Notuðu söguna sem tilraunastofu

Nýir Nóbelsverðlaunahafar í hagfræði hafa sýnt hvernig hægt sé að skoða söguleg tilvik með tölfræðiaðferðum til að finna orsök og afleiðingar þjóðfélagsbreytinga. Samkvæmt Sænsku vísindaakademíunni olli það „umbyltingu“ í rannsóknum með tölulegum gögnum.

Guido Imbens, hagfræðiprófessor við Stanford-háskóla, fær hér að heyra að hann hafi hlotið Nóbelsverðlaunin í hagfræði, ásamt samstarfsfélögum sínum.
Guido Imbens, hagfræðiprófessor við Stanford-háskóla, fær hér að heyra að hann hafi hlotið Nóbelsverðlaunin í hagfræði, ásamt samstarfsfélögum sínum.
Auglýsing

Hol­lenski vinnu­mark­aðs­hag­fræð­ing­ur­inn Guido Imbens, ásamt banda­rísku hag­rann­sókn­ar­mönn­unum David Card og Jos­hua Angrist, hlutu Nóbels­verð­launin í hag­fræði í ár. Þetta kom fram í til­kynn­ingu frá Sænsku vís­inda­aka­dem­í­unni sem birt­ist í morgun.

Sam­kvæmt til­kynn­ing­unni eru tvær meg­in­á­stæður að baki verð­launa­gjöf­inni. Önnur þeirra er sú að þeir hafa þróað nýjar töl­fræði­að­ferðir til að meta orsök og afleið­ingu í sögu­legum gögn­um, en hin þeirra er sú að þessar aðferðir hafa leitt til stórra upp­götv­ana fyrir vinnu­mark­að­inn.

Nátt­úru­legar til­raunir

Í hag­fræð­inni, sem og öðrum félags­vís­inda­grein­um, er erf­ið­ara að sann­reyna kenn­ingar með til­raunum heldur en í raun­vís­inda­grein­um. Ástæðan er sú að stór­felldar til­raunir á hegðun manna eru venju­lega ill­fram­kvæm­an­leg­ar, sér­stak­lega þegar meta á áhrif á sam­fé­lagið í heild sinni.

Auglýsing

Nýtitl­uðu Nóbels­verð­launa­haf­arnir Imbens og Angrist hafi hins vegar sýnt að hægt sé að not­ast við aðrar aðferðir til að meta sann­leiks­gildi hag­fræði­kenn­inga. Með því að leita aftur í sögu­lega atburði sem höfðu mis­mikil áhrif á hagi fólks er hægt að meta áhrif breyt­ing­anna með svip­uðum hætti og gert er í klínískum rann­sókn­um. Slíkir atburðir eru kall­aðar nátt­úru­legar til­raun­ir.

Hærri lág­marks­laun og fleiri inn­flytj­endur ekki slæmt fyrir vinnu­mark­að­inn

Til að mynda sýndi Card, ásamt öðrum, hvernig hærri lág­marks­laun höfðu áhrif á vinnu­mark­að­inn með því að skoða áhrif launa­hækk­unar í einu ríki Banda­ríkj­anna á tíunda ára­tugn­um. Sam­kvæmt þeirri rann­sókn hafði launa­hækk­unin engin nei­kvæð áhrif á atvinnustig­ið, þvert á það sem vin­sælar hag­fræði­kenn­ingar á þeim tíma spáðu fyrir um.

Card skoð­aði einnig áhrif mik­illa fólks­flutn­inga Kúbverja til Flór­ída í Banda­ríkj­unum á níunda ára­tugn­um, en þeir leiddu til þess að vinnu­mark­að­ur­inn í borg­inni Miami stórjókst á einu ári, sér­stak­lega á meðal þeirra sem voru ósér­hæfð­ir. Sam­kvæmt hefð­bundnum hag­fræði­kenn­ingum gæti svona mikil aukn­ing á vinnu­afli haft nei­kvæð áhrif á laun og mögu­lega aukið atvinnu­leysi en Card fann engar vís­bend­ingar um að sú hafi verið raun­in.

Peter Fred­riks­son, for­maður Sænsku vís­inda­aka­dem­í­unn­ar, segir í kynn­ing­unni að rann­sóknir Card, ásamt þró­unum Angrist og Imbens á töl­fræði­að­ferð­um, hafi verið rík upp­spretta af nýrri þekk­ingu. „Þeirra rann­sóknir hafa bætt okkar getu til muna í að svara spurn­ingum um orsaka­sam­hengi ýmissa hluta, sem hefur til mik­illa hags­bóta fyrir sam­fé­lag­ið,“ bætti hann við.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sonja Ýr Þorbergsdóttir
Lengd vinnuvikunnar er ekki náttúrulögmál
Kjarninn 29. september 2022
Orri Páll Jóhannsson, þingflokksformaður Vinstri grænna.
Óeðlilegt að formaður starfshóps um stöðu orkumála tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni
Þingflokksformaður Vinstri grænna segir að það geti ekki talist eðlilegt að formaður grænbókarnefndarinnar tali fyrir öfgafyllstu sviðsmyndinni úr skýrslunni. Og starfi nú fyrir fyrirtæki sem hyggja á vindvirkjanir á Vesturlandi.
Kjarninn 29. september 2022
Guðlaugur Þór Þórðarson er ráðherra loftslagsmála.
Ekki enn ljóst hvort 800 milljónirnar dekki Kýótó-uppgjörið
Í fjárlagafrumvarpinu er gert ráð fyrir 800 milljóna útgjöldum vegna uppgjörs Kýótó-bókunarinnar, sem talað hefur verið töluvert um síðustu misseri. Ekki liggur þó enn fyrir hvaða losunareiningar verða keyptar, eða hvað það mun á endanum kosta ríkissjóð.
Kjarninn 29. september 2022
Fylgi Framsóknarflokksins hreyfist um fjögur prósent á milli mánaða í nýjustu mælingu Maskínu.
Fylgi Framsóknar dregst saman um fjögur prósentustig á milli mánaða
Samkvæmt nýjustu könnun Maskínu nartar Samfylkingin nú í hæla Framsóknar hvað fylgi á landsvísu varðar. Píratar dala ögn en Viðreisn og Vinstri græn mælast með meira fylgi en í ágústmánuði.
Kjarninn 29. september 2022
Freyja Vilborg Þórarinsdóttir
Fjárhagslegur ávinningur af fjárfestingum í jafnrétti
Kjarninn 29. september 2022
Engin starfsemi hefur verið í kísilverinu í Helguvík í fimm ár.
Ekkert fast í hendi en „samtalið er enn í gangi“
Viðræður Arion banka og PCC um möguleg kaup á kísilverksmiðjunni í Helguvík hafa nú staðið í rúmlega átta mánuði. „Samtalið er enn í gangi og ekki ljóst hvenær eða hvernig það endar,“ segir forstöðumaður samskiptasviðs bankans.
Kjarninn 29. september 2022
Gríðarlegt uppstreymi í Eystrasalti yfir einu gati á gasleiðslunni.
Hafa uppgötvað fjórða lekann í Eystrasalti
Gasleiðslurnar Nord Stream 1 og 2 í Eystrasalti leka á fjórum stöðum. Fjórði lekinn uppgötvaðist á þriðjudag en sænska strandgæslan staðfesti tilvist hans í morgun.
Kjarninn 29. september 2022
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum
Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.
Kjarninn 28. september 2022
Meira úr sama flokkiErlent