verksamning á milli ÍAV og 105 Miðborgar um fyrstu þrjú húsin sem eru þegar risin á reitnum í Laugarnesi. Hér má sjá tölvuteikningu af því hvernig áformað er að svæðið líti út í framtíðinni.
ÍAV stefna og setja fram 3,8 milljarða kröfur vegna deilu á Kirkjusandsreit
Íslenskir aðalverktakar eru búnir að stefna Íslandssjóðum og félaginu 105 Miðborg til greiðslu 3,8 milljarða króna vegna deilu um verksamning á Kirkjusandsreit. Verktakafyrirtækið missti verkið í febrúarmánuði.
Kjarninn 6. maí 2021
Andrés Ingi Jónsson
Þegar Tyrkir þjörmuðu að þingmönnum
Kjarninn 6. maí 2021
Gunnþór Ingvason, framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar í Neskaupstað.
Síldarvinnslan einnig í vandræðum með tæknilegu hliðina á aðalfundi SFS
Mistök urðu þess valdandi að Síldarvinnslan náði ekki að greiða atkvæði í kjöri til stjórnar SFS á aðalfundi á föstudaginn. Tillaga um að greiða atkvæði á ný var þó samþykkt í kjölfarið, en þá lentu Samherji og Nesfiskur í svipuðum vandræðum.
Kjarninn 6. maí 2021
Kolbrún Benediktsdóttir varahéraðssaksóknari í dómsal í dag.
„Hér er ekki um leikaraskap, slysni eða eitthvað grín að ræða“
Það er mat ákæruvaldsins að Marek sé ekki að segja nákvæmlega allt sem hann muni frá deginum sem bruninn á Bræðraborgarstíg varð. Verjandi fer fram á að ef hann verði fundinn sekur og ósakhæfur verði hann ekki dæmdur til öryggisgæslu.
Kjarninn 5. maí 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri segir ljóst að spennandi tímar séu framundan, vegna fyrirhugaðrar sölu ríkisins á hluta af hlut sínum í Íslandsbanka.
Íslandsbanki hagnaðist um 3,6 milljarða á fyrsta ársfjórðungi
Eigið fé Íslandsbanka nam 185 milljörðum króna í lok mars. Bankastjórinn segir spennandi tíma framundan, í ljósi þess að stefnt sé að skráningu bankans á verðbréfamarkað að undangengnu útboði á hluta af hlut ríkisins í honum.
Kjarninn 5. maí 2021
Höfuðstöðvar Arion banka í Borgartúninu
Arion hagnast um 6 milljarða á þremur mánuðum
Þrátt fyrir lága vexti og efnahagssamdrátt var hagnaður Arion banka á fyrsta fjórðungi þessa árs mun meiri en á sama tímabili í fyrra.
Kjarninn 5. maí 2021
Meira úr sama flokkiInnlent