„Nýja snjóhengjan“: Hundruð milljarða skuldir færast senn af sögulega lágum vöxtum

Margir íslenskir lántakendur nýttu sér fordæmalausar vaxtalækkanir Seðlabankans í faraldrinum til að taka óverðtryggð húsnæðislán á föstum vöxtum. Stóraukin greiðslubyrði bíður þeirra, að öllu óbreyttu.

Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
Fyrir stóran hluta íslenskra heimila er húsnæðislánið stærsti einstaki útgjaldaliðurinn í hverjum mánuði. Lágt vaxtastig kom heimilunum til góða, en sendi húsnæðisverðið á sama tíma í hæstu hæðir. Senn breytist greiðslubyrði fjölmargra heimila.
Auglýsing

Á árunum 2023 og 2024 munu alls 340 millj­arðar í óverð­tryggðum íbúða­lán­um, sem bera fasta vexti í dag, koma til vaxta­end­ur­skoð­un­ar. Þar eru um í 190 millj­arðar króna á seinni hluta árs­ins 2024. Árið 2025 munu svo 250 millj­arða króna lán til við­bótar koma til end­ur­skoð­un­ar.

Fjallað er um þetta í rit­inu Fjár­mála­stöð­ug­leiki, sem Seðla­bank­inn gaf út í dag, en ljóst er að þau heim­ili sem tekið hafa óverð­tryggð lán og fest vexti á árunum til ýmist þriggja eða fimm ára á 2020 og 2021 horfa fram á veru­lega hækk­aða greiðslu­byrði á allra næstu miss­erum, ef vaxta­stig í land­inu helst svipað og það er nú.

Eins og sjá má á skýr­ing­ar­mynd Seðla­bank­ans hér á neðan bera þau óverð­tryggðu lán sem koma til vaxta­end­ur­skoðun á síð­ari hluta næsta árs 4,2 pró­sent vexti að með­al­tali og þau sem koma til vaxta­end­ur­skoð­unar árið 2024 4,3-4,5 pró­senta vexti.

Mynd úr Fjármálastöðuleika

Lægstu óverð­tryggðu vext­irnir sem eru í boði hjá við­skipta­bönk­unum þremur í dag eru slétt 7 pró­sent, en það eru breyti­legir vextir Lands­bank­ans. Fastir óverð­tryggðir vextir eru einnig lægstir eða 7,45 pró­sent hjá þeim banka, en 8,15 pró­sent hjá Íslands­banka, þar sem þeir eru hæstir um þessar mund­ir.

Auglýsing

Í umfjöllun Seðla­bank­ans í Fjár­mála­stöðu­leika segir að öðru óbreyttu muni heim­ilin sem bera þessar skuldir þurfa að taka á sig aukna greiðslu­byrði þegar að vaxta­end­ur­skoðun kem­ur, eða grípa til ráð­staf­ana á borð við það að lengja í lánum eða breyta skil­málum lána á annan hátt til að lækka greiðslu­byrð­ina.

„Þetta gæti leitt til þess að auk­inn fjöldi heim­ila kjósi að færa sig yfir í verð­tryggð lán, enda er greiðslu­byrði slíkra lána lægri á fyrri hluta láns­tíma en á sam­bæri­legum óverð­tryggðum lán­um,“ segir í Fjár­mála­stöð­ug­leika.

Millj­arðar í auk­inn árlegan vaxta­kostnað fyrir heim­ilin

Kon­ráð S. Guð­jóns­son, hag­fræð­ingur sem starfar sem efna­hags­ráð­gjafi Sam­taka atvinnu­lífs­ins, kall­aði þennan stabba hús­næð­is­lána „nýju snjó­hengj­una“ í færslu á Twitter í dag og benti á að það muni skipta mjög mörg heim­ili mjög miklu, upp­hæð sem sam­an­lagt hlaupi á millj­örðum króna árlega, hvar vaxta­stigið í land­inu yrði statt eftir um 2 ár.

„Líka slatti af heim­ilum sem það mun skipta máli fyrir fyrr, sér­stak­lega eftir ár,“ skrif­aði Kon­ráð.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Musterishæðin, al-Haram al-Sharif, í Jerúsalem er einungis kölluð síðarnefnda nafninu í tillögu sem bíður afgreiðslu allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna. Það segir utanríkisráðuneytið „óþarfa ögrun“.
„Óþarfa ögrun“ í orðalagi á meðal ástæðna fyrir því að Ísland sat hjá
Ísland ákvað að sitja hjá í nóvembermánuði þegar þingsályktunartillaga sem fól í sér beiðni um álit Alþjóðadómstólsins í Haag á hernámi Ísraels á palestínskum svæðum var samþykkt af 4. nefnd allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna.
Kjarninn 6. desember 2022
Sonur mannsins með leppinn: „Svona flúði ég vígasamtök föður míns“
Dakota Adams, sonur leiðtoga vígasamtakanna the Oath Keepers, ólst upp við að heimsendir væri í nánd og að öruggast væri að klæðast herklæðum og eiga sem flestar byssur. Dakota tókst að frelsa móður sína og yngri systkini frá heimilisföðurnum.
Kjarninn 5. desember 2022
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf hjá Veitum.
Aðstoðarmaður borgarstjóra ráðinn, án auglýsingar, í nýja yfirmannsstöðu hjá Veitum
Pétur Krogh Ólafsson hefur verið ráðinn í nýtt starf þróunar- og viðskiptastjóra hjá Veitum, dótturfélagi Orkuveitu Reykjavíkur. Starfið var ekki auglýst, samkvæmt svari sem Kjarninn fékk frá Orkuveitunni.
Kjarninn 5. desember 2022
María Heimisdóttir.
María hættir – Vill ekki taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun
María Heimisdóttir hefur sagt upp störfum sem forstjóri Sjúkratrygginga Íslands. Hún segist ekki vilja taka ábyrgð á vanfjármagnaðri stofnun.
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – English
Samtal við samfélagið – Migration and Integration in the Era of Climate Change
Kjarninn 5. desember 2022
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Fólksflutningar og samþætting á tímum loftslagsbreytinga
Kjarninn 5. desember 2022
Helga Árnadóttir hannar og myndskreytir Lestar Flóðhesta
Lestrar Flóðhestar eru fjölskylduverkefni
Lestrar Flóðhestar eru ný spil fyrir börn sem eru að taka sín fyrstu skref í lestri. „Okkur fannst vanta eitthvað fjörugt og skemmtilegt í lestrarúrvalið fyrir byrjendur,“ segir Helga Árnadóttir sem hannar og myndskreytir spilin.
Kjarninn 5. desember 2022
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar.
„Þetta er bara eins og að fara með rangt barn heim af róló“
Guðmundur Björgvin Helgason ríkisendurskoðandi skaut föstum skotum að forsvarsmönnum Bankasýslunnar á fundi stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar og sakaði Lárus Blöndal um að hafa talað gegn betri vitund er hann sjálfur kom fyrir nefndina.
Kjarninn 5. desember 2022
Meira úr sama flokkiInnlent