Auðveldari og ódýrari lausn við vandamálum utangarðsfólks

Auglýsing

Í bar­átt­unni gegn heim­il­is­leys­is­vand­anum hefur því lengi verið haldið fram að það þurfi fyrst að takast á við þau vanda­mál sem blasa við úti­gangs­fólki t.d. geð­rask­an­ir, áfeng­is- og eit­ur­lyfjafíkn áður en þeim er veitt nið­ur­greitt hús­næði.

Nú er því samt sem áður haldið fram að þetta sé ekki rétta leið­in, talið er að betra sé að gefa fólki fast hús­næði án þess að það hangi ein­hvað fleira á spýt­unni.

Þessi hug­mynda­fræði kall­ast „hous­ing fir­st” eða „hús­næði fyrst”. Sam­kvæmt nýlegri rann­sókn í Kanada var sýnt fram á að „hús­næði fyrst” virkar betur en hin staðl­aða nálg­un. Í  63-77% til­fella hélt utan­garðs­fólk heim­ilum sýnum með „hús­næðis fyrst” nálg­un. Aftur á móti héldu aðeins 24-39% hús­næði sínu með staðl­aðri nálg­un, en þessi úrelta nálgun er því miður ríkj­andi á Íslandi.

Auglýsing

„Hús­næði fyrst” nálg­unin var fyrst kynnt til leiks árið 1992 af sál­fræð­ingnum Sam Tsem­ber­is.

Þegar Tsem­beris rann­sak­aði ástand heim­il­is­lausra komst hann að þeirri nið­ur­stöðu að það eru tvær teg­undir að heim­il­is­laus­um. Tíma­bundnir og langa­var­andi. Tíma­bundnum heim­il­is­lausum er hægt að hjálpa með til­tölu­lega ein­földum leið­um. En langvar­andi heim­il­is­laus­ir, sem er um 17% af utan­garðs­fólki, eru í þess­ari stöðu vegna dýpri vanda­mála eins og til dæmis mis­notkun á áfengi, eit­ur­lyfja eða vegna geð­rask­ana.

Tsem­beris átt­aði sig á því að neyða fólk til þess að hoppa yfir hindr­anir áður en þau fá sama­stað væri alger klikk­un. Það segir sig svo­lítið sjálft að þeir sem eru langvar­andi heim­il­is­lausir fara oftar í fang­elsi og slysa­mót­töku en hin almenni borg­ari. Að eiga engan sama­stað eru eflaust mjög stressandi aðstæður fyrir hvern sem er að vera í. Í athvörfum getur þú til dæmis ekki lokað dyr­un­um, og ef þú getur fundið þér sama­stað eru miklar líkur að þú lendir á ábyrgð­ar­lausum hús­ráð­anda sem er nokkuð sama að öll til­skyld leyfi séu upp­fyllt, sem dæmi má nefna fólk sem neyð­ist til þess að búa í ósam­þykktum iðn­að­ar­hús­næð­um. Ofan á þetta allt, geta þau ekki einu sinni hvílt sig vegna álags og stress.

„Ég get sof­ið” sagði einn þiggj­anda „hús­næði fyrst” í Was­hington ríki í Banda­ríkj­un­um. „Guð minn góð­ur, ég get sof­ið.”

Tsem­beris lagði fram þá til­lögu að veita öllum langvar­andi heim­il­is­lausum stað til þess að búa á skil­yrð­is­laust og síðan byggja fót­festu með því að bjóða aðra félags­lega aðstoð. En það er einmitt þannig sem hús­næði fyrst virka á flestum stöð­um, þeir sem eru langvar­andi heim­il­is­lausir eru greindir og fé er safnað saman til þess að nið­ur­greiða fyrir þá íbúð. En þeir sjálfir þurfa að greiða um 30% af leig­unni sjálfir, annað hvort með pen­ing sem þeir fá fyrir vinnu­fram­lag eða með félags­legum bæt­um. Og þegar þau hafa var­an­legan og skil­yrð­is­lausan stað til þess að búa á geta þau byrjað að vinna í vanda­málum sín­um, til dæmis að kom­ast yfir fíkn sína eða hvaða aðra áskorun sem þau þurfa að takast á við.

Annar þiggj­andi „hús­næðis fyrst” hafði þetta að segja: „Ég sakna ekki að búa á göt­unni, ég þakka Guði fyrir á degi hverjum að ég sé hér”.

Þegar „hús­næði fyrst” var inn­leitt í Utah ríki í Banda­ríkj­unum þá ­fækk­aði langvar­andi heim­il­is­lausum um 91% og í dag er það vanda­mál nán­ast úr sög­unni í borg­inni. Við þurfum að átta okkur á því að þetta snýst að miklu leyti um sjálf­stæði fyrir ein­stak­linga í þess­ari stöðu, og um leið og þú gefur þeim 100% sjálf­stæði hafa þau fyrst áhuga á að bæta sjálfan sig.

Eitt það frá­bærasta við „hús­næði fyrst” er að þetta sparar félags­kerf­inu mikið fé. Að veita langvar­andi heim­il­is­lausum hús­næði skil­yrð­is­laust gerir líf þeirra mun stöðug­ara, þar af leið­andi spar­ast fé sem þau taka frá öðrum félags­legum kerf­um.

Hér að neðan er mynd sem sýnir hvað langvar­andi heim­il­is­lausir kosta félags- og heil­brigð­is­kerfi í New York ríki í Banda­ríkj­un­um. Myndin sýnir einnig að lang ódýr­ast er fyrir skatt­greið­endur að inn­leiða „hús­næði fyrst”.

graf

Ég skora hér með á rík­is­stjórn­ina að ­gera kostn­að­ar­á­ætlun um hvað langvar­andi heim­il­is­lausir kosta félags- og heil­brigð­is­kerfin mikið fé á ári hverju og hvað þau muni kosta sam­fé­lagið ef „hús­næði fyrst” verður að veru­leika á Íslandi. Ljóst er vanda­málið verður ekki öðru­vísi leyst en með sam­vinnu sveit­ar­fé­laga, en heild­stæð kostn­að­ar­á­ætlun er for­senda þess að hægt er að byrja sam­tal­ið.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
SFS: Alvarlegar ásakanir og allir verða að fara að lögum
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segja að það sé sjálfsögð krafa að öll fyrirtæki fari að lögum.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Eimskip lækkaði um tæp fimm prósent – Samherji stærsti hluthafinn
Félög í Kauphöllinni þar sem Samherji er stór hluthafi lækkuðu í virði í dag.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Spyr hvort greiðslur lögaðila til stjórnmálaflokka eigi að vera heimilaðar
Formaður Viðreisnar segir að það sé engin tilviljun að ríkisstjórnin hafi beitt sér fyrir milljarða lækkun á veiðigjaldi.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Samherjamálið og afleiðingar þess í erlendum fjölmiðlum
Meintar mútugreiðslur Samherjamanna til áhrifamanna í namibísku stjórnkerfi til þess að fá eftirsóttan kvóta þar í landi og afleiðingar þess hafa ratað í erlenda fjölmiðla.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Disney+ byrjar að streyma
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þórður Snær Júlíusson
Íslenska kerfið sem bjó til skipulagða glæpastarfsemi
Kjarninn 13. nóvember 2019
Vill að Kristján Þór stigi til hliðar og að eignir Samherja verði frystar
Þingmaður vill að sjávarútvegsráðherra Íslands víki og að eignir Samherja verði frystar af þar til bærum yfirvöldum. Samherji átti 111 milljarða í eigið fé í lok síðasta árs.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Fannst þetta minna óþægilega á gamaldags nýlenduherra
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, segir að ef það sem kom fram í fréttaskýringaþætti Kveiks í gærkvöldi reynist rétt þá sé þetta mál hið versta og til skammar fyrir Samherja.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None