Snafsarnir Gammel Dansk og Álaborgar-ákavíti orðnir norskir

e5d4a78ca020479199eaed954f2a6352_Gammel_Dansk.jpg
Auglýsing

Hold da op! (hættu nú alveg) var fyr­ir­sögnin í einu dönsku dag­blað­anna þegar frá því var greint fyrir nokkru að dönsku „þjóð­ar­drykkirn­ir“ Gammel Dansk, Ála­borg­ar-áka­víti og tólf aðrar þekktar danskar snafsa­teg­undir yrðu eft­ir­leiðis fram­leiddir í Nor­egi. „Í Nor­egi, af öllum lönd­um“ sagði í umfjöllun þessa sama blaðs og hneyksl­un­ar­tónn­inn skein í gegn.

Síð­ustu flösk­urnar af Ála­borg­ar-áka­vít­inu og hinum þrettán teg­und­unum sem fram­leiddar hafa verið í verk­smiðjum De Danske Sprit­fa­brikker í Ála­borg voru sendar í versl­anir í byrjun vik­unn­ar. Þar með er lokið sögu sem hófst árið 1881 þegar De Danske Sprit­fa­brikker (DDSF) voru stofn­að­ar. Saga snafsa­fram­leiðslu í Ála­borg er reyndar mun lengri en um 1840 sam­ein­uð­ust nokkur fyr­ir­tæki sem fram­leiddu sterk vín og urðu á fáum árum stærst á þessu sviði í Dan­mörku.

Fram­leiðslan jókst ört og jafn­framt fækk­aði öðrum fram­leið­end­um. Árið 1923 var svo komið að allar verk­smiðjur í land­inu, sem fram­leiddu sterk vín, voru í eigu DDSF. Fyr­ir­tækið fékk sama ár einka­rétt á fram­leiðslu sterkra vína og sömu­leiðis til að fram­leiða pressu­ger. Þetta einka­leyfi var í gildi fram til 1. jan­úar 1973 þegar Dan­mörk varð aðili að Efna­hags­banda­lagi Evr­ópu, síðar Evr­ópu­sam­band­inu.

Auglýsing

Verk­smiðju­bygg­ing­arnar í Ála­borg eru lista­verk



Árið 1931 flutt­ist starf­semi DDSF í nýbyggðar verk­smiðjur í vest­ur­hluta Ála­borg­ar. Þekktur danskur arki­tekt Alf Cock-Clausen teikn­aði verk­smiðju­hús­in. Þar var ekk­ert til sparað enda eru bygg­ing­arn­ar, bæði að utan og innan nær óbreytt í dag, 84 árum síð­ar. Það sama gildir um fram­leiðslu­bún­að­inn enda sagði for­stjór­inn þegar verk­smiðjan var tekin í notkun að hér væri ekki tjaldað til einnar næt­ur. Verk­smiðju­hús­in, með tækjum og tól­um, eru á lista dönsku Minja­stofn­un­ar­innar (Kultur­arvs­styrel­sen) ásamt 25 öðrum bygg­ingum og verk­smiðju­hverf­um.

Ála­borg­ar-áka­vítið óbreytt síðan 1846



Þekktasti, og mest seldi drykk­ur­inn sem DDSF fram­leiðir er Taf­fel Akvavit, sem í dag­legu tali gengur undir nafn­inu Rød Aal­borg. Þessi vin­sæli snafs var fyrst fram­leiddur 1846 og þótt margt hafi breyst í henni ver­öld síðan þá gildir það ekki um þann rauða (sem er reyndar ekki rauð­ur), þar hefur engu verið breytt. Árið 2002 var sá rauði val­inn besta áka­víti í þekkt­ustu vín­keppni í heimi.

Snafs­arnir sem DDSF fram­leiðir eiga hver um sig sína aðdá­endur og hafa flestir verið gerðir eftir óbreyttri for­skrift ára­tugum sam­an.

Gammel Dansk er ekki mjög gam­all



Þótt nafnið Gammel Dansk, sem margir þekkja, hljómi eins og nafn á mjög gömlum drykk er sú ekki raun­in. Þessi vin­sæli kryddsnafs kom á mark­að­inn 1964. Skömmu áður hafði DDSF sett á mark­að­inn annan kryddsnafs sem seld­ist mjög lítið og fram­leiðsl­unni var fljót­lega hætt. Stjórn fyr­ir­tæk­is­ins ákvað að gera aðra til­raun. Snafs­inn fékk nafnið Gammel Dansk, krydd­aður snafs og kynntur sem holl und­ir­staða í mag­ann að morgni dags. Án þess að slíkt hafi bein­línis verið sannað á Gammel Dansk marga aðdá­endur sem telja hann ákjós­an­legt upp­haf dags­ins. Margir Danir nota hann líka í upp­hafi hátíð­ar­máls­verð­ar, ómissandi á veislu­borðið segja þeir. Mikið var lagt í hönnun umbúð­anna, lögun flösk­unnar er sér­stök, ólík flestum öðr­um.

Af hverju til Nor­egs?



Þess­ari spurn­ingu veltu margir Danir fyrir sér þegar fréttir af flutn­ingi DDSF til Nor­egs bár­ust. Svarið er ein­fald­lega að núver­andi eig­endur DDFS, Arcus Grupp­en, ákváðu að flytja fram­leiðsl­una til Nor­egs. Hag­kvæmni réði að sögn þeirri ákvörð­un. Tals­maður fyr­ir­tæk­is­ins sagði að neyt­endur þyrftu ekki að hafa neinar áhyggj­ur, drykkirnir yrðu áfram þeir sömu þótt notað yrði norskt vatn við fram­leiðsl­una. Norð­menn hefðu líka langa hefð á þessu sviði, og kynnu vel að meta snafs þótt hjá þeim sé van­inn að drekka hann volgan en ekki vel kældan eins og Danir vilja hafa hann.

Libra skjálfti hjá seðlabönkum
Áform Facebook um að setja í loftið Libra rafmyntina á næsta ári hafa valdið miklum titringi hjá seðlabönkum. Hver verða áhrifin? Þegar stórt er spurt, er fátt um svör og óvissan virðist valda áhyggjum hjá seðlabönkum heimsins.
Kjarninn 24. júní 2019
Lögfræðikostnaður vegna orkupakkans rúmlega 16 milljónir
Lögfræðiráðgjafar var aflað frá sex aðilum.
Kjarninn 24. júní 2019
Helga Dögg Sverrisdóttir
Þörf á rannsóknum á ofbeldi í garð kennara hér á landi
Kjarninn 24. júní 2019
Stuðningur við þriðja orkupakkan eykst mest meðal kjósenda Vinstri grænna
90 prósent kjósenda Miðflokksins eru mjög eða frekar andvíg innleiðingu þriðja orkupakkans.
Kjarninn 24. júní 2019
Vilja koma böndum á óhóflega sykurneyslu landsmanna
Skipaður hefur starfshópur til að innleiða aðgerðaáætlun Embættis landlæknis til að draga úr sykurneyslu landsmanna. Landlæknir telur að vörugjöld og skattlagning á sykruð matvæli sé sú aðgerð sem beri hvað mestan árangur þegar draga á úr sykurneyslu.
Kjarninn 24. júní 2019
Kjósendur Miðflokks, Flokks fólksins og Framsóknar helst á móti Borgarlínu
Kjósendur Samfylkingar, Viðreisnar og Pírata eru hlynntastir Borgarlínu.
Kjarninn 24. júní 2019
Snæbjörn Guðmundsson
Hvalárvirkjun í óþökk landeigenda
Leslistinn 24. júní 2019
Borgarlínan
Stuðningur við Borgarlínu aldrei mælst meiri
54 prósent Íslendinga eru hlynnt Borgarlínunni en um 22 prósent andvíg.
Kjarninn 24. júní 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None