Vilja grafa dýpra inn í Ingólfsfjall

Að mati Fossvéla hafa mestu áhrif efnistöku úr Ingólfsfjalli þegar komið fram og íbúar og vegfarendur muni ekki verða varir við að raskað svæði stækki, „það einfaldlega færist lengra inn í fjallið,“ segir í nýrri frummatsskýrslu.

Þórustaðanáma í Ingólfsfjalli hefur verið starfrækt frá því á sjötta áratug síðustu aldar.
Þórustaðanáma í Ingólfsfjalli hefur verið starfrækt frá því á sjötta áratug síðustu aldar.
Auglýsing

Foss­vélar hyggj­ast vinna allt að 27,5 millj­ónir rúmmetra af efni til við­bótar úr Ing­ólfs­fjalli í Ölf­usi. Þóru­staða­náma hefur verið starf­rækt­ frá árinu 1957. Fyr­ir­hugað efn­is­töku­svæði er í sunn­an­verðu fjall­inu og er um að ræða áfram­hald­andi efn­is­töku innan þess svæðis sem nýtt hefur ver­ið. Svæð­in­u hefur því þegar verið raskað  að frá­töld­u ­fyr­ir­hug­uðu efn­is­töku­svæði efst á fjall­inu. Heild­ar­stærð efn­is­töku­svæð­is­ins að vinnslu lok­inni yrði að mati Foss­véla 42,5 hekt­ar­ar.

Ing­ólfs­fjall er hlíða­bratt móbergs­fjall með hraun­lögum inn á milli, einkum að neðan og í kolli. Hraun­lögin efst í koll­inum mynda bergstál eða hamra á þrjá vegu. Fjallið varð til um miðja ísöld og var sjáv­ar­höfði í lok ís­aldar þegar sjáv­ar­staða var sem hæst.

Auglýsing

Í nýfram­lagðri frum­mats­skýrslu um umhverf­is­á­hrif á­fram­hald­andi efn­is­töku kemur fram að svæðið er hvorki frið­lýst né á nátt­úru­minja­skrá. Jafn­framt er ekki um að ræða jarð­mynd­anir sem njóta sér­stakrar verndar sam­kvæmt nátt­úru­vernd­ar­lög­um. Sú jarð­myndun sem mest gildi hefur er grár mjög sér­stakur kletta­múli, Silf­ur­berg, sem skagar suður úr vest­ur­horn­i fjalls­ins. Jarð­mynd­unin er úr móbergi með ljósum holu­fyll­ingum sem aðal­lega eru ­geisla­steina­út­fell­ing­ar. Silf­ur­berg er utan áhrifa­svæðis fram­kvæmd­ar­inn­ar.

Vinnsla efnis úr Þóru­staða­námu hefur staðið yfir ára­tug­um ­saman og mikið efni hefur því verið tekið það­an. Í frum­mats­skýrsl­unni segir að  reynslan hafi sýnt að stað­setn­ing námunnar sé mjög hentug með til­liti til nálægðar við byggð­ar­lög í örum vexti og í nálægð við Suð­ur­lands­veg. „Mik­il­vægt er að fá efni sem ekki þarf að flytja lang­ar ­vega­lengd­ir, fá efni sem unnið er úr námu með til­skilin leyfi og að haga efn­is­tök­unni á þann hátt að sem minnst áhrif verði á umhverf­ið.“

Í skýrsl­unni er bent á að stór­fram­kvæmdir séu fyr­ir­hug­aðar í ná­grenni námunnar á næst­unni, m.a. tvö­földun Suð­ur­lands­vegar og ný brú yfir­ Ölf­usá.

Séð frá Þórustöðum. á efri myndinni er núverandi ásýnd og á þeirri neðri sést hvernig ásýnd Ingólfsfjalls verður er efnistakan verður vel komin á veg. Þetta er sjónarhornið sem að vegfarendur á Suðurlandsvegi sjá og hefur hvað mest sjónræn áhrif. Myndir: Frumatsskýrsla

Efn­istaka, líkt og orðið gefur til kynna, felur í sér að jarð­efni eru tekin og flutt ann­að. Þau jarð­efni sem eru inn­an­ efn­is­töku­svæð­is­ins munu því hverfa að hluta og eftir verður geil í suð­ur­hlíð Ing­ólfs­fjalls. Á þetta við bæði um móberg­ið, sem er uppi­staðan í fjall­inu, sem og grá­grýtið á toppi fjalls­ins. Jarð­efni verða flutt á brott og eru beinu áhrif­in því var­an­leg og óaft­ur­kræf.

Ing­ólfs­fjall er áber­andi fjall sem gnæfir yfir flat­lend­inu og sker sig frá fjall­lend­inu í Grafn­ingi í norðri og vestri þar sem það skagar ­lengra til suð­urs út á flat­lend­ið. Brattar hlíðar fjalls­ins til suð­urs, vest­ur­s og aust­urs skapar skörp skil á milli fjall­lend­is­ins og lág­lend­is­ins sem umlyk­ur­ það. Þóru­staða­náma er sýni­leg víða að frá svæðum sunnan við hana. Áhrif á lands­lag gætir nú þeg­ar, þar sem efn­istaka hefur verið á svæð­inu síðust­u ára­tugi. Einnig hafa verið gerðar slóðir og vegir um svæðið og háspennu­lína liggur fram hjá námunni, segir í frum­mats­skýrsl­unni.

Áforma efn­is­töku úr fjall­stoppi

Að mati Foss­véla hafa mestu áhrif efn­is­tök­unnar þegar kom­ið fram og munu íbúar og veg­far­endur ekki verða varir við að rask­svæði námunn­ar ­stækki, „það ein­fald­lega fær­ist lengra inn í fjall­ið,“ segir í skýrsl­unni. „Óraskað ­svæði á toppi fjalls­ins sem raskast verður fyrir nei­kvæðum sjón­rænum áhrifum en mjög fáir eru á ferli þar uppi og eru sjón­ræn áhrif þess rasks því tak­mörk­uð.“

Þá segir að fyrst um sinn eftir að efn­is­töku lýkur verð­i á­ferð efn­is­töku­svæð­is­ins frá­brugðin öðrum hlutum fjalls­hlíð­ar­inn­ar, „en með tíð og tíma munu vatn, vindar og jarð­skjálftar veðra og móta hlíð­ina og gefa henn­i ­nátt­úru­lega áferð og yfir­bragð. Það er þó langur tími þar til að efn­is­töku verður lokið og þangað til verða aug­ljós ummerki af efn­is­töku í Þóru­staða­námu eins og verið hef­ur. Þegar horft er til þess­ara atriða eru áhrif áfram­hald­and­i efn­is­töku í Þóru­staða­námu á lands­lag og ásýnd metin tals­vert nei­kvæð“.

Auglýsing

Ferða­menn og veg­far­endur á svæð­inu sem helst verða fyr­ir­ á­hrifum frá Þóru­staða­námu er göngu­fólk sem gengur upp á Ing­ólfs­fjall um ­Djúpa­dal, skammt austan Þóru­staða­námu, og svo veg­far­endur sem stoppa á án­ing­ar­stað Vega­gerð­ar­innar við Kög­un­ar­hól.

Göngu­leið upp á Ing­ólfs­fjall er um Djúpa­dal, rétt austan við Þóru­staða­námu. Á  göngu­leiða­kort­i ­Ferða­fé­lags Árnes­inga, þar sem merktar eru átta mis­mun­andi göngu­leiðir upp á fjall­ið, er göngu­leið um Djúpa­dal þar á með­al. Göngu­leiðin er sögð um 1,1 km ­upp á fjalls­brún og er flokkuð sem erfið göngu­leið. „Efn­istaka í Þóru­staða­námu hefur ekki hamlað upp­göngu um Djúpa­dal hingað til og að mati fram­kvæmda­að­ila hefur umferð göngu­fólks og starf­semi Foss­véla á svæð­inu farið saman án þess að hafa áhrif hvor á aðra. Engin stækkun er fyr­ir­huguð á athafna­svæði námunnar í átt að Djúpa­dal. Núver­andi göngu­leið upp Ing­ólfs­fjall um Djúpa­dal verður því áfram opin og öllum aðgengi­leg,“ segir í frum­mats­skýrsl­unni.

Ingólfsfjall séð frá Selfossi. Mynd: Frumatsskýrsla

Nið­ur­staða mats­ins er að heild­ar­á­hrif fram­kvæmd­ar­innar verð­i ó­veru­leg. Í því felst að áhrif fram­kvæmd­ar­innar eru minni­háttar frá því sem nú er, með til­liti til umfangs svæð­is­ins og við­kvæmni þess fyrir breyt­ing­um, ásam­t þeim litla fjölda fólks sem verður fyrir beinum áhrif­um. Náman er sýni­leg frá­ stóru svæði en umfang þeirra áhrifa munu aukast óveru­lega við áfram­hald­and­i nýt­ingu, að mati fram­kvæmda­að­ila. Bein áhrif eru metin stað­bundin en sjón­ræn á­hrif ná til mun stærra svæð­is.

Allir geta kynnt sér frum­mats­skýrsl­una og lagt fram ­at­huga­semd­ir. Athuga­semdir skulu vera skrif­legar og ber­ast eigi síðar en 4. júní 2020 til Skipu­lags­stofn­unar eða með tölvu­pósti á skipu­lag@­skipu­lag.­is.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fimm forvitnilegar (og covid-lausar) fréttir
Stórmerkilegur fundur í Argentínu, fugl vakinn upp frá dauðum, úlfur á landshornaflakki, „frosnar“ skjaldbökur teknar í skjól og alveg einstaklega áhugaverð mörgæs. Það er ýmislegt að frétta úr heimi dýranna.
Kjarninn 1. mars 2021
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ritdómur um Spegil fyrir skuggabaldur
Kjarninn 1. mars 2021
Samkvæmt tölum frá Seðlabanka Íslands er lífeyriseign landsmanna á við tvöfalda landsframleiðslu.
Lífeyriseign landsmanna rúmlega sex þúsund milljarðar
Lífeyrissparnaður landsmanna jókst um 773 milljarða króna á síðasta ári þrátt fyrir óvissu á fjármálamörkuðum. Hlutfall erlendra gjaldmiðla af heildareignum samtryggingardeilda hefur aldrei verið hærra.
Kjarninn 1. mars 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Vissi að Bjarni hefði verið í Ásmundarsal þegar hún hringdi í lögreglustjórann
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra hafði ekki verið í sambandi við Bjarna Benediktsson áður en hún hringdi í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu á aðfangadag. Hún vissi hins vegar að hann væri sá ráðherra sem hefði verið í Ásmundarsal.
Kjarninn 1. mars 2021
Gylfi Magnússon, prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
Segir Bitcoin vera „túlipana 21. aldarinnar“
Prófessor í viðskiptafræðideild HÍ segir miklar verðhækkanir á Bitcoin vera fjárfestingabólu og að heildarframlag rafmyntarinnar til hagkerfisins verði neikvætt þegar bólan springur.
Kjarninn 1. mars 2021
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Afreksvæðing barnaíþrótta
Kjarninn 1. mars 2021
Þórður Snær Júlíusson
50.876 Íslendingar
Kjarninn 1. mars 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Það þarf að fremja jafnrétti strax
Kjarninn 1. mars 2021
Meira úr sama flokkiInnlent