Vilja grafa dýpra inn í Ingólfsfjall

Að mati Fossvéla hafa mestu áhrif efnistöku úr Ingólfsfjalli þegar komið fram og íbúar og vegfarendur muni ekki verða varir við að raskað svæði stækki, „það einfaldlega færist lengra inn í fjallið,“ segir í nýrri frummatsskýrslu.

Þórustaðanáma í Ingólfsfjalli hefur verið starfrækt frá því á sjötta áratug síðustu aldar.
Þórustaðanáma í Ingólfsfjalli hefur verið starfrækt frá því á sjötta áratug síðustu aldar.
Auglýsing

Foss­vélar hyggj­ast vinna allt að 27,5 millj­ónir rúmmetra af efni til við­bótar úr Ing­ólfs­fjalli í Ölf­usi. Þóru­staða­náma hefur verið starf­rækt­ frá árinu 1957. Fyr­ir­hugað efn­is­töku­svæði er í sunn­an­verðu fjall­inu og er um að ræða áfram­hald­andi efn­is­töku innan þess svæðis sem nýtt hefur ver­ið. Svæð­in­u hefur því þegar verið raskað  að frá­töld­u ­fyr­ir­hug­uðu efn­is­töku­svæði efst á fjall­inu. Heild­ar­stærð efn­is­töku­svæð­is­ins að vinnslu lok­inni yrði að mati Foss­véla 42,5 hekt­ar­ar.

Ing­ólfs­fjall er hlíða­bratt móbergs­fjall með hraun­lögum inn á milli, einkum að neðan og í kolli. Hraun­lögin efst í koll­inum mynda bergstál eða hamra á þrjá vegu. Fjallið varð til um miðja ísöld og var sjáv­ar­höfði í lok ís­aldar þegar sjáv­ar­staða var sem hæst.

Auglýsing

Í nýfram­lagðri frum­mats­skýrslu um umhverf­is­á­hrif á­fram­hald­andi efn­is­töku kemur fram að svæðið er hvorki frið­lýst né á nátt­úru­minja­skrá. Jafn­framt er ekki um að ræða jarð­mynd­anir sem njóta sér­stakrar verndar sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lög­um. Sú jarð­myndun sem mest gildi hefur er grár mjög sér­stakur kletta­múli, Silf­ur­berg, sem skagar suður úr vest­ur­horn­i fjalls­ins. Jarð­mynd­unin er úr móbergi með ljósum holu­fyll­ingum sem aðal­lega eru ­geisla­steina­út­fell­ing­ar. Silf­ur­berg er utan áhrifa­svæðis fram­kvæmd­ar­inn­ar.

Vinnsla efnis úr Þóru­staða­námu hefur staðið yfir ára­tug­um ­saman og mikið efni hefur því verið tekið það­an. Í frum­mats­skýrsl­unni segir að  reynslan hafi sýnt að stað­setn­ing námunnar sé mjög hentug með til­liti til nálægðar við byggð­ar­lög í örum vexti og í nálægð við Suð­ur­lands­veg. „Mik­il­vægt er að fá efni sem ekki þarf að flytja lang­ar ­vega­lengd­ir, fá efni sem unnið er úr námu með til­skilin leyfi og að haga efn­is­tök­unni á þann hátt að sem minnst áhrif verði á umhverf­ið.“

Í skýrsl­unni er bent á að stór­fram­kvæmdir séu fyr­ir­hug­aðar í ná­grenni námunnar á næst­unni, m.a. tvö­földun Suð­ur­lands­vegar og ný brú yfir­ Ölf­usá.

Séð frá Þórustöðum. á efri myndinni er núverandi ásýnd og á þeirri neðri sést hvernig ásýnd Ingólfsfjalls verður er efnistakan verður vel komin á veg. Þetta er sjónarhornið sem að vegfarendur á Suðurlandsvegi sjá og hefur hvað mest sjónræn áhrif. Myndir: Frumatsskýrsla

Efn­istaka, líkt og orðið gefur til kynna, felur í sér að jarð­efni eru tekin og flutt ann­að. Þau jarð­efni sem eru inn­an­ efn­is­töku­svæð­is­ins munu því hverfa að hluta og eftir verður geil í suð­ur­hlíð Ing­ólfs­fjalls. Á þetta við bæði um móberg­ið, sem er uppi­staðan í fjall­inu, sem og grá­grýtið á toppi fjalls­ins. Jarð­efni verða flutt á brott og eru beinu áhrif­in því var­an­leg og óaft­ur­kræf.

Ing­ólfs­fjall er áber­andi fjall sem gnæfir yfir flat­lend­inu og sker sig frá fjall­lend­inu í Grafn­ingi í norðri og vestri þar sem það skagar ­lengra til suð­urs út á flat­lend­ið. Brattar hlíðar fjalls­ins til suð­urs, vest­ur­s og aust­urs skapar skörp skil á milli fjall­lend­is­ins og lág­lend­is­ins sem umlyk­ur­ það. Þóru­staða­náma er sýni­leg víða að frá svæðum sunnan við hana. Áhrif á lands­lag gætir nú þeg­ar, þar sem efn­istaka hefur verið á svæð­inu síðust­u ára­tugi. Einnig hafa verið gerðar slóðir og vegir um svæðið og háspennu­lína liggur fram hjá námunni, segir í frum­mats­skýrsl­unni.

Áforma efn­is­töku úr fjall­stoppi

Að mati Foss­véla hafa mestu áhrif efn­is­tök­unnar þegar kom­ið fram og munu íbúar og veg­far­endur ekki verða varir við að rask­svæði námunn­ar ­stækki, „það ein­fald­lega fær­ist lengra inn í fjall­ið,“ segir í skýrsl­unni. „Óraskað ­svæði á toppi fjalls­ins sem raskast verður fyrir nei­kvæðum sjón­rænum áhrifum en mjög fáir eru á ferli þar uppi og eru sjón­ræn áhrif þess rasks því tak­mörk­uð.“

Þá segir að fyrst um sinn eftir að efn­is­töku lýkur verð­i á­ferð efn­is­töku­svæð­is­ins frá­brugðin öðrum hlutum fjalls­hlíð­ar­inn­ar, „en með tíð og tíma munu vatn, vindar og jarð­skjálftar veðra og móta hlíð­ina og gefa henn­i ­nátt­úru­lega áferð og yfir­bragð. Það er þó langur tími þar til að efn­is­töku verður lokið og þangað til verða aug­ljós ummerki af efn­is­töku í Þóru­staða­námu eins og verið hef­ur. Þegar horft er til þess­ara atriða eru áhrif áfram­hald­and­i efn­is­töku í Þóru­staða­námu á lands­lag og ásýnd metin tals­vert nei­kvæð“.

Auglýsing

Ferða­menn og veg­far­endur á svæð­inu sem helst verða fyr­ir­ á­hrifum frá Þóru­staða­námu er göngu­fólk sem gengur upp á Ing­ólfs­fjall um ­Djúpa­dal, skammt austan Þóru­staða­námu, og svo veg­far­endur sem stoppa á án­ing­ar­stað Vega­gerð­ar­innar við Kög­un­ar­hól.

Göngu­leið upp á Ing­ólfs­fjall er um Djúpa­dal, rétt austan við Þóru­staða­námu. Á  göngu­leiða­kort­i ­Ferða­fé­lags Árnes­inga, þar sem merktar eru átta mis­mun­andi göngu­leiðir upp á fjall­ið, er göngu­leið um Djúpa­dal þar á með­al. Göngu­leiðin er sögð um 1,1 km ­upp á fjalls­brún og er flokkuð sem erfið göngu­leið. „Efn­istaka í Þóru­staða­námu hefur ekki hamlað upp­göngu um Djúpa­dal hingað til og að mati fram­kvæmda­að­ila hefur umferð göngu­fólks og starf­semi Foss­véla á svæð­inu farið saman án þess að hafa áhrif hvor á aðra. Engin stækkun er fyr­ir­huguð á athafna­svæði námunnar í átt að Djúpa­dal. Núver­andi göngu­leið upp Ing­ólfs­fjall um Djúpa­dal verður því áfram opin og öllum aðgengi­leg,“ segir í frum­mats­skýrsl­unni.

Ingólfsfjall séð frá Selfossi. Mynd: Frumatsskýrsla

Nið­ur­staða mats­ins er að heild­ar­á­hrif fram­kvæmd­ar­innar verð­i ó­veru­leg. Í því felst að áhrif fram­kvæmd­ar­innar eru minni­háttar frá því sem nú er, með til­liti til umfangs svæð­is­ins og við­kvæmni þess fyrir breyt­ing­um, ásam­t þeim litla fjölda fólks sem verður fyrir beinum áhrif­um. Náman er sýni­leg frá­ stóru svæði en umfang þeirra áhrifa munu aukast óveru­lega við áfram­hald­and­i nýt­ingu, að mati fram­kvæmda­að­ila. Bein áhrif eru metin stað­bundin en sjón­ræn á­hrif ná til mun stærra svæð­is.

Allir geta kynnt sér frum­mats­skýrsl­una og lagt fram ­at­huga­semd­ir. Athuga­semdir skulu vera skrif­legar og ber­ast eigi síðar en 4. júní 2020 til Skipu­lags­stofn­unar eða með tölvu­pósti á skipu­lag@­skipu­lag.­is.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Roman Abramovich er eigandi enska knattspyrnuliðsins Chelsea. Hann er einn ríkasti maður heims.
Eigandi Chelsea styrkti landnemasamtök í Jerúsalem og átti fótboltamenn í aflandsfélagi
Rússneski auðmaðurinn Roman Abramovich hefur styrkt samtök sem hafa þrengt að Palestínumönnum í Austur-Jerúsalem um yfir 100 milljónir dala. Einnig átti hann hlut í fótboltamönnum á laun, samkvæmt umfjöllunum upp úr FinCEN-skjölunum.
Kjarninn 22. september 2020
Ingrid Kuhlman
Tíu leiðir til að taka sér andlegt frí
Kjarninn 22. september 2020
Orri Hauksson, forstjóri Símans
Síminn hefur fengið fyrirspurnir um kaup á Mílu
Íslensk fjarskiptafyrirtæki hafa verið að aðskilja innviðastarfsemi þeirra frá þjónustustarfsemi þeirra á undanförnum mánuðum. Síminn hefur fengið óformlegar fyrirspurnir um möguleg kaup á innviðafélaginu Mílu, en ekkert hefur verið ákveðið enn.
Kjarninn 22. september 2020
Höfuðstöðvar Deutsche Bank í Frankfurt
Tæknifyrirtæki orðin verðmætari en bankar í Evrópu
Lánaafskriftir og vaxtalækkanir samhliða aukinni eftirpurn eftir tæknilausnum hafa leitt til þess að markaðsvirði evrópskra tæknifyrirtækja er meira en hjá bönkum í álfunni.
Kjarninn 22. september 2020
Frá Akureyri.
Allir flokkar mynda saman meirihluta á Akureyri
Allir sex flokkarnir í bæjarstjórn Akureyrar hafa komist að samkomulagi um að mynda meirihluta út kjörtímabilið. Þetta er gert vegna erfiðleika í rekstri bæjarins vegna efnahagslegra áhrifa kórónuveirufaraldursins.
Kjarninn 22. september 2020
Yfir 4.300 sýni tekin í gær
Alls greindust 38 ný tilfelli af COVID-19 í gær en tæplega 2.300 manns eru í sóttkví.
Kjarninn 22. september 2020
Hætta á áfallastreitu hjá þeim sem fengu COVID-19
Einbeitingarskortur. Minnistap. Kvíði og depurð. Eftirköst COVID-19 eru ekki síður sálræn en líkamleg. Að greinast með nýjan og hættulegan sjúkdóm getur eitt og sér verið áfall og fólk þarf stuðning sem fyrst svo það þrói ekki með sér alvarlegri kvilla.
Kjarninn 22. september 2020
Eyþór Eðvarðsson
Aðgerðaáætlun ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum veldur miklum vonbrigðum
Kjarninn 22. september 2020
Meira úr sama flokkiInnlent