Snafsarnir Gammel Dansk og Álaborgar-ákavíti orðnir norskir

e5d4a78ca020479199eaed954f2a6352_Gammel_Dansk.jpg
Auglýsing

Hold da op! (hættu nú alveg) var fyr­ir­sögnin í einu dönsku dag­blað­anna þegar frá því var greint fyrir nokkru að dönsku „þjóð­ar­drykkirn­ir“ Gammel Dansk, Ála­borg­ar-áka­víti og tólf aðrar þekktar danskar snafsa­teg­undir yrðu eft­ir­leiðis fram­leiddir í Nor­egi. „Í Nor­egi, af öllum lönd­um“ sagði í umfjöllun þessa sama blaðs og hneyksl­un­ar­tónn­inn skein í gegn.

Síð­ustu flösk­urnar af Ála­borg­ar-áka­vít­inu og hinum þrettán teg­und­unum sem fram­leiddar hafa verið í verk­smiðjum De Danske Sprit­fa­brikker í Ála­borg voru sendar í versl­anir í byrjun vik­unn­ar. Þar með er lokið sögu sem hófst árið 1881 þegar De Danske Sprit­fa­brikker (DDSF) voru stofn­að­ar. Saga snafsa­fram­leiðslu í Ála­borg er reyndar mun lengri en um 1840 sam­ein­uð­ust nokkur fyr­ir­tæki sem fram­leiddu sterk vín og urðu á fáum árum stærst á þessu sviði í Dan­mörku.

Fram­leiðslan jókst ört og jafn­framt fækk­aði öðrum fram­leið­end­um. Árið 1923 var svo komið að allar verk­smiðjur í land­inu, sem fram­leiddu sterk vín, voru í eigu DDSF. Fyr­ir­tækið fékk sama ár einka­rétt á fram­leiðslu sterkra vína og sömu­leiðis til að fram­leiða pressu­ger. Þetta einka­leyfi var í gildi fram til 1. jan­úar 1973 þegar Dan­mörk varð aðili að Efna­hags­banda­lagi Evr­ópu, síðar Evr­ópu­sam­band­inu.

Auglýsing

Verk­smiðju­bygg­ing­arnar í Ála­borg eru lista­verk



Árið 1931 flutt­ist starf­semi DDSF í nýbyggðar verk­smiðjur í vest­ur­hluta Ála­borg­ar. Þekktur danskur arki­tekt Alf Cock-Clausen teikn­aði verk­smiðju­hús­in. Þar var ekk­ert til sparað enda eru bygg­ing­arn­ar, bæði að utan og innan nær óbreytt í dag, 84 árum síð­ar. Það sama gildir um fram­leiðslu­bún­að­inn enda sagði for­stjór­inn þegar verk­smiðjan var tekin í notkun að hér væri ekki tjaldað til einnar næt­ur. Verk­smiðju­hús­in, með tækjum og tól­um, eru á lista dönsku Minja­stofn­un­ar­innar (Kultur­arvs­styrel­sen) ásamt 25 öðrum bygg­ingum og verk­smiðju­hverf­um.

Ála­borg­ar-áka­vítið óbreytt síðan 1846



Þekktasti, og mest seldi drykk­ur­inn sem DDSF fram­leiðir er Taf­fel Akvavit, sem í dag­legu tali gengur undir nafn­inu Rød Aal­borg. Þessi vin­sæli snafs var fyrst fram­leiddur 1846 og þótt margt hafi breyst í henni ver­öld síðan þá gildir það ekki um þann rauða (sem er reyndar ekki rauð­ur), þar hefur engu verið breytt. Árið 2002 var sá rauði val­inn besta áka­víti í þekkt­ustu vín­keppni í heimi.

Snafs­arnir sem DDSF fram­leiðir eiga hver um sig sína aðdá­endur og hafa flestir verið gerðir eftir óbreyttri for­skrift ára­tugum sam­an.

Gammel Dansk er ekki mjög gam­all



Þótt nafnið Gammel Dansk, sem margir þekkja, hljómi eins og nafn á mjög gömlum drykk er sú ekki raun­in. Þessi vin­sæli kryddsnafs kom á mark­að­inn 1964. Skömmu áður hafði DDSF sett á mark­að­inn annan kryddsnafs sem seld­ist mjög lítið og fram­leiðsl­unni var fljót­lega hætt. Stjórn fyr­ir­tæk­is­ins ákvað að gera aðra til­raun. Snafs­inn fékk nafnið Gammel Dansk, krydd­aður snafs og kynntur sem holl und­ir­staða í mag­ann að morgni dags. Án þess að slíkt hafi bein­línis verið sannað á Gammel Dansk marga aðdá­endur sem telja hann ákjós­an­legt upp­haf dags­ins. Margir Danir nota hann líka í upp­hafi hátíð­ar­máls­verð­ar, ómissandi á veislu­borðið segja þeir. Mikið var lagt í hönnun umbúð­anna, lögun flösk­unnar er sér­stök, ólík flestum öðr­um.

Af hverju til Nor­egs?



Þess­ari spurn­ingu veltu margir Danir fyrir sér þegar fréttir af flutn­ingi DDSF til Nor­egs bár­ust. Svarið er ein­fald­lega að núver­andi eig­endur DDFS, Arcus Grupp­en, ákváðu að flytja fram­leiðsl­una til Nor­egs. Hag­kvæmni réði að sögn þeirri ákvörð­un. Tals­maður fyr­ir­tæk­is­ins sagði að neyt­endur þyrftu ekki að hafa neinar áhyggj­ur, drykkirnir yrðu áfram þeir sömu þótt notað yrði norskt vatn við fram­leiðsl­una. Norð­menn hefðu líka langa hefð á þessu sviði, og kynnu vel að meta snafs þótt hjá þeim sé van­inn að drekka hann volgan en ekki vel kældan eins og Danir vilja hafa hann.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meryl Streep er ein af aðalleikurum myndarinnar.
Mossack Fonseca kærir Netflix
Mossack Fonseca, lögmannsstofan alræmda, hefur kært Netflix vegna kvikmyndar streymisveitunnar um Panamaskjölin.
Kjarninn 17. október 2019
Fimmtungur Íslendinga býr við leka- og rakavandamál
Hlutfall þeirra sem telja sig búa við leka- og/eða rakavandamál hér á landi er þrefalt hærra hér en í Noregi.
Kjarninn 17. október 2019
Boris Johnson, forsætisráðherra Breta.
Nýr Brexit-samningur samþykktur
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, og Jean-Clau­de Juncker, for­seti fram­kvæmda­stjórn­ar Evrópusambandsins, tilkynntu í morgun að nýr útgöngusamningur milli Bretlands og Evrópusambandsins væri í höfn.
Kjarninn 17. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ríkið sem vildi ekki sjá peningaþvættið heima hjá sér
Kjarninn 17. október 2019
Leikhúsið
Leikhúsið
Leikhúsið - Sex í sveit
Kjarninn 17. október 2019
Lögmenn bera mun meira traust til dómstóla
Lögmenn og ákærendur bera mun meira traust til dómstóla heldur en almenningur. Yfir 80 prósent lögmanna og ákærenda voru sammála því að dómarar og starfsmenn dómstóla ynnu störf sín af heilindum, virðingu og heiðarleika.
Kjarninn 17. október 2019
Heiða Sigurjónsdóttir
Alþjóðadagur málþroskaröskunar 18. október 2019
Leslistinn 17. október 2019
Segir Bandaríkin og Bretland vilja Ísland á lista yfir ósamvinnuþýð ríki
Það mun skýrast í lok viku hvort Íslandi muni takast að forðast það að lenda á lista með ríkjum með vafasamt stjórnarfar vegna lélegra varna landsins gegn peningaþvætti. Nánast ekkert var í lagi hérlendis í þeim vörnum áratugum saman.
Kjarninn 17. október 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None