Snafsarnir Gammel Dansk og Álaborgar-ákavíti orðnir norskir

e5d4a78ca020479199eaed954f2a6352_Gammel_Dansk.jpg
Auglýsing

Hold da op! (hættu nú alveg) var fyr­ir­sögnin í einu dönsku dag­blað­anna þegar frá því var greint fyrir nokkru að dönsku „þjóð­ar­drykkirn­ir“ Gammel Dansk, Ála­borg­ar-áka­víti og tólf aðrar þekktar danskar snafsa­teg­undir yrðu eft­ir­leiðis fram­leiddir í Nor­egi. „Í Nor­egi, af öllum lönd­um“ sagði í umfjöllun þessa sama blaðs og hneyksl­un­ar­tónn­inn skein í gegn.

Síð­ustu flösk­urnar af Ála­borg­ar-áka­vít­inu og hinum þrettán teg­und­unum sem fram­leiddar hafa verið í verk­smiðjum De Danske Sprit­fa­brikker í Ála­borg voru sendar í versl­anir í byrjun vik­unn­ar. Þar með er lokið sögu sem hófst árið 1881 þegar De Danske Sprit­fa­brikker (DDSF) voru stofn­að­ar. Saga snafsa­fram­leiðslu í Ála­borg er reyndar mun lengri en um 1840 sam­ein­uð­ust nokkur fyr­ir­tæki sem fram­leiddu sterk vín og urðu á fáum árum stærst á þessu sviði í Dan­mörku.

Fram­leiðslan jókst ört og jafn­framt fækk­aði öðrum fram­leið­end­um. Árið 1923 var svo komið að allar verk­smiðjur í land­inu, sem fram­leiddu sterk vín, voru í eigu DDSF. Fyr­ir­tækið fékk sama ár einka­rétt á fram­leiðslu sterkra vína og sömu­leiðis til að fram­leiða pressu­ger. Þetta einka­leyfi var í gildi fram til 1. jan­úar 1973 þegar Dan­mörk varð aðili að Efna­hags­banda­lagi Evr­ópu, síðar Evr­ópu­sam­band­inu.

Auglýsing

Verk­smiðju­bygg­ing­arnar í Ála­borg eru lista­verk



Árið 1931 flutt­ist starf­semi DDSF í nýbyggðar verk­smiðjur í vest­ur­hluta Ála­borg­ar. Þekktur danskur arki­tekt Alf Cock-Clausen teikn­aði verk­smiðju­hús­in. Þar var ekk­ert til sparað enda eru bygg­ing­arn­ar, bæði að utan og innan nær óbreytt í dag, 84 árum síð­ar. Það sama gildir um fram­leiðslu­bún­að­inn enda sagði for­stjór­inn þegar verk­smiðjan var tekin í notkun að hér væri ekki tjaldað til einnar næt­ur. Verk­smiðju­hús­in, með tækjum og tól­um, eru á lista dönsku Minja­stofn­un­ar­innar (Kultur­arvs­styrel­sen) ásamt 25 öðrum bygg­ingum og verk­smiðju­hverf­um.

Ála­borg­ar-áka­vítið óbreytt síðan 1846



Þekktasti, og mest seldi drykk­ur­inn sem DDSF fram­leiðir er Taf­fel Akvavit, sem í dag­legu tali gengur undir nafn­inu Rød Aal­borg. Þessi vin­sæli snafs var fyrst fram­leiddur 1846 og þótt margt hafi breyst í henni ver­öld síðan þá gildir það ekki um þann rauða (sem er reyndar ekki rauð­ur), þar hefur engu verið breytt. Árið 2002 var sá rauði val­inn besta áka­víti í þekkt­ustu vín­keppni í heimi.

Snafs­arnir sem DDSF fram­leiðir eiga hver um sig sína aðdá­endur og hafa flestir verið gerðir eftir óbreyttri for­skrift ára­tugum sam­an.

Gammel Dansk er ekki mjög gam­all



Þótt nafnið Gammel Dansk, sem margir þekkja, hljómi eins og nafn á mjög gömlum drykk er sú ekki raun­in. Þessi vin­sæli kryddsnafs kom á mark­að­inn 1964. Skömmu áður hafði DDSF sett á mark­að­inn annan kryddsnafs sem seld­ist mjög lítið og fram­leiðsl­unni var fljót­lega hætt. Stjórn fyr­ir­tæk­is­ins ákvað að gera aðra til­raun. Snafs­inn fékk nafnið Gammel Dansk, krydd­aður snafs og kynntur sem holl und­ir­staða í mag­ann að morgni dags. Án þess að slíkt hafi bein­línis verið sannað á Gammel Dansk marga aðdá­endur sem telja hann ákjós­an­legt upp­haf dags­ins. Margir Danir nota hann líka í upp­hafi hátíð­ar­máls­verð­ar, ómissandi á veislu­borðið segja þeir. Mikið var lagt í hönnun umbúð­anna, lögun flösk­unnar er sér­stök, ólík flestum öðr­um.

Af hverju til Nor­egs?



Þess­ari spurn­ingu veltu margir Danir fyrir sér þegar fréttir af flutn­ingi DDSF til Nor­egs bár­ust. Svarið er ein­fald­lega að núver­andi eig­endur DDFS, Arcus Grupp­en, ákváðu að flytja fram­leiðsl­una til Nor­egs. Hag­kvæmni réði að sögn þeirri ákvörð­un. Tals­maður fyr­ir­tæk­is­ins sagði að neyt­endur þyrftu ekki að hafa neinar áhyggj­ur, drykkirnir yrðu áfram þeir sömu þótt notað yrði norskt vatn við fram­leiðsl­una. Norð­menn hefðu líka langa hefð á þessu sviði, og kynnu vel að meta snafs þótt hjá þeim sé van­inn að drekka hann volgan en ekki vel kældan eins og Danir vilja hafa hann.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jóhannes Stefánsson.
Segir eina leið til að þakka Jóhannesi að gefa í baukinn hjá sjóðnum sem styður hann
Óskað eftir fjárhagslegum stuðningi almennings við uppljóstrara eins og Jóhannes Stefánsson. Hann hafi þegar orðið fyrir „heiftarlegum persónuárásum og níði“ og kostnaður við lögfræðikostnað hans sé þegar byrjaður að hrannast upp.
Kjarninn 27. janúar 2020
Fallinn risi mætir örlögum sínum
„Verst geymda leyndarmál Hollywood“ var afhjúpað haustið 2017 og hrinti af byltingu kenndri við metoo. Reynsla yfir hundrað kvenna er sú sama: Harvey Weinstein nýtti sér yfirburðastöðu sína til að áreita þær og beita ofbeldi. Réttarhöldin eru nú hafin.
Kjarninn 27. janúar 2020
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Hugmyndafræðin að baki auðsöfnuninni
Kjarninn 27. janúar 2020
Tilboð Eflingar kostar tæpa fjóra bragga á ári
Fram kom á kynningu Eflingar á kostnaðarmati vegna tilboðs stéttarfélagsins til Reykjavíkurborgar að kostnaðarauki vegna hækkun launa næmi tæpum fjórum bröggum árið 2023.
Kjarninn 27. janúar 2020
Lýsa yfir óvissustigi á Íslandi vegna kórónaveirunnar
Ríkislögreglustjóri hefur lýst yfir óvissustigi almannavarna í samráði við sóttvarnalækni og embætti landlæknis vegna kórónaveiru.
Kjarninn 27. janúar 2020
Guðmundur hættur sem bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar
Bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar hefur látið af störfum. Ástæðan er ólík sýn hans og meirihluta bæjarstjórnar á verkefni á vettvangi sveitarstjórnarstigsins.
Kjarninn 27. janúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Lélegir kapítalistar hampa braski sem snilld
Kjarninn 27. janúar 2020
„Stöðvum tanngreiningar“ – Vilja fella þjónustusamning úr gildi
Nú stendur yfir undirskriftasöfnun þar sem skorað er á háskólaráð að standa vörð um mannréttindi flóttafólks og umsækjenda um alþjóðlega vernd með því að fella þjónustusamning HÍ við Útlendingastofnun úr gildi.
Kjarninn 27. janúar 2020
Meira úr sama flokkiErlent
None