Auðveldari og ódýrari lausn við vandamálum utangarðsfólks

Auglýsing

Í bar­átt­unni gegn heim­il­is­leys­is­vand­anum hefur því lengi verið haldið fram að það þurfi fyrst að takast á við þau vanda­mál sem blasa við úti­gangs­fólki t.d. geð­rask­an­ir, áfeng­is- og eit­ur­lyfjafíkn áður en þeim er veitt nið­ur­greitt hús­næði.

Nú er því samt sem áður haldið fram að þetta sé ekki rétta leið­in, talið er að betra sé að gefa fólki fast hús­næði án þess að það hangi ein­hvað fleira á spýt­unni.

Þessi hug­mynda­fræði kall­ast „hous­ing fir­st” eða „hús­næði fyrst”. Sam­kvæmt nýlegri rann­sókn í Kanada var sýnt fram á að „hús­næði fyrst” virkar betur en hin staðl­aða nálg­un. Í  63-77% til­fella hélt utan­garðs­fólk heim­ilum sýnum með „hús­næðis fyrst” nálg­un. Aftur á móti héldu aðeins 24-39% hús­næði sínu með staðl­aðri nálg­un, en þessi úrelta nálgun er því miður ríkj­andi á Íslandi.

Auglýsing

„Hús­næði fyrst” nálg­unin var fyrst kynnt til leiks árið 1992 af sál­fræð­ingnum Sam Tsem­ber­is.

Þegar Tsem­beris rann­sak­aði ástand heim­il­is­lausra komst hann að þeirri nið­ur­stöðu að það eru tvær teg­undir að heim­il­is­laus­um. Tíma­bundnir og langa­var­andi. Tíma­bundnum heim­il­is­lausum er hægt að hjálpa með til­tölu­lega ein­földum leið­um. En langvar­andi heim­il­is­laus­ir, sem er um 17% af utan­garðs­fólki, eru í þess­ari stöðu vegna dýpri vanda­mála eins og til dæmis mis­notkun á áfengi, eit­ur­lyfja eða vegna geð­rask­ana.

Tsem­beris átt­aði sig á því að neyða fólk til þess að hoppa yfir hindr­anir áður en þau fá sama­stað væri alger klikk­un. Það segir sig svo­lítið sjálft að þeir sem eru langvar­andi heim­il­is­lausir fara oftar í fang­elsi og slysa­mót­töku en hin almenni borg­ari. Að eiga engan sama­stað eru eflaust mjög stressandi aðstæður fyrir hvern sem er að vera í. Í athvörfum getur þú til dæmis ekki lokað dyr­un­um, og ef þú getur fundið þér sama­stað eru miklar líkur að þú lendir á ábyrgð­ar­lausum hús­ráð­anda sem er nokkuð sama að öll til­skyld leyfi séu upp­fyllt, sem dæmi má nefna fólk sem neyð­ist til þess að búa í ósam­þykktum iðn­að­ar­hús­næð­um. Ofan á þetta allt, geta þau ekki einu sinni hvílt sig vegna álags og stress.

„Ég get sof­ið” sagði einn þiggj­anda „hús­næði fyrst” í Was­hington ríki í Banda­ríkj­un­um. „Guð minn góð­ur, ég get sof­ið.”

Tsem­beris lagði fram þá til­lögu að veita öllum langvar­andi heim­il­is­lausum stað til þess að búa á skil­yrð­is­laust og síðan byggja fót­festu með því að bjóða aðra félags­lega aðstoð. En það er einmitt þannig sem hús­næði fyrst virka á flestum stöð­um, þeir sem eru langvar­andi heim­il­is­lausir eru greindir og fé er safnað saman til þess að nið­ur­greiða fyrir þá íbúð. En þeir sjálfir þurfa að greiða um 30% af leig­unni sjálfir, annað hvort með pen­ing sem þeir fá fyrir vinnu­fram­lag eða með félags­legum bæt­um. Og þegar þau hafa var­an­legan og skil­yrð­is­lausan stað til þess að búa á geta þau byrjað að vinna í vanda­málum sín­um, til dæmis að kom­ast yfir fíkn sína eða hvaða aðra áskorun sem þau þurfa að takast á við.

Annar þiggj­andi „hús­næðis fyrst” hafði þetta að segja: „Ég sakna ekki að búa á göt­unni, ég þakka Guði fyrir á degi hverjum að ég sé hér”.

Þegar „hús­næði fyrst” var inn­leitt í Utah ríki í Banda­ríkj­unum þá ­fækk­aði langvar­andi heim­il­is­lausum um 91% og í dag er það vanda­mál nán­ast úr sög­unni í borg­inni. Við þurfum að átta okkur á því að þetta snýst að miklu leyti um sjálf­stæði fyrir ein­stak­linga í þess­ari stöðu, og um leið og þú gefur þeim 100% sjálf­stæði hafa þau fyrst áhuga á að bæta sjálfan sig.

Eitt það frá­bærasta við „hús­næði fyrst” er að þetta sparar félags­kerf­inu mikið fé. Að veita langvar­andi heim­il­is­lausum hús­næði skil­yrð­is­laust gerir líf þeirra mun stöðug­ara, þar af leið­andi spar­ast fé sem þau taka frá öðrum félags­legum kerf­um.

Hér að neðan er mynd sem sýnir hvað langvar­andi heim­il­is­lausir kosta félags- og heil­brigð­is­kerfi í New York ríki í Banda­ríkj­un­um. Myndin sýnir einnig að lang ódýr­ast er fyrir skatt­greið­endur að inn­leiða „hús­næði fyrst”.

graf

Ég skora hér með á rík­is­stjórn­ina að ­gera kostn­að­ar­á­ætlun um hvað langvar­andi heim­il­is­lausir kosta félags- og heil­brigð­is­kerfin mikið fé á ári hverju og hvað þau muni kosta sam­fé­lagið ef „hús­næði fyrst” verður að veru­leika á Íslandi. Ljóst er vanda­málið verður ekki öðru­vísi leyst en með sam­vinnu sveit­ar­fé­laga, en heild­stæð kostn­að­ar­á­ætlun er for­senda þess að hægt er að byrja sam­tal­ið.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóri.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Guðmundur Franklín Jónsson (t.v.) og Guðni Th. Jóhannesson verða í kjöri til forseta.
Tveir verða í framboði til forseta Íslands
Guðni Th. Jóhannesson og Guðmundur Franklín Jónsson verða í kjöri til forseta Íslands en kosningarnar fara fram þann 27. júní næstkomandi.
Kjarninn 27. maí 2020
Ef eftirspurn verður fyrir hendi er mögulegt að Icelandair bjóði ferðir til Kanarí og Tenerife í sumar.
Kannski flogið til Kanarí í sumar
Icelandair vonast til þess að geta hafið daglegt flug til lykiláfangastaða eftir að landamæri Íslands verða opnuð um miðjan júní. Þá reiknar félagið með að geta boðið flugferðir til Kanarí, Tenerife og annarra áfangastaða á Spáni í sumar.
Kjarninn 27. maí 2020
Um þessar mundir eru fáir á ferli við Brandenborgarhliðið.
Evrópa opnar á ný
Frá og með 15. júní mun stór hluti íbúa Evrópu geta ferðast til annarra landa álfunar. Útgöngubann í Bretlandi líður senn undir lok. Danir í fjarsambandi geta hitt ástvini á ný.
Kjarninn 26. maí 2020
Indriði H. Þorláksson
Veirumolar – Súkkulaði fyrir sykurfíkla
Kjarninn 26. maí 2020
Ferðaþjónustufyrirtæki þurfa að vera búin undir smit meðal viðskiptavina
Öll ferðaþjónustufyrirtæki verða að vera undir það búin að takast á við smit meðal viðskiptavina sinna og þess verður að krefjast að allir aðilar geri viðbragðsáætlanir. Þetta kemur fram í skýrslu um framkvæmd skimunar meðal erlendra ferðamanna.
Kjarninn 26. maí 2020
Þuríður Lilja Rósenbergsdóttir
Velferðarkennsla og jákvæð sálfræði, af hverju?
Kjarninn 26. maí 2020
Sjúkrastofnanir telja „verulega áhættu“ felast í opnun landsins fyrir ferðamennsku
Bæði Landspítali og Sjúkrahúsið á Akureyri telja áhættu felast í opnun landsins með skimunum. Farsóttarnefnd Landspítala telur skimun einkennalausra ferðamanna takmarkað úrræði og að líklegra en ekki sé að einhverjir komi hingað smitaðir.
Kjarninn 26. maí 2020
Bæta þarf aðstöðu sýkla- og veirufræðideildar Landspítalans, alveg óháð skimun á ferðamönnum.
Veirufræðideildin getur aðeins unnið 500 sýni á dag
Í skýrslu verkefnisstjórnar um undirbúning framkvæmdar vegna sýnatöku og greiningar á COVID-19 meðal farþega sem koma til landsins kemur fram að verkefnið sé framkvæmanlegt en að leysa þurfi úr mörgum verkþáttum áður en hægt verður að hefjast handa.
Kjarninn 26. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None