Brotastarfsemi aukist á íslenskum vinnumarkaði

Samkvæmt nýrri rannsókn ASÍ eru vísbendingar um að launaþjófnaður og brot á kjarasamningsbundnum réttindum séu alltof algeng hjá erlendu launafólki, ungu fólki og hinum tekjulægstu.

Verkamaður við vinnu
Auglýsing

Margt bendir til þess að jað­ar­setn­ing og brota­starf­semi í efna­hags­líf­inu hafi auk­ist á íslenskum vinnu­mark­aði, sam­kvæmt nýrri rannókn ASÍ en hún byggir á skoð­ana­könn­unum og launa­kröfum stétt­ar­fé­laga.

Sam­kvæmt ASÍ fá stétt­ar­fé­lög inn á borð til sín fleiri og alvar­legri mál en áður tengd launa­þjófn­aði og kjara­samn­ings­brot­um. Brotin virð­ast einkum bein­ast gegn hópum sem síður þekkja rétt sinn, það er erlendu launa­fólki, ungu fólki og ein­stak­lingum með lágar tekj­ur. ASÍ bendir á að við þessum brotum séu í dag engin við­ur­lög en sam­bandið telur það óásætt­an­legt að atvinnu­rek­endur geti óátalið brotið með þessum hætti á launa­fólki og telur for­gangs­mál að sett verði ákvæði um við­ur­lög við slíkum brotum í lög og kjara­samn­inga.

Ómögu­legt að manna aukin umsvif án aðkomu erlends launa­fólks

Í ský­sl­unni segir að und­an­farin miss­eri hafi umræða um brota­starf­semi á vinnu­mark­aði, launa­þjófnað og brot á rétt­indum launa­fólks farið vax­andi. Þessi umræða hafi að ein­hverju leyti hald­ist í hendur við upp­gang í efna­hags­líf­inu, hraðan vöxt í ferða­þjón­ustu og bygg­ing­ar­iðn­aði og auk­inn fjölda erlends launa­fólks á íslenskum vinnu­mark­að­i. 

Auglýsing

„Án aðkomu erlends launa­fólks hefði íslensku atvinnu­lífi reynst ómögu­legt að manna aukin umsvif á und­an­förnum árum. Erlendum rík­is­borg­urum á íslenskum vinnu­mark­aði hefur fjölgað mikið síð­ustu ár og eru nú um fimmt­ungur allra starf­and­i,“ segir í skýrsl­unn­i. 

Annar veru­leiki fyrir erlent launa­fólk, ungt fólk og þá tekju­lægstu

Í skýrsluni er sjónum sér­stak­lega beint að erlendu launa­fólki á íslenskum vinnu­mark­aði og varpað ljósi á skýrar vís­bend­ingar um launa­þjófnað og brota­starf­semi sem launa­fólk verður fyrir á vinnu­mark­að­i. 

Nið­ur­stöð­urnar benda til þess að íslenskur vinnu­mark­aður sé tví­skiptur þegar horft er til brota­starf­sem­inn­ar. Ann­ars vegar er það veru­leik­inn sem meiri­hluti launa­fólks býr við þar sem kjara­samn­ings­brot eru fátíð eða nær óþekkt. Hins vegar er það veru­leik­inn sem mætir erlendu launa­fólki, ungu fólki og hinum tekju­lægstu þar sem vís­bend­ingar eru um að launa­þjófn­aður og brot á kjara­samn­ings­bundnum rétt­indum séu alltof algeng.

Helstu nið­ur­stöður rann­sókn­ar­innar eru eft­ir­far­andi:

  • Launa­kröfur vegna launa­þjófn­aðar og kjara­samn­ings­brota hlaupa á hund­ruðum millj­óna króna á ári.
  • Fjögur aðild­ar­fé­lög ASÍ gerðu 768 launa­kröfur árið 2018 upp á sam­tals 450 millj­ónir króna og nam mið­gildi kröfu­upp­hæðar 262.534 kr.
  • Meira en helm­ingur allra krafna stétt­ar­fé­laga eru gerðar fyrir hönd félags­manna af erlendum upp­runa. Um 19% launa­fólks á íslenskum vinnu­mark­aði er af erlendum upp­runa.
  • Um helm­ingur allra krafna kemur úr hót­el-, veit­inga- og ferða­þjón­ustu en hæstu launa­kröf­urnar eru gerðar á fyr­ir­tæki í mann­virkja­gerð.
  • Nið­ur­stöður spurn­inga­könn­unar Gallup eru í takt við launa­kröfur stétt­ar­fé­laga og benda til þess að brota­starf­semi bein­ist fremur gegn erlendu launa­fólki og yngra fólki, með lægri tekjur og í óreglu­legu ráðn­ing­ar­sam­bandi og hluta­störf­um.
  • Skoðun á launa­kröfum og spurn­inga­könn­unin benda til að brotin felist m.a. í van­greiðslum á laun­um, álags­greiðslum og ýmsum rétt­inda­brot­um.
  • Hjá meiri­hluta launa­fólks, einkum hjá þeim sem hafa lengri starfs­aldur og hærri tekj­ur, er brota­starf­semi nærri óþekkt. Brota­starf­semi gagn­vart erlendu launa­fólki og ung­mennum er alvar­leg mein­semd á íslenskum vinnu­mark­aði sem upp­ræta verður með öllum til­tækum ráð­um. Dæmin skipta ekki bara tugum eða hund­ruð­um. Brotin snerta þús­undir ein­stak­linga. Þessir félagar okkar eiga að njóta kjara og ann­arra rétt­inda til jafns við aðra á vinnu­mark­aði. Það eru hags­munir sam­fé­lags­ins alls. Hér er ábyrgð stjórn­valda og sam­taka atvinnu­rek­enda mik­il.
  • Bæta þarf lög­gjöf og reglu­verk. Lög­binda verður hörð við­ur­lög og sekt­ar­greiðslur vegna launa­þjófn­aðar og ann­arra brota gegn launa­fólki
  • Efla þarf upp­lýs­inga­miðl­un, eft­ir­lit á vinnu­mark­aði og eft­ir­fylgni vegna brota­starf­semi. Bæta með kerf­is­bundnum hætti sam­starf og sam­vinnu stjórn­valds­stofn­ana og aðila vinnu­mark­að­ar­ins með sam­ræmdri og öfl­ugri upp­lýs­inga­miðl­un.
  • Stuðn­ingur við brota­þola. Tryggja verður að þeir ein­stak­lingar sem brotið er á sæki rétt sinn með stuðn­ingi verka­lýðs­hreyf­ing­ar­innar og sam­fé­lags­ins alls og þeir njóti öryggis og skjóls.



Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Færeyingar og fréttin sem ekki mátti segja
Færeyingar eru milli steins og sleggju vegna fyrirhugaðs samnings við kínverska fjarskiptafyrirtækið Huawei um nýtt 5G háhraðanet. Bandaríkjamenn þrýsta á Færeyinga að semja ekki við Huawei og óttast að kínversk stjórnvöld nýti sér Huawei til njósna.
Kjarninn 8. desember 2019
Nýtt merki þjóðkirkjunnar sem var komið fyrir á nýjum húsakynnum Biskupsstofu að Katrínatúni 4 síðastliðinn miðvikudag.
Um 132 þúsund landsmenn standa utan þjóðkirkjunnar
Þeim landsmönnum sem skráðir eru í þjóðkirkjuna hefur fækkað umtalsvert síðastliðinn áratug. Auk þess hefur henni ekki tekist að ná inn þeim tæplega 44 þúsund nýju Íslendingum sem hafa anna hvort fæðst eða flutt hafa til landsins á tímabilinu.
Kjarninn 7. desember 2019
Samfélag Namibíumanna í Bandaríkjunum afhendir sendiherra Íslands þar í landi yfirlýsingu sína.
Vilja að Samherji skili peningunum til namibísku þjóðarinnar
Samfélag Namibíumanna í Bandaríkjunum gera verulega athugasemd við ummæli Bjarna Benediktssonar um hver ástæðan fyrir Samherjamálinu sé. Þau vilja að Ísland biðji Namibíu afsökunar og að Samherji skili peningum til namibísku þjóðarinnar.
Kjarninn 7. desember 2019
Matthildur Björnsdóttir
Of mikil rómantík í kringum barneignir
Kjarninn 7. desember 2019
Mótmælendur á Möltu í lok nóvember 2019
„Við megum ekki hægja á okkur“
Íslensk kona búsett á Möltu til margra ára segir að ekki megi hægja á mótmælum þar í landi en margir krefjast þess að forsætisráherrann segi af sér nú þegar vegna spillingar.
Kjarninn 7. desember 2019
Þrír flokkar leggja til þrjár leiðir sem brjóta upp tangarhald á sjávarútvegi
Verði nýtt frumvarp að lögum verður tangarhald nokkurra hópa á íslenskum sjávarútvegi brotið upp. Allar útgerðir sem halda á meira en eitt prósent kvóta verða að skrá sig á markað og skilyrði um hvað teljist tengdir aðilar þrengd mjög.
Kjarninn 7. desember 2019
Þórður Snær Júlíusson
Það hagnast enginn á ógagnsæi nema sá sem hefur eitthvað að fela
Kjarninn 7. desember 2019
Zúistar til rannsóknar hjá héraðssaksóknara
Fjárreiður Zuism, trúfélags sem ríkið telur að sé málamyndafélagsskapur með þann tilgang að komast yfir skattfé, eru til rannsóknar hjá embætti sem rannsakar efnahagsbrot. Félagsmenn eru nú um helmingi færri en þeir voru 2016.
Kjarninn 7. desember 2019
Meira úr sama flokkiInnlent