Sígaunafjölskylda hefur lifað sældarlífi á „danska kerfinu“ í áratugi

33255857-LEVAKOVIC-PRIVATFOTO.jpeg
Auglýsing

Árið 1972 kom júgóslav­nesk sígauna­fjöl­skylda til Kaup­manna­hafnar á gömlum Opel bíl með hrör­legt hjól­hýsi í eft­ir­dragi. Fjöl­skyldan kom sér fyrir á tjald­stæði í borg­inni og fékk hlýjar mót­tökur hjá borg­ar­yf­ir­völd­um. Engan grun­aði þá að 43 árum síð­ar, og marg­falt stærri, yrði fjöl­skyldan enn á fram­færi danskra skatt­borg­ara, eng­inn úr þessum hópi myndi nokkru sinni sjá sér far­borða með laun­aðri vinnu og hún hefði þegið jafn­gildi 1.600 millj­óna íslenskra króna frá dönskum skatt­borg­ur­um.

Þegar Levakovic fjöl­skyldan kom til Dan­merkur sum­arið 1972 var hún búin að ferð­ast um Skand­in­avíu í nokkra mán­uði. Fólkið kom frá Króa­tíu, sem þá var hluti Júgóslavíu og var með júgóslav­nesk vega­bréf. Um ástæður þess að fjöl­skyldan yfir­gaf heima­landið er fátt vit­að. Núver­andi „höfuð ætt­ar­inn­ar“ Gimi Levakovic, sem var tveggja ára þegar fjöl­skyldan sett­ist að í Dan­mörku, sagði í við­tali að for­eldrar sínir hefðu, eins og gengur og ger­ist, verið að leita að betra lífi. Það hefðu þau fundið hér í Dan­mörku.

Starfs­menn borg­ar­innar tóku vel á móti Levakovic fólk­inu. Leið­beindu þeim varð­andi allt það sem til­heyrir flutn­ingi til lands­ins, búsetu­skrán­ingu og útvegun hús­næð­is, kynntu fjöl­skyld­unni skóla-og heil­brigð­is­kerfið og, síð­ast en ekki síst, hvaða mögu­leika á opin­berri fjár­hags­að­stoð fólk, sem nýkomið væri til lands­ins, ætti rétt á. Þau Levakovic voru mjög ánægð með við­tök­urnar og sett­ust að á Ama­ger og hafa búið þar allar götur síð­an.

Auglýsing

Fara sér hægt í atvinnu­leit­inni 



Meðal þess sem starfs­menn Kaup­manna­hafn­ar­borgar útskýrðu fyrir þessum nýjum íbúum voru atvinnu­mögu­leikar og hvernig skyldi bera sig að í þeim efn­um. Mik­il­vægt væri að finna vinnu við hæfi, ekki endi­lega taka það fyrsta sem byð­ist heldur vanda val­ið. Það má með sanni segja að fjöl­skyldan hafi ekki rasað um ráð fram í atvinnu­leit­inni því nú, 43 árum síð­ar, hefur eng­inn úr þess­ari fjöl­skyldu, sem nú telur yfir 40 manns, fundið vinnu við hæfi. Það kom sem sé fljót­lega í ljós að þau Levakovic höfðu afar tak­mark­aðan áhuga á því að afla sér tekna með hefð­bundum hætti en kynntu sér þeim mun betur öll lög og reglur varð­andi fram­færslu­líf­eyri og aðra opin­bera fjár­hags­að­stoð.

Góð­kunn­ingjar lög­regl­unnar



Þeir sem verðir laga og reglu þurfa iðu­lega að hafa afskipti af og þekkja vel til eru stundum nefndir góð­kunn­ingjar lög­regl­unn­ar. Levakovic fjöl­skyldan er sann­ar­lega meðal þeirra sem lag­anna verðir þekkja vel til en myndu tæp­ast tengja við nokkuð gott.

Þau Levakovic hafa í dönskum fjöl­miðlum iðu­lega verið kölluð ill­ræmdasta fjöl­skylda Dan­merk­ur.

Eftir að fjöl­skyldan fór frá Króa­tíu og sett­ist að hér í Dan­mörku kom brátt í ljós að sá lífs­stíll sem hún vildi til­einka sér sam­ræmd­ist ekki hinum opin­bera fram­færslu­líf­eyri sem íbúar lands­ins fá í sinn hlut, þeir sem rétt eiga á slíku. Fram hefur komið í blöðum að á síðsta ári fékk fjöl­skyldan jafn­gildi rúmra 80 millj­óna íslenskra króna úr opin­berum sjóð­um. Þetta hefur þó ekki hrokkið til. Karl­arn­ir, ásamt nokkrum kon­um, í hinni ört stækk­andi fjöl­skyldu hafa þess vegna um margra ára skeið stundað óhefð­bundna tekju­öfl­un, rán og grip­deild­ir. Þar hefur fólkið reynst bæði iðið og ástund­un­ar­samt.

Þau Levakovic hafa í dönskum fjöl­miðlum iðu­lega verið kölluð ill­ræmdasta fjöl­skylda Dan­merk­ur. Lög­reglan telur að aðeins hafi kom­ist upp um lít­inn hluta þeirra afbrota sem fjöl­skyldan hefur stund­að. Afskipti lög­regl­unnar af þess­ari „at­vinnu­starf­semi“ hefur stundum truflað heim­il­is­frið­inn: ætt­ar­höf­uð­ið, Gimi Levakovic (46 ára) hefur sam­tals setið í grjót­inu í 6 ár og bræður hans og bræðra­synir hafa margoft setið inni, um lengri eða skemmri tíma. Sumum þeirra hefur verið vísað úr landi en þeir snúa jafn­harðan aftur og taka upp fyrri iðju. Allir karl­menn átján ára og eldri hafa, að einum und­an­tekn­um, kom­ist í kast við lög­in. Við laus­lega taln­ingu fann sá sem þennan pistil skrifar 280 fréttir sem tengj­ast fjöl­skyld­unni og á síð­asta ári skráði lög­reglan 203 mál sem tengj­ast fjöl­skyld­unni og 60 sinnum var ein­hver úr fjöl­skyld­unni kall­aður til yfir­heyrslu vegna afbrota.

Sjón­varps­þátt­ur­inn



Núna í jan­úar sýndi danska sjón­varps­stöðin TV2 tvo sjón­varps­þætti um Levakovic fjöl­skyld­una. Þætt­irnir voru gerðir með sam­þykki fjöl­skyld­unnar og þar eru löng við­töl við Gimi Levakovic (ætt­ar­höf­uð­ið) og Jura bróð­ur­son hans sem nú afplánar 5 ára dóm og verður vísað úr landi. Jura, sem er 26 ára, seg­ist alltaf hafa ætlað sér að verða gangster, það verði hver að finna sína fjöl í líf­inu og þetta sé sín fjöl. Hann lýsti mik­illi óánægju með að verða sendur með rútu til Króa­tíu þegar afplánun lýk­ur, slíkt væri við­bót­ar­refs­ing. Hann sagði jafn­framt að hann hefði verið átta ára þegar hann fór að fara með föður sínum í ráns­ferð­ir, til að læra aðferð­irn­ar, og hann hefði sjálfur byrjað að stela þegar hann var 13 ára.

Ættarhöfuðið Gimi Levakovic í viðtali í sjónvarpsþættinum sem TV2 gerði um fjölskylduna hans. Ætt­ar­höf­uðið Gimi Levakovic í við­tali í sjón­varps­þætt­inum sem TV2 gerði um fjöl­skyld­una hans.

Þegar ætt­ar­höf­uðið Gimi var spurður hvernig á því stæði að hann hefði aldrei unnið neitt svar­aði hann því til að hann áliti að til þess að fá vinnu þyrfti menntun og hana hefði hann ekki. „Hef­urðu aldrei íhugað að afla þér mennt­un­ar?“ spurði sjón­varps­mað­ur­inn. „Nei, aldrei“ var svar­ið. Gimi á tvö ung börn á skóla­aldri, hvor­ugt þeirra gengur þó í skóla, hann seg­ist að sjálf­sögðu vilja að börnin fái menntun en þetta sé nú svona. Ein tengda­dóttir bróður hans er 16 ára og á eitt barn, hún hefur ekki verið í skóla í mörg ár. Gimi sagði að ef ung­lings­stúlka væri í skóla heyrði hún talað um kyn­líf og fjöl­skyldan væri jafn­framt viss um að hún ætti kærasta í skól­an­um, slíkt gengi ekki. Þegar hann var minntur á skóla­skyld­una sagði hann; „Við sígaunar höfum okkar siði og venjur og Danir verða bara að virða það.“ Hann lagði líka mikla áherslu á gildi fjöl­skyld­unnar sem stæði saman í blíðu og stríðu, „sígaunar eru frið­sam­ir“ sagði hann. Sleppti því hins vegar alveg að minn­ast á að hann barði fyrr­ver­andi konu sína til óbóta og keyrði síð­ar, eftir að þau voru skil­in, á hana þar sem hún var á gangi og stórslas­aði hana.

Við­brögðin



Sjón­varps­þætt­irnir tveir vöktu mikla athygli. Þar kom fram að þau Levakovic virt­ust hafa það bæri­legt eins og sagt er. Stór­fjöl­skyldan býr í stóru ein­býl­is­húsi á Ama­ger en einnig í öðru slíku í Dra­gör. Og það eru ekki ein­hverjar útkeyrðar druslur sem fjöl­skyldan ferð­ast í heldur þýskir eðal­vagn­ar. Hús­bún­að­ur­inn sömu­leiðis ekki af lak­ara tag­inu, eðal­hús­gögn. Margir hafa spurt sem svo: hvernig má það vera að þessi fjöl­skylda geti búið hér ára­tugum sam­an, lifað góðu lífi á pen­ingum úr sam­eig­in­legum sjóðum lands­manna án þess að lyfta litla fingri í heið­ar­legri vinnu, farið um ruplandi og ræn­andi og fleira í þessum dúr? Fram hefur komið að Gimi (höfuð ætt­ar­inn­ar) hefur ætíð fram­vísað lækn­is­vott­orðum þegar þess hefur verið kraf­ist. Ýmsir draga í efa að hann sé óvinnu­fær en hann seg­ist hald­inn miklum kvíða.

Margir stjórn­mála­menn hafa tjáð sig við fjöl­miðla um fjöl­skyld­una, bæði nú eftir sýn­ingu þátt­anna og á und­an­förnum árum. Sumir þeirra krefj­ast þess að fjöl­skyld­unni allri verði vísað úr landi. Slíkt er þó hæg­ara sagt en gert og þótt höfuð ætt­ar­innar segi að hann og fjöl­skyldan vilji helst vera í Króa­tíu hefur hann þó ekki sýnt neina til­burði í þá átt að flytja. Á meðan ekk­ert breyt­ist fær Levakovic fjöl­skyldan því áfram sem sam­svarar sjö millj­ónum íslenskra króna á mán­uði og drýgir svo kannski tekj­urnar með sínum aðferð­um.


Að gefnu til­efni: Talað er um sígauna en ekki Róma­fólk í þess­ari grein. Það er gert vegna þess að í við­tölum við með­limi fjöl­skyld­unnar í Dan­mörku tala þeir um sjálfa sig sem sígauna.

Skiptar skoðanir um uppátæki Hatara
Það vakti mikla athygli þegar meðlimir Hatara veifuðu fána Palestínu í beinni útsendingu frá úrslitum Eurovison í Tel Aviv í gær. Uppátækið hefur bæði verið lofað og gagnrýnt.
Kjarninn 19. maí 2019
Vala Yates
Karolina Fund: Vala Yates – Fyrsta plata
Vala Yates, söngkona og tónskáld, vinnur nú að sinni fyrstu sólóplötu. Lög og texti eru samin af Völu, en platan mun innihalda fimm lög á íslensku og fimm á ensku.
Kjarninn 19. maí 2019
Björn Gunar Ólafsson
Innstæðutryggingar
Kjarninn 19. maí 2019
Enn sannfærðari en áður um að það hafi verið rétt að mynda ríkisstjórnina
Svandís Svavarsdóttir segir að Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra sé „fantagóð“ í því að stýra ríkisstjórn þeirra þriggja ólíku flokka sem nú sitja að völdum á Íslandi. Stundum þurfi að takast á við ríkisstjórnarborðið.
Kjarninn 19. maí 2019
Halfdan Rasmussen, eitt vinsælasta skáld Dana.
Hvað gera Kasper, Jesper og Jónatan nú
Danska forlagið Gyldendal ákvað að sleppa átta ljóðum úr safni ljóða eftir skáldið Halfdan Rasmussen, þau eiga það sameiginlegt að í þeim koma fyrir orðin negri og hottintotti. Sú ákvörðun forlagsins hefur vakið mikla athygli í Danmörku.
Kjarninn 19. maí 2019
Áhætta á fasteignamarkaði
Nýjasta spá Hagstofu Íslands um þróun mála í efnahagslífinu bendir til þess að fasteignamarkaðurinn gæti átt erfitt uppdráttar á næstu misserum.
Kjarninn 19. maí 2019
Hatari veifaði Palestínufánum
Liðsmenn Hatara héldu á fána Palestínu þegar tilkynnt var um stigin úr símakosningunni í Eurovison í kvöld. Hatari hafnaði í 10. sæti í keppninni.
Kjarninn 19. maí 2019
Fjárhagslegur ávinningur er af sameiginlegum lyfjainnkaupum
Svandís Svavarsdóttir segir að það bæði ríkissjóður og notendur lyfja muni njóta góðs af samstarfi við hin Danmörk og Noreg um innkaup á lyfjum. Innkaup verði hagstæðari og öryggi í afhendingu meira.
Kjarninn 18. maí 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None