Brotastarfsemi aukist á íslenskum vinnumarkaði

Samkvæmt nýrri rannsókn ASÍ eru vísbendingar um að launaþjófnaður og brot á kjarasamningsbundnum réttindum séu alltof algeng hjá erlendu launafólki, ungu fólki og hinum tekjulægstu.

Verkamaður við vinnu
Auglýsing

Margt bendir til þess að jað­ar­setn­ing og brota­starf­semi í efna­hags­líf­inu hafi auk­ist á íslenskum vinnu­mark­aði, sam­kvæmt nýrri rannókn ASÍ en hún byggir á skoð­ana­könn­unum og launa­kröfum stétt­ar­fé­laga.

Sam­kvæmt ASÍ fá stétt­ar­fé­lög inn á borð til sín fleiri og alvar­legri mál en áður tengd launa­þjófn­aði og kjara­samn­ings­brot­um. Brotin virð­ast einkum bein­ast gegn hópum sem síður þekkja rétt sinn, það er erlendu launa­fólki, ungu fólki og ein­stak­lingum með lágar tekj­ur. ASÍ bendir á að við þessum brotum séu í dag engin við­ur­lög en sam­bandið telur það óásætt­an­legt að atvinnu­rek­endur geti óátalið brotið með þessum hætti á launa­fólki og telur for­gangs­mál að sett verði ákvæði um við­ur­lög við slíkum brotum í lög og kjara­samn­inga.

Ómögu­legt að manna aukin umsvif án aðkomu erlends launa­fólks

Í ský­sl­unni segir að und­an­farin miss­eri hafi umræða um brota­starf­semi á vinnu­mark­aði, launa­þjófnað og brot á rétt­indum launa­fólks farið vax­andi. Þessi umræða hafi að ein­hverju leyti hald­ist í hendur við upp­gang í efna­hags­líf­inu, hraðan vöxt í ferða­þjón­ustu og bygg­ing­ar­iðn­aði og auk­inn fjölda erlends launa­fólks á íslenskum vinnu­mark­að­i. 

Auglýsing

„Án aðkomu erlends launa­fólks hefði íslensku atvinnu­lífi reynst ómögu­legt að manna aukin umsvif á und­an­förnum árum. Erlendum rík­is­borg­urum á íslenskum vinnu­mark­aði hefur fjölgað mikið síð­ustu ár og eru nú um fimmt­ungur allra starf­and­i,“ segir í skýrsl­unn­i. 

Annar veru­leiki fyrir erlent launa­fólk, ungt fólk og þá tekju­lægstu

Í skýrsluni er sjónum sér­stak­lega beint að erlendu launa­fólki á íslenskum vinnu­mark­aði og varpað ljósi á skýrar vís­bend­ingar um launa­þjófnað og brota­starf­semi sem launa­fólk verður fyrir á vinnu­mark­að­i. 

Nið­ur­stöð­urnar benda til þess að íslenskur vinnu­mark­aður sé tví­skiptur þegar horft er til brota­starf­sem­inn­ar. Ann­ars vegar er það veru­leik­inn sem meiri­hluti launa­fólks býr við þar sem kjara­samn­ings­brot eru fátíð eða nær óþekkt. Hins vegar er það veru­leik­inn sem mætir erlendu launa­fólki, ungu fólki og hinum tekju­lægstu þar sem vís­bend­ingar eru um að launa­þjófn­aður og brot á kjara­samn­ings­bundnum rétt­indum séu alltof algeng.

Helstu nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar eru eft­ir­far­andi:

  • Launa­kröfur vegna launa­þjófn­aðar og kjara­samn­ings­brota hlaupa á hund­ruðum millj­óna króna á ári.
  • Fjögur aðild­ar­fé­lög ASÍ gerðu 768 launa­kröfur árið 2018 upp á sam­tals 450 millj­ónir króna og nam mið­gildi kröfu­upp­hæðar 262.534 kr.
  • Meira en helm­ingur allra krafna stétt­ar­fé­laga eru gerðar fyrir hönd félags­manna af erlendum upp­runa. Um 19% launa­fólks á íslenskum vinnu­mark­aði er af erlendum upp­runa.
  • Um helm­ingur allra krafna kemur úr hót­el-, veit­inga- og ferða­þjón­ustu en hæstu launa­kröf­urnar eru gerðar á fyr­ir­tæki í mann­virkja­gerð.
  • Nið­ur­stöður spurn­inga­könn­unar Gallup eru í takt við launa­kröfur stétt­ar­fé­laga og benda til þess að brota­starf­semi bein­ist fremur gegn erlendu launa­fólki og yngra fólki, með lægri tekjur og í óreglu­legu ráðn­ing­ar­sam­bandi og hluta­störf­um.
  • Skoðun á launa­kröfum og spurn­inga­könn­unin benda til að brotin felist m.a. í van­greiðslum á laun­um, álags­greiðslum og ýmsum rétt­inda­brot­um.
  • Hjá meiri­hluta launa­fólks, einkum hjá þeim sem hafa lengri starfs­aldur og hærri tekj­ur, er brota­starf­semi nærri óþekkt. Brota­starf­semi gagn­vart erlendu launa­fólki og ung­mennum er alvar­leg mein­semd á íslenskum vinnu­mark­aði sem upp­ræta verður með öllum til­tækum ráð­um. Dæmin skipta ekki bara tugum eða hund­ruð­um. Brotin snerta þús­undir ein­stak­linga. Þessir félagar okkar eiga að njóta kjara og ann­arra rétt­inda til jafns við aðra á vinnu­mark­aði. Það eru hags­munir sam­fé­lags­ins alls. Hér er ábyrgð stjórn­valda og sam­taka atvinnu­rek­enda mik­il.
  • Bæta þarf lög­gjöf og reglu­verk. Lög­binda verður hörð við­ur­lög og sekt­ar­greiðslur vegna launa­þjófn­aðar og ann­arra brota gegn launa­fólki
  • Efla þarf upp­lýs­inga­miðl­un, eft­ir­lit á vinnu­mark­aði og eft­ir­fylgni vegna brota­starf­semi. Bæta með kerf­is­bundnum hætti sam­starf og sam­vinnu stjórn­valds­stofn­ana og aðila vinnu­mark­að­ar­ins með sam­ræmdri og öfl­ugri upp­lýs­inga­miðl­un.
  • Stuðn­ingur við brota­þola. Tryggja verður að þeir ein­stak­lingar sem brotið er á sæki rétt sinn með stuðn­ingi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar og sam­fé­lags­ins alls og þeir njóti öryggis og skjóls.



Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sema Erla Serdar
Erum við nokkuð að gleyma einhverjum?
Kjarninn 28. mars 2020
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn, Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir og Regína Ásvaldsdóttir, sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar.
Vonbrigði með brot á samkomubanni síðasta sólarhring
Staðfest smit eru nú orðin 963 hér á landi en 79 nýir einstaklingar greindust með smit í gær. Enn er ekki um veldisvöxt að ræða sem er mjög jákvætt. Aftur á móti varð yfirlögregluþjónn fyrir vonbrigðum með brot á samkomubanni en það er talið bera árangur.
Kjarninn 28. mars 2020
Logi Einarsson
Styðjum fleiri en þá stóru
Kjarninn 28. mars 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Sólveig Anna: Nú gefst tækifæri til að leiðrétta „mistökin“
Formaður Eflingar leggur til að allir þeir milljarðar sem greiddir hafa verið í arð til eigenda fyrirtækja á síðustu árum verði gerðir upptækir af ríkinu og notaðir til að fjármagna íslenskt samfélag.
Kjarninn 28. mars 2020
Telja hagsmuni eldri borgara landsins hunsaða
Stjórn Landssambands eldri borgara skorar á sveitarfélög og ríki að gera betur við eldri borgara landsins í COVID-19 faraldri.
Kjarninn 28. mars 2020
Eiríkur Ragnarsson
Það er karlmannlegt að haga sér eins og kona
Kjarninn 28. mars 2020
Þórður Snær Júlíusson
Skammist ykkar
Kjarninn 28. mars 2020
Skúli Eggert Þórðarson ríkisendurskoðandi skrifar undir umsögn stofnunarinnar.
Ríkisendurskoðun vill skýrara orðalag um endurgreiðsluskyldu á brúarlánum
Orðalagið „að tryggja eftir föngum endurgreiðslu“, getur mögulega falið í sér að skuldari sem fái brúarlán tryggt af hinu opinbera líti svo á að í lánveitingunni felist ekki fortakslaus krafa um endurgreiðslu ef greiðslufall verður hjá honum.
Kjarninn 28. mars 2020
Meira úr sama flokkiInnlent