Auglýsing

Í auðn­inni við Kirkju­sand stendur mann­laus steypuklumpur sem eitt sinn var höf­uð­stöðvar eins stærsta banka lands­ins. Fyrir nokkrum árum var áætlað að byggja við, opna glæsi­legar nýjar höf­uð­stöðv­ar. Allt þar til að það fannst svo mikil mygla að það þurfti að flytja fölt og hóstandi starfs­fólk úr hús­inu. Mygla svo djúpt inni í steyp­unni að það var engin leið að bjarga því. Rotið inn að beini. Lát­ið.

Og það eina sem eftir stendur er líf­laus, flagn­andi, myglandi minn­ing um banka sem hulin er með 300 fer­metra blakt­andi lík­klæði í formi aug­lýs­ingar sem á stend­ur: „Ekki gef­ast upp. Það er hægt.”

Það er eitt­hvað ljóð­rænt við að ímynda sér að þessi daufdumba aug­lýs­inga­her­ferð hafi fæðst í deyj­andi húsi í skýi af svíf­andi sveppa­gró. Fólk mundi hata þetta aðeins minna ef bank­inn hefði eitt­hvað að segja, ein­hverju við að bæta. Í stað­inn reynir þessi risa­vaxna fjár­mála­stofnun að klæða sig í FUBU-­peysu og Dickies-buxur í mis­ráð­inn­i end­ur­gerð af „Never Been Kis­sed“ og þykj­ast tala við ungt fólk á jafn­ingja­grund­velli: „Þetta er ekk­ert mál krakk­ar, það eina sem við þurfum að gera er að spara bara smá. Ég er til dæmis að spara fyrir útborgun í nýjar höf­uð­stöðvar því að mínar eru rotnar að inn­an“. Það er auð­vitað alltaf heil­ræði að spara – svona frum­heil­ræði eins og að bursta tenn­urn­ar, taka lýsi og fara ekki svangur að versla. En þegar skila­boðin koma frá risa­vax­inni fjár­mála­stofnun hljóma þau frekar mjóróma og veiklu­leg – eins og bað­vörður að ráð­leggja ein­hverjum í ljósum logum að drekka bara meira vatn.

Auglýsing

Það eru næstum þrjú ár síðan ég skrif­aði um Gáma­kyn­slóð­ina. Þá var helsta von ungs fólks á sökkvandi hús­næð­is­mark­aði „að stafla upp not­uðum vörugámum í ein­hverju ódýru verk­smiðju­hverfi, skera á þá glugga og fylla af IKEA-hús­­gögn­um“. En það hlýtur margt að hafa breyst á þremur árum, er það ekki? Núna er góð­æri, ný rík­is­stjórn, Ólafur Ragnar er orð­inn sand­korn í eyði­mörk sög­unnar og Sig­mundi Davíð tókst að greiða efna­mestu fast­eigna­eig­endum lands­ins út 70 millj­arða króna fyr­ir­fram­greiddan arf í formi Leið­rétt­ing­ar­innar áður en hann var loks kall­aður aftur heim til plánet­unnar sinn­ar.

Fyrir þremur árum voru 800 náms­menn á biðlista eftir stúd­enta­í­búð, nú eru þeir tæp­lega 1200. Íbúða­lána­sjóður segir að það vanti 9000 íbúðir næstu þrjú árin til að anna eft­ir­spurn og á sama tíma er áætlað að fast­eigna­verð hækki um 40%, bara í ár. Auð­vitað eru engin ein­föld svör við þeim níu plágum Egypta­lands sem lagst hafa á hús­næð­is­mark­að­inn: Myglu, rott­umítl­um, ferða­mönn­um, GAMMA, sveit­ar­fé­lög­un­um, krón­unni, kap­ít­al­ism­an­um, verð­trygg­ing­unni og Finni Ing­ólfs­syni. Ein­hvern veg­inn er ábyrgðin samt alltaf okk­ar. Við eigum að vera dug­legri, fyr­ir­hyggju­sam­ari, skyn­sam­ari. Við eigum að eyða minna, neyta minna, vinna meira, spara meira. Síst af öllu eigum við að láta eins og hús­næð­is­vandi ungs fólks sé partur af stétta­bar­áttu. Að þetta sé mögu­lega kerf­is­lægt vanda­mál.

Mark­að­ur­inn sér um sig sjálf­an. Þetta jafn­ast allt út.
Ég veit ekki hvort við eigum að lesa of mikið í það að ráð­herra hús­næð­is­mála var í fyrra lífi for­maður Sam­taka atvinnu­lífs­ins og vildi þá meina að þyngsti myllu­steinn­inn utan um háls íslensku þjóð­ar­innar væru sturl­aðar kröfur lág­launa­fólks um mann­sæm­andi kjör. Ég reyndar öfunda hann ekki sér­stak­lega af því að vera vel­ferð­ar­rá­herra í rík­is­stjórn­ar­sam­starfi við Sjálf­stæð­is­flokk­inn. Síð­asti vel­ferð­ar­ráð­herra, Eygló Harð­ar­dótt­ir, eyddi nán­ast öllu síð­asta kjör­tíma­bili í að reyna að koma í gegn frum­vörpum um umbætur í hús­næð­is­mál­um. Þetta var allt kæft. Of dýrt. Of mikið inn­grip. Alveg þangað til að þessu var ýtt í gegn, útvötn­uðu og allt of sein­t. 

Mark­að­ur­inn sér um sig sjálf­an. Þetta jafn­ast allt út.

Auð­vitað er best að treysta bara einka­fram­tak­inu. Núna er til dæmis hægt freista þess að fá 95% lán hjá bygg­inga­fé­lagi athafna­manns­ins Sverris Eiríks­sonar sem meðal ann­ars hefur rekið blóm­lega starfs­manna­leigu, smá­lána­fyr­ir­tæki, veð­lána­fyr­ir­tæki, vasast eitt­hvað með dem­anta í Sierra Leone, selt Her­balife, keypt gull, unnið þjón­ustu­þrek­virki með Gömlu Smiðj­unni auk þess auð­vitað að bjóða öllum helstu Snapchat-­stjörn­um lands­ins í bröns í Þrast­ar­lundi. Svo er Ólafur Ólafs­son líka að hamra upp 330 íbúð­um. Bene­dikt Sveins­son keypti líka ræstirisann ISS þannig að það er hægt að borga föður for­sæt­is­ráð­herr­ans fyrir að þrífa þetta allt sam­an.

Við erum ­sem sag­t í öruggum hönd­um. Ekk­ert getur farið úrskeiðis hér.

Fram­lag alþjóð­lega stór­fyr­ir­tæk­is­ins IKEA er að byggja smá­í­búða­blokk fyrir starfs­fólkið sitt sem það getur leigt á hag­kvæmu, skand­in­av­ísku vel­ferð­ar­verði í full­kominni kap­ít­al­ískri osmósu at­vinnu- og einka­lífs. Í þeirri ver­öld eyðir maður deg­inum í að ráfa um full­kom­lega skipu­lagðar eft­ir­lík­ingar af sænskum skyn­sem­is­í­búðum að selja fólki HOKKÅ­SEN-­rúm­dýnur þangað til sólin sem maður sá aldrei sest og maður labbar yfir göt­una í tíu hæða nið­ur­hólfaða skjala­skáp­inn við hlið­ina á vinnu­staðn­um. Þar getur maður dagað uppi í chic 27 fer­­metra skand­in­a­v­ískri lík­­kistu í ein­hvers konar Garða­bæjareyði­mörk. Þar fer maður með kvöld­bæn­ina þar sem maður þakkar Ingvari Kamprad fyrir að leyfa manni að búa í svona hag­kvæmu og vel skipu­lögðu heim­ili og sofnar svo liggj­andi á HOKKÅ­SEN-­dýn­unni sinni dreym­andi kött­bullar og knäcker­bröd. Og maður má aldrei segja upp því að ann­ars er það bara í hakka­vél­ina á almenna leigu­mark­aðnum þar sem fólk þarf að troða sér fimm saman í ris­í­búð eins og það búi á háa­loft­inu hjá Önnu Frank.

Við erum samt öll frosin í hakka­vél­inni nú þeg­ar. Það er eins gott að ég elska kærust­una mína því að ég get aldrei nokkurn tím­ann hætt með henni – það er bara efna­hags­legur ómögu­leiki. Ég er hrúð­ur­karl á hennar lífi. Band­orm­ur­inn í iðrum til­veru henn­ar. Kannski er þetta upp­skriftin að hinum full­komna heimi – ver­öld þar sem ekk­ert breyt­ist. Eng­inn getur flutt, eng­inn getur selt, eng­inn getur stækkað við sig. Börn þurfa aldrei að horfa upp á for­eldra sína skilja og for­eldrar þurfa aldrei að horfa upp á börnin sín flytja að heim­an. Kyn­slóð í forma­líni

Annað hvort það eða berj­­ast til dauða um síð­ustu kjall­ara­hol­urnar í hung­­ur­­leikum yfir­­­stétt­­ar­innar á með­an Flór­ídaþrútnir Garð­bæ­ingar horfa á og láta létt­­klædda vika­­pilta mata sig með Costco-grill­uðum rot­is­s­erie-kjúklinga­lær­um.

Að minnsta kosti er Hanna Birna búin að segja af sér.

Meira úr sama flokkiKjaftæði
None