Segir Harald hafa lagt sig fram við að gera fólk óánægt í starfi

Vararíkissaksóknari, sem starfaði áður innan ríkislögreglustjóra, segir að Haraldur Johannessen, sem nýlega hætti sem ríkislögreglustjóri, hafi lagt sig fram við það að gera starfsfólk embættisins óánægt með framkomu sinni.

Helgi Magnús Gunnarsson ríkissaksóknari
Helgi Magnús Gunnarsson ríkissaksóknari
Auglýsing

Helgi Magnús Gunn­ars­son, sem ver­ið hefur verið vara­rík­is­ak­sókn­ari frá árinu 2011 og var þar áður yfir efna­hags­brota­deild rík­is­lög­reglu­stjóra frá árinu 2007, ­segir að Har­aldur Johann­essen, sem nýverið samdi um að hætta sem rík­is­lög­reglu­stjóri, hefði lagt sig fram við að gera starfs­fólk emb­ætt­is­ins óánægt í starfi með fram­komu sinni árum sam­an. Hann hefði getað sagt fyrir um það sem nú væri að ger­ast fyrir tíu árum síð­an. 

Þetta er meðal þess sem fram kom í ítar­legu við­tali Kjarn­ans við Helga Magnús sem birt var á annan í jól­um. Har­aldur samdi nýverið um starfs­lok sín við dóms­mála­ráð­herra og er kostn­aður vegna þeirra starfs­loka áætl­að­ur­  47,2 millj­­ónir króna án launa­tengdra gjalda. Þegar þeim er bætt við er kostn­að­­ur­inn 56,7 millj­­ónir króna. Í sept­­em­ber síð­­ast­liðnum lýstu átta af níu lög­­­reglu­­stjórum lands­ins og for­­manna­fundur Lands­­sam­­bands lög­­­reglu­­manna yfir van­­trausti á Har­ald. Þeir báru við­­tal sem hann fór við í Morg­un­­blað­inu fyrr í þeim mán­uði fyrir sig sem lyk­ilá­­stæðu þeirrar ákvörð­un­­ar. 

Í við­tal­inu sagði Har­aldur meðal ann­­ars að verið væri að reyna að hrekja hann úr emb­ætti með því að dreifa vís­vit­andi rang­­færslum og róg­­burði um hann. Þeir sem væru að gera það væru lög­­­reglu­­menn sem teldu sig eiga harma að hefna gegn hon­um, meðal ann­­ars vegna þess að hann hafi gripið inn í vegna starfs­hátta eða fram­komu þeirra eða vegna þess að þeir hafi ekki fengið stöður sem þeir sótt­­ust eft­­ir. Ef til starfs­loka hans kæmi myndi það kalla á enn ítar­­legri umfjöllun af hans hálfu um valda­bar­átt­una bak við tjöld­in.

Telur Har­ald hafa vikið sér undan rann­sókn­um 

Þar seg­ist Helgi Magnús hafa verið mjög ósáttur við þá aðferð­ar­fræði sem beitt var á sínum tíma þegar emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara var sett á fót. „Þetta var gert svona, að stofna nýtt emb­ætti, vegna þess að Har­ald­ur Jo­hann­essen, þáver­andi rík­is­lög­reglu­stjóri, sem var þá í ágætis sam­bandi við dóms­mála­ráð­herr­ann á þeim tíma[­Björn Bjarna­son], vildi ekki sitja uppi með þennan pakka úr banka­hrun­inu. Hann var búinn að brenna sig á Baugs­mál­inu, sem honum fannst í lagi þegar allt virt­ist ganga vel og líta vel út fyrir emb­ætti hans en strax og það fór að verða erfitt þá snéri hann baki við því og þeim sem komu nálægt mál­inu. Kannski var það að ein­hverju leyti skyn­sam­legt hjá Har­aldi, að víkja sér undan rann­sókn hrun­mála, vegna þess að hann hefur gert sér grein fyrir að það myndi ekki pen­ingur fylgja með verk­efn­inu. Að emb­ættið myndi sitja uppi með­ ­banka­hruns­mál í efna­hags­brota­deild án nokk­urra pen­inga.“

Auglýsing
Hann segir að mögu­lega hefði staðan orðið þannig, að rann­sókn hrun­mála hefði verið and­vana fædd, ef þær breyt­ingar sem urðu í sam­fé­lag­inu snemma árs 2009 hefðu ekki orð­ið. „Eva Joly, ný stjórn og mikil reiði og allt hitt sem fylgdi sem gerði það á end­anum að verkum að emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara varð ekki and­vana fætt heldur fékk pen­inga til að lifa og gera það sem það þurfti að gera mjög lengi. Ég hef þó ekki enn fengið skýr­ingu á því hvers vegna hann vildi ekki standa með til­lögu minni um að flytja efna­hags­brota­deild­ina frá rík­is­lög­reglu­stjóra­emb­ætt­inu? Hvers vegna að hanga á deild­inni þegar hann hafði engan metnað til að standa með henni eða að baki þeim störfum sem þar voru unn­in? Eitt af því sem hafði gert efna­hags­brota­deild erfitt fyrir í rann­sókn Baugs­máls­ins voru vanga­velt­ur, eða ásak­an­ir, um stöðu rík­is­lög­reglu­stjóra gagn­vart dóms­mála­ráð­herra, og skort á sjálf­stæði frá pólitísku valdi. Ég tel þetta hafa verið til mik­ils skaða fyrir trú­verð­ug­leika efna­hags­brota­deildar í mörgum málum og einkum í Baugs­mál­inu. Sama hefði án ef orðið uppi í hrun­málum hefðu þau komið til kasta efna­hags­brota­deildar en lausnin var ekki að stofna aðra efna­hags­brota­deild.“Haraldur Johannessen samdi nýverið um starfslok sem ríkislögreglustjóri.

Hann spyr sig hins vegar hvers konar kerfi það sé sem þurfi slíkan þrýst­ing til að magna upp reiði svo að það sé gripið til aðgerða. „Það er áhyggju­efni ef að ákæru­valdið og lög­regla eigi að virka eins og ein­hverjar stormsveitir þegar næg reiði blossar upp. Þetta er eins og að vera með heil­brigð­is­kerfi sem myndi ekki fá neinn pen­ing nema þegar nógu margir yrðu nógu reiðir yfir því hversu margir væru að deyja á biðlist­u­m.“

Fag­leg della

Fag­lega telur hann að það hafi verið della að setja á fót emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara, í stað þess að byggja nýja og sterk­ari stofnun efna­hags­brota í kringum þá efna­hags­brota­deild sem var þegar til stað­ar. En til þess þurfti að flytja hana frá rík­is­lög­reglu­stjór­anum og gera hana sjálf­stæða ákæru­valds­stofn­un. „Við vorum með ein­hverjar 12-13 mann­eskjur sem voru not­hæfar til að rann­saka efna­hags­brot og þær voru í efna­hags­brota­deild­inni, en samt átti að fara að stofna nýtt emb­ætti, safna þar saman fólki og búa til nýjan stofn­anakúltúr til hliðar við þann sem við vorum búin að vera að þróa í efna­hags­brota­deild­inni í ein­hver tíu ár, líta til fyr­ir­mynda og sækja okkur menntun til Nor­egs til að hafa grunn í þetta.

Auglýsing
Það var ljóst að það yrðu slags­mál um fólk og til yrðu tvær stofn­anir í þessu litla landi að rann­saka sams­konar brot og að þú fengir mis­mun­andi með­ferð eftir því hvort þú værir að draga þér fé í bygg­inga­vöru­verslun eða banka. Þú myndir fá miklu skjót­ari með­ferð hjá annarri deild­inni vegna meiri fjár­heim­ilda. Að það væru rýmri rann­sókn­ar­heim­ildir öðru meg­in. Og svo fram­veg­is. Þetta er bara þvæla. Ég taldi betra að taka efna­hags­brota­deild­ina frá Rík­is­lög­reglu­stjóra og byggja síðan í kringum hana þannig að úr yrði stofnun eins og Økokrim í Nor­egi, sem stendur sjálf­stætt. Ég lagði þetta til við ráðu­neyti og Alþingi í tengslum við lög­töku laga um með­ferð saka­mála árið 2007. Það er nú komið eftir að til varð emb­ætti Hér­aðs­sak­sókn­ara, en mörgum árum of seint. Þá var búið að setja á fót emb­ætti sér­staks sak­sókn­ara sem varð til þess að efna­hags­brota­deildin varð í raun gjaldþrota, vegna þess að fólkið fór allt yfir til sér­staks sak­sókn­ara og fékk hærri laun. Fyrir utan að Har­aldur lagði sig fram við að gera það sem eftir stóð óánægt í starfi með sinni fram­komu, eins og honum hefur tek­ist við alla núna loks­ins. Ég hefði getað sagt þetta fyrir tíu árum síð­an, sem nú er að ger­ast, að það væri eðli­legt að Har­aldur færi á eft­ir­laun.“

Deild­irnar tvær hafi meira að segja farið í hús­leitir á sömu lög­manns­stof­unni, annar fyrir hádegi og hinn eftir hádegi í sitt­hvoru mál­inu. „Einu sinni gerð­ist það. Við mætt­umst bara í dyr­un­um. Þá er það svo að mörg stór mál í efna­hags­brota­deild dróg­ust á lang­inn vegna mann­eklu og speki­leka til sér­staks sak­sókn­ara. Þessi mál voru mörg sam­bæri­leg í umfangi og þau mál sem sér­stakur var að fást við ef frá eru talin þau fáu allra stærstu. Drag­ist saka­mál á lang­inn er með því brotið gegn rétti sak­born­ings og refs­ingar taka mið af þeim drætti til góða fyrir sak­born­ing.“

Hægt er að lesa við­talið við Helga Magnús hér í heild.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Inga Sæland
Segir sama gamla spillingarkerfið blómstra sem aldrei fyrr
„Hvenær hættir maður að verða hissa á sérhagsmunagæslunni í pólitík?“ spyr formaður Flokks fólksins.
Kjarninn 5. júní 2020
Leirdalur með Leirdalsvatni og Leirdalsá falla í Geitdalsá. Í Leirdal hugsar Arctic Hydro sér upphafslón Geitdalsárrvirkjunar.
„Nýtt virkjanaáhlaup“ á hálendi Austurlands verði stöðvað
Stjórnvöld þurfa að koma í veg fyrir að hálendi Austurlands verði raskað frekar og standa við fyrirheit sem gefin voru um að þar yrði ekki virkjað meira. Þetta kemur fram í tillögu að ályktun sem lögð verður fyrir aðalfund Landverndar á morgun.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra metur næstu skref með lögmönnum
Mennta- og menningarmálaráðherra fer nú yfir úrskurð kærunefndar jafnréttismála með lögmönnum. Hún segir að ekki hafi skipt máli að Páll Magnússon væri framsóknarmaður.
Kjarninn 5. júní 2020
Komufarþegar munu þurfa að greiða sjálfir fyrir sýnatöku frá 1. júlí.
Komufarþegar greiða 15 þúsund fyrir sýnatöku
Sýnataka á landmærum Íslands verður gjaldfrjáls fyrstu tvær vikurnar en frá 1. júlí munu komufarþegar þurfa að greiða 15 þúsund krónur fyrir rannsóknina.
Kjarninn 5. júní 2020
Óvenjulegur sjómannadagur framundan
Vegna COVID-19 faraldursins verður sjómannadagurinn í ár ólíkur því sem Íslendingar eiga að venjast. Þó verður lágmarksdagskrá víða um land með heiðrunum aldinna sjómanna, minningarathöfnum og veittar verða viðurkenningar fyrir björgunarafrek.
Kjarninn 5. júní 2020
Jane Goodall fór á þrítugsaldri inn í skóga Tansaníu og dvaldi þar lengi í hópi simpansa. Rannsóknir hennar gjörbreyttu þekkingu manna á öðrum dýrategundum.
Mannkynið er „búið að vera“ ef það skiptir ekki um kúrs í kjölfar COVID
„Við erum komin að tímamótum í sambandi okkar við náttúruna,“ segir Jane Goodall sem barist hefur verið náttúruvernd í sex áratugi. Hún segir að nú hafi opnast lítill gluggi til að gera róttækar breytingar svo koma megi í veg fyrir frekari hörmungar.
Kjarninn 5. júní 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir og Björn Leví Gunnarsson
„Það eru nákvæmlega svona mál sem halda aftur af Íslandi“
Þingmaður Pírata gagnrýnir ákvarðanir mennta- og menningarmálaráðherra. „Svona mál leiða til lélegri niðurstaðna í öllu sem gerist í framhaldinu af því að hæfasta fólkið er ekki að taka ákvarðanirnar.“
Kjarninn 5. júní 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Eldhúsið
Kjarninn 5. júní 2020
Meira úr sama flokkiInnlent