Eigum aðeins eldsneytisbirgðir til 20-50 daga

Eldsneytisbirgðir hér á landi eru langt undir þeim viðmiðunarmörkum sem í gildi eru innan Evrópusambandsins og víðar. Dæmi eru um að birgðir þotueldsneytis hafi farið undir tíu daga.

Olíubirgðastöðin í Örfirisey.
Olíubirgðastöðin í Örfirisey.
Auglýsing

Grein­ing Orku­stofn­unar á birgða­stöðu jarð­efna­elds­neytis und­an­farin ár sýnir að aðgengi­legar birgðir í lok hvers árs duga fyrir um 20-50 daga elds­neyt­is­þörf miðað við með­al­notk­un. Þá eru dæmi um að birgðir þotu­elds­neytis hafi farið undir tíu daga.

Þetta er meðal þess sem fram kemur í skýrslu starfs­hóps um neyð­ar­birgðir sem birt var á vef stjórn­ar­ráðs­ins í dag. Starfs­hóp­unum var falið að taka saman stöðu mála og upp­lýs­ingar um nauð­syn­legar birgðir ýmissa þátta til þess að tryggja lífs­af­komu þjóð­ar­innar á hættu­tím­um. Skýrsla hóps­ins, sem unnin er með vísan til stefnu stjórn­valda í almanna­varna- og örygg­is­mál­um, hefur verið kynnt í rík­is­stjórn og rædd í þjóðar­ör­ygg­is­ráði.

Auglýsing

Í skýrslu starfs­hóps­ins er lagt til grund­vallar að eft­ir­taldar birgðir þurfi að vera til­tækar til þess að tryggja lífs­af­komu þjóð­ar­innar á hættu­stundu svo að unnt sé að vernda líf og heilsu almenn­ings, tryggja órofa virkni mik­il­vægra inn­viða sam­fé­lags­ins og þjón­ustu sem er nauð­syn­leg svo að unnt sé að sinna brýn­ustu þörfum íbúa og sam­fé­lags við slíkar aðstæð­ur:

  • Jarð­efna­elds­neyti.
  • Lyf, lækn­inga­tæki og hlífð­ar­bún­að­ur.
  • Við­halds­hlutir og þjón­usta vegna mik­il­vægra inn­viða sam­fé­lags­ins, þ.m.t. raf­magns og fjar­skipta, veitna, sam­gangna, neyð­ar- og við­bragðs­þjón­ustu og mann­virkja og veitna.
  • Hrein­læt­is­vörur og sæfi­vör­ur.

Birgðadagar eldsneytis miðað við brigðir í árslok og meðaltalsnotkun þess, öll millilandanotkun er innifalin. Lágmarksbirgðir vísa til 90 daga viðmiðs sem er sett í aðildarríkjum ESB og víðar.

Elds­neyti er for­senda mat­væla­fram­leiðslu eins og fjöl­margrar ann­arrar starf­semi í sam­fé­lag­inu og er því nokkuð ítar­lega fjallað um þann þátt í skýrslu starfs­hóps­ins.

Orku­stofnun fylgist með birgða­stöðu elds­neytis hér á landi. Sölu­að­ilum og fram­leið­endum elds­neytis ber að skila reglu­lega til stofn­un­ar­innar þeim upp­lýs­ingum sem nauð­syn­legar eru til að stofn­unin geti fylgst með birgða­stöð­unni.

Elds­neyti sem er í notkun hér á landi er inn­flutt bens­ín, flug­véla­bens­ín, gasol­íur (dísil, skipaga­sol­ía, flotadísilol­í­a), þotu­elds­neyti (stein­ol­ía) og líf­elds­neyti. Inn­flutn­ings­að­ilar eru selj­endur elds­neyt­is­ins, t.d. Skelj­ung­ur, N1, Atl­antsol­ía, AirBP og Olís. Þessi fyr­ir­tæki hafa einnig umráð yfir birgða­rými elds­neytis því hið opin­bera rekur ekki birgða­rými.

Orku­stofnun aflar upp­lýs­inga um jarð­efna­elds­neyt­is­birgðir í land­inu og safnar saman í gagna­grunn sinn raun­tölum um ann­ars vegar elds­neyt­is­sölu olíu­fé­lag­anna og hins vegar notkun fyr­ir­tækja á Íslandi á elds­neyti sem þau flytja sjálf inn til lands­ins.

Engin krafa um lág­marks­birgðir

Í íslenskri lög­gjöf er ekki til­greindur aðili sem ber ábyrgð á að til séu neyð­ar­birgðir elds­neytis eða hversu miklar þær skulu vera, segir í skýrsl­unni. Engin krafa er sett á stjórn­völd eða atvinnu­líf að halda uppi lág­marks­birgðum elds­neytis sem nýta mætti í aðstæðum sem tak­marka eða úti­loka afgreiðslu elds­neytis til Íslands.

„Á meðan Ísland er háð jarð­efna­elds­neyti getur skortur á því tak­markað mjög hefð­bundna virkni sam­fé­lags­ins,“ segja skýrslu­höf­und­ar. „Vöru­flutn­ing­ar, sam­göngur og atvinnu­líf getur lam­ast ef ekki er til taks orku­gjafi til að knýja slíkt áfram.“

Ísland í 52. sæti

Orku­stefna Íslands til árs­ins 2050, skýrsla þjóðar­ör­ygg­is­ráðs frá 2021 og aðgerðir sem átaks­hópur um úrbætur á innviðum skil­greindi í kjöl­far fár­viðr­is­ins 2019, kalla eftir að sett verði lág­mark­s­við­mið fyrir örygg­is­birgðir elds­neytis á Íslandi.

Í skýrslu Alþjóða­orku­ráðs­ins (World Energy Council) frá árinu 2021 er bent á að Ísland er með ein­kunn­ina C á sviði orku­ör­yggis sem kemur aðal­lega til vegna skorts á neyð­ar­birgðum elds­neyt­is. Ísland skorar 56 stig af 100 mögu­legum er varðar orku­ör­yggi og situr í 52. sæti af 100 löndum innan Alþjóða­orku­ráðs­ins, fyrir neðan flest lönd í Evr­ópu.

Í orku­stefnu Íslands er kallað eftir að horft sé til alþjóð­legra við­miða við setn­ingu lág­marks­birgða. Evr­ópu­sam­bandið og Alþjóða­orku­mála­stofn­unin gera kröfu til aðild­ar­ríkja sinna um 90 daga neyð­ar­birgðir elds­neytis miðað við inn­flutn­ing nýlið­ins árs. Elds­neyti til milli­landa­sigl­inga er þá und­an­skil­ið.

Við­miðið þarf að vera 90 dagar

„Sem eyland ótengt orku­kerfum ann­arra ríkja, sem er háð inn­flutn­ingi jarð­efna­elds­neytis enn sem komið er“, segir í skýrsl­unni og telur stýri­hóp­ur­inn ekki rök fyrir því að við­mið neyð­ar­birgða elds­neytis sé lægra en það sem er lagt upp með í nágranna­ríkjum og víð­ar. „Ljóst er því að við­miðum um 90 daga birgðir er ekki náð hér­lendis og útfæra þarf aðgerðir til að tryggja slíkar birgðir ef slík við­mið eru sett.“

Vegna aðild­ar­við­ræðna Íslands við Evr­ópu­sam­bandið voru árið 2011 skoð­aðar leiðir til að upp­fylla 90 daga birgða­skyldu sam­kvæmt til­skipun sam­bands­ins en þessi til­skip­un, 2009/109EB, fellur utan EES-­samn­ings­ins og hefur því ekki verið inn­leidd hér á landi.

Auglýsing

Rýmið til staðar

Ljóst er að birgða­rýmin sem eru til staðar hér á landi myndu rúma 90 daga birgðir fyrir flestar gerðir elds­neytis að mati skýrslu­höf­unda. Sam­kvæmt grunn­spá elds­neyt­is­spár mun raun­birgða­rými þotu­elds­neytis nema 100 pró­sent af 90 daga birgða­rými árið 2043 og vera komið upp í 103 pró­sent árið 2050.

Sé tekið mið af mark­miðum rík­is­stjórn­ar­innar um að Ísland verði óháð jarð­efna­elds­neyti árið 2040 er myndin þó önn­ur.

Þörf á tölum í raun­tíma

Æski­legt væri að koma á raf­rænni skrán­ingu inn­flutn­ings­að­ila jarð­efna­elds­neytis um bæði inn­flutn­ing og sölu til mis­mun­andi geira sam­fé­lags­ins, að mati stýri­hóps­ins. Þannig fengi Orku­stofnun upp­lýs­ingar um birgða­stöð­una í raun­tíma.

Verði við­mið um lág­marks­birgðir jarð­efna­elds­neytis lög­fest hér á landi þarf að skil­greina í hvaða aðstæðum leysa megi út neyð­ar­birgðir og hver komi að því að taka slíka ákvörð­un, segir í skýrsl­unni.

Stýri­hóp­ur­inn mælir með að 90 daga lág­mark­s­við­mið olíu­birgða verði lög­fest hér á landi en að skoða mætti inn­leið­ingu slíkrar kröfu í skref­um.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonur mannsins með leppinn: „Svona flúði ég vígasamtök föður míns“
Dakota Adams, sonur leiðtoga vígasamtakanna the Oath Keepers, ólst upp við að heimsendir væri í nánd og að öruggast væri að klæðast herklæðum og eiga sem flestar byssur. Dakota tókst að frelsa móður sína og yngri systkini frá heimilisföðurnum.
Kjarninn 5. desember 2022
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf hjá Veitum.
Aðstoðarmaður borgarstjóra ráðinn, án auglýsingar, í nýja yfirmannsstöðu hjá Veitum
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf þróunar- og viðskiptastjóra hjá Veitum, dótturfélagi Orkuveitu Reykjavíkur. Starfið var ekki auglýst, samkvæmt svari sem Kjarninn fékk frá Orkuveitunni.
Kjarninn 5. desember 2022
María Heimisdóttir.
María hættir – Vill ekki taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun
María Heimisdóttir hefur sagt upp störfum sem forstjóri Sjúkratrygginga Íslands. Hún segist ekki vilja taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun.
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – Migration and Integration in the Era of Climate Change
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Fólksflutningar og samþætting á tímum loftslagsbreytinga
Kjarninn 5. desember 2022
Helga Árnadóttir hannar og myndskreytir Lestar Flóðhesta
Lestrar Flóðhestar eru fjölskylduverkefni
Lestrar Flóðhestar eru ný spil fyrir börn sem eru að taka sín fyrstu skref í lestri. „Okkur fannst vanta eitthvað fjörugt og skemmtilegt í lestrarúrvalið fyrir byrjendur,“ segir Helga Árnadóttir sem hannar og myndskreytir spilin.
Kjarninn 5. desember 2022
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
„Þetta er bara eins og að fara með rangt barn heim af róló“
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi skaut föstum skotum að forsvarsmönnum Bankasýslunnar á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og sakaði Lárus Blöndal um að hafa talað gegn betri vitund er hann sjálfur kom fyrir nefndina.
Kjarninn 5. desember 2022
Þórður Snær Júlíusson
Er Tene nýju flatskjáirnir eða eru kerfin og þeir sem stjórna þeim kannski vandamálið?
Kjarninn 5. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent