Stofna stærsta verndarsvæði Atlantshafsins

Á eyjum í miðju sunnanverðu Atlantshafi, mitt á milli Suður-Ameríku og Suður-Afríku, er dýralífið svo einstakt að ákveðið var að friða hafsvæðið umhverfis þær. Innan þess eru veiðar og hvers konar vinnsla náttúruauðlinda bönnuð.

Tristan da Cunha-eyjaklasinn er á hjara veraldar.
Tristan da Cunha-eyjaklasinn er á hjara veraldar.
Auglýsing

Hafsvæðið umhverfis afskekktustu, byggðu eyjar heims verður gert að friðlandi. Í því má engin dýr veiða – hvorki í lofti né legi – og öll vinnsla náttúruauðlinda innan þess verður bönnuð. Eyjaklasinn Tristan da Cunha í Suður-Atlantshafi, er breskt yfirráðasvæði og hafið við eyjarnar sem á að friða er þrisvar sinnum stærra en Bretland og fjórða stærsta verndarsvæði í hafi á jörðu, það stærsta í Atlantshafinu.

Eyjarnar eru nokkurn veginn miðja vegu milli Suður-Ameríku og Suður-Afríku. Til að komast þangað þarf að leggja á sig sjö daga bátsferð.

Lífríkið á og við eyjaklasann er stórbrotið. Þar má finna skjaldbökur, albatrosa, seli, hákarla og hvali, svo nokkur dæmi séu tekin. Á þessum slóðum eru ætis- og varpstöðvar allra þessara dýra og margra annarra. 

Auglýsing

Hvatamenn friðunarinnar eru sannfærðir um að verndunin eigi eftir að hafa jákvæð áhrif á humarveiðar eyjaskeggja sem eru smáar í sniðum og stundaðar utan hins friðaða svæði.  

Svæðið við Tristan da Cunha verður hluti af Bláa beltinu, verndarverkefni á vegum breskra yfirvalda sem nær nú yfir um 7 milljónir ferkílómetra af vistkerfum hafsins.  

Á einni eyjunni er virkt eldfjall. Á veturna er snjór á tindinum og albatrosar verpa í hlíðum þess. Á og við strendur eyjanna halda svo selir og mörgæsir til og undan þeim eru risavaxnir þaraskógar á hafsbotni. Á þessari eyju er aðeins að finna eina trjátegund, phylica arborea, sem einfaldlega er kölluð eyjartréð.

Á eyjunum er aðeins ein byggð, lítið þorp þar sem allir eyjaskeggjar, um 245 talsins, búa. Þorpið heitir Edinborg heimshafanna sjö og íbúarnir eiga rætur að rekja ýmist til Skotlands, Bandaríkjanna, Hollands eða Ítalíu.

Sá sem fyrstu uppgötvaði eyjarnar að því er talið er var portúgalski landkönnuðurinn Tristão da Cunha. Það var árið 1506 en búseta hófst ekki fyrr en árið 1816 þegar breskt herlið var flutt þangað til að gæta þess að Frakkar björguðu ekki Napóleon Bónaparte keisara úr útlegð á eyjunni Sankti Helenu sem var þó í yfir 2.000 kílómetra fjarlægð.

Dýralífið á og við Tristan da Cunha er einstakt á heimsvísu.

Herliðið snéri ekki aftur heim, að minnsta kosti ekki allir sem í því voru. Það voru svo afkomendur þeirra fyrstir fæddust þarna á hjara veraldar. Þeir lifðu á fisk- og humarveiðum en ræktuðu einnig kartöflur og áttu nokkrar kindur.

En þó að fáir menn búi þá Tritsan da Cunha er náttúran einstaklega fjölskrúðug og sjófuglar halda þar til í tug milljóna vís.

Í sjónum umhverfis eyjarnar synda svo hákarlar af tegund sem eru í gríðarlegri útrýmingarhættu en þeir kunna vel við sig í þaraskóginum þar sem þeir ala upp ungviði sitt. „Vistkerfin á þessum stað er hvergi annars staðar að finna í heiminum,“ hefur National Geographic eftir Enric Sala sem rannsakað hefur eyjarnar. 

Ljóst þykir af gervitunglamyndum að fiskiskip hafa lagt leið sína á þetta viðkvæma svæði en núna þegar það er komið undir hatt Bláa beltisins verður hægt að setja meira fjármagn í strandgæslu og vernd.

Um 8 prósent af heimshöfunum njóta einhvers konar verndar. Aðeins um 2,6 prósent þeirra eru alfarið friðuð gegn veiðum. Í nýrri rannsókn sem birt var í vísindatímaritinu Proceedings of the National Academy of Science, er sýnt fram á að verndun efli fiskveiðar. Höfundar rannsóknarinnar segja að ef svæði þar sem veiðar eru bannaðar yrðu stækkuð um aðeins 5 prósent myndi það auka fiskafla á heimsvísu um að minnsta kosti 20 prósent. 


Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Vigdís Fríða Þorvaldsdóttir
Er vegan börnum mismunað í skólum á Íslandi?
Kjarninn 17. maí 2021
Katrín mun ræða málefni Ísraels og Palestínu við Blinken og Lavrov í vikunni
Málefni Ísraels og Palestínu voru rædd á þingi í dag. Þingmenn Pírata og Viðreisnar kölluðu eftir því að stjórnvöld tækju af skarið og fordæmdu aðgerðir Ísraela í stað þess að bíða eftir öðrum þjóðum. Forsætisráðherra mun tala fyrir friðsamlegri lausn.
Kjarninn 17. maí 2021
Fjölskylda á flótta hefst við úti á götu í Aþenu, höfuðborg Grikklands.
Útlendingastofnun setur hælisleitendum afarkosti: Covid-próf eða missa framfærslu
Útlendingastofnun er farin að setja fólki sem synjað er um vernd þá afarkosti að gangast undir COVID-próf ellegar missa framfærslu og jafnvel húsnæði. Í morgun var sýrlenskum hælisleitanda gert að pakka saman. „Hvar á hann að sofa í nótt?“
Kjarninn 17. maí 2021
Eurovision-hópurinn fékk undanþágu og fór fram fyrir í bólusetningu
RÚV fór fram á það við sóttvarnaryfirvöld að hópurinn sem opinbera fjölmiðlafyrirtækið sendi til Hollands til að taka þátt í, og fjalla um, Eurovision, myndi fá bólusetningu áður en þau færu. Við því var orðið.
Kjarninn 17. maí 2021
ÁTVR undirbýr nú lögbannsbeiðni á starfsemi vefverslana með áfengi.
ÁTVR ætlar að fara fram á lögbann á vefverslanir og undirbýr lögreglukæru
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins telur nauðsynlegt að fá úr því skorið hjá dómstólum hvort innlendar vefverslanir sem selja áfengi milliliðalaust til neytenda séu að starfa löglega, eins og rekstraraðilar þeirra vilja meina.
Kjarninn 17. maí 2021
Jónas Þór Þorvaldsson er framkvæmdastjóri Kaldalóns.
Kaldalón ætlar að skrá sig á aðallista Kauphallar Íslands árið 2022
Kaldalón hefur selt fasteignaþróunarverkefni í Vogabyggð og keypt tekjuberandi eignir í staðinn. Arion banki ætlar að sölutryggja fimm milljarða króna í nýtt hlutafé í tengslum við skráningu Kaldalóns á markað.
Kjarninn 17. maí 2021
Tækifæri í rafmyntaiðnaði til staðar meðan rafmyntir halda velli að mati ráðherra
Líklega mun hið opinbera nýta sér bálkakeðjutækni þegar fram líða stundir samkvæmt svari fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn um rafmyntir. Ekki er þó enn útlit fyrir að rafmyntir taki við af hefðbundinni greiðslumiðlun í bráð.
Kjarninn 17. maí 2021
Viðar Hjartarson
Glæpur og refsing – Hugleiðingar vegna nýfallins dóms
Kjarninn 17. maí 2021
Meira úr sama flokkiErlent