Auglýsing

Rík­is­stjórn­ ­Sjálf­stæð­is­flokks og Fram­sóknar kynnti á dög­unum aðgerð­ir, þar sem ætl­unin er að aðstoða ungt fólk við að kom­ast inn á fast­eigna­mark­að­inn. Til­gang­ur­inn er að hvetja til sparn­aðar og gera fyrstu íbúð­ar­kaup auð­veld­ari. Veitt er heim­ild til­ að nýta skatt­frjálsan við­bót­ar­líf­eyr­is­sparnað til útborg­unar í fast­eign. Á þetta að jafn­gilda 3% skatta­lækkun í ára­tug. Hækki íbúð í verði í takt við verð­bólgu má gera ráð fyrir að með þessu sé hægt að greiða niður helm­ing 20 millj­óna króna láns á 10 árum.

Þetta hljómar vel við fyrstu sýn, en að öll­u­m lík­indum er þetta til þess fallið að auka eft­ir­spurn eftir fast­eign­um, sem nú þegar er tak­markað fram­boð af vegna ónægs bygg­ing­ar­magns á und­an­förnum árum. Það hefur í för með sér að fast­eigna­verð hækkar og því líkur á að lausnin fall­i um sjálfa sig. Auk þess verða aðgerð­irnar þenslu­hvetj­andi vegna auðs­á­hrif­anna sem verð­hækkun fast­eigna veld­ur. Þessar aðgerðir stjórn­valda gera því lítið gagn ­nema nægi­legt fram­boð eigna sé fyrir hendi.

Ómark­vis­s ­stuðn­ingur

Hátt hlut­fall ungs fólks býr hjá for­eldrum sín­um, eða um 40% fólks á þrí­tugs­aldri ef marka má tölur frá árs­lokum 2014. Hús­næð­is- og leigu­verð er svo hátt að þessum hópi reyn­ist erfitt rað flytja að heiman, en hús­næð­is­verð hefur hækkað um 58% umfram vísi­tölu neyslu­verðs frá­ ár­inu 1997 og leigu­verð um 88% á sama tíma.

Auglýsing

Einnig ber að nefna að á ára­bil­inu 1990 til loka árs 2014 hækk­uðu ráð­stöf­un­ar­tekjur fólks á aldr­inum 16-29 ára ein­ungis um 9%. Á þessum tíma dróg­ust svo laun og aðrar starfstengdar tekj­ur ­saman um 17% hjá ald­urs­hópnum 16-29 ára. Þar að auki var hækk­unin ein­ungis um 7% á þessu tíma­bili hjá ald­urs­hópnum 20-24 ára. Ómark­viss stuðn­ing­ur, hár ­bygg­ing­ar­kostn­aður og háir vextir tor­velda þessum hópi svo enn frekar að kaupa ­sér fyrstu fast­eign.

Hár bygg­ing­ar­kostn­aður

Stór orsaka­valdur þess að hús­næði er dýrt er skortur á lóð­um. Einnig spila ýmsar íþyngj­andi reglu­gerðir og óþarfa gjald­taka stóran þátt. Með því að lækka bygg­ing­ar­kostnað má vel auka fram­boð á hús­næð­i. Auka þarf sveigj­an­leika við gerð íbúð­ar­hús­næðis og veita ákveðið frelsi við út­færslu hönn­un­ar. Tryggja þarf að heim­ilt sé að byggja húsnæði með hag­kvæm­um hætti, þó auð­vitað þyrfti að passa að slíkt kæmi ekki niður á öryggi. Til að ­mynda mætti rýmka heim­ildir til íbúða­bygg­ingar og enn fremur byggja fleiri s­mærri og ódýr­ari íbúð­ir, sem gæti orðið til þess að ýta íbúða­verði almennt ­nið­ur. Kröfur um lág­marks­stærðir rýma í íbúðum hafa nú verið felldar nið­ur. Það er dæmi um skref í rétta átt

Mikil þétt­ing byggðar er einnig kostn­að­ar­söm. Oft og tíðum er ekki rými fyrir bíla á götum úti. Þess vegna er bíla­kjall­ari ­byggður með íbúð­ar­hús­næði sem er mjög kostn­að­ar­samt. Byggð í útjaðri byggð­ar­ ­gerir ekki kröfur um dýr bíla­stæði neð­an­jarð­ar. Þeir þættir sem ráða lóða­verð­i eru þannig  - sem og þær reglu­gerðir sem byggt er eftir - að verk­takar hafa hvata til að byggja stórar og dýrar íbúð­ir.

Háir vextir

Bent hefur verið á að Seðla­banki Íslands not­i ­jafn­vel rangar for­sendur stýri­vextir eru ákveðn­ir. Að það sé þver­sögn að vextir hér­lendis séu eins háir og raun ber vitni á með­an verð­bólga er í lág­marki. Stýri­vextir hér­lendis eru tæp 6% á meðan verð­bólga er ein­ungis um 1,1% ­og ekki nema 0,6% án húsnæð­is. Til sam­an­burðar eru ­stýri­vextir á Norð­ur­löndum meira en helm­ingi lægri en á Íslandi, þó verð­bólga þar sé mun hærri en á Íslandi. Að vísu eru allt aðrar hag­tölur þar en hér­lend­is - og því ekki ólík­legt að vextir séu lágir þar­lendis til að keyra staðn­að hag­kerfi í gang.

Lána­kjör til fast­eigna­kaupa eru mun hag­stæð­ari á Norð­ur­lönd­unum en á Íslandi. Á Norð­ur­löndum eru breyti­legir vext­ir á bil­inu 1-2 pró­sent. Sé miðað við lán upp á 30 millj­ónir er árleg­ur ­vaxta­kostn­aður þar um 360-560 þús­und, eða 30-47 þús­und á hverjum mán­uði. Á Ís­landi eru óverð­tryggðir vextir hins vegar um og yfir 7 pró­sent og því meira en 2 millj­ónir króna greiddar í vexti, eða rétt undir 200 þús­und krónur á mán­uði. Þessi hái vaxta­kostn­aður á Íslandi er ungu fólki ofviða og stærsti ­kostn­að­ar­liður íslenskra heim­ila.

Þörf á breyt­ingum

Auð­vitað eru þessar aðgerð­ir ­rík­is­stjórn­ar­innar ekk­ert annað en við­bragð við ókostum krón­unn­ar, líkt og ­leið­rétt­ingin svo­kall­aða. Hún fólst nefni­lega í því að greiða bætur vegna ­geng­is­falls krón­unn­ar. Í þessu til­viki er söku­dólg­ur­inn vaxta­kostn­að­ur­inn, sem er nú eins hár og raun ber vitni vegna óstöð­ug­leika krón­unn­ar.

Mik­il­vægt er að bjóða ungu fólki úrræði sem ­fela í sér raun­veru­legar lausnir sem hjálpa þessum stóra hópi, sem þarf á að­stoð að halda. Í því ljósi er nauð­syn­legt að auka fram­boð og end­ur­skoða ým­is­legt sem tor­veldar fólki að kaupa sér fyrstu fast­eign eða leigja hús­næði á við­ráð­an­legu verði, svo það geti flutt að heiman og stofnað eigið heim­ili. Í stefnu Við­reisnar er fjallað um þennan vanda og lagðar fram ýmsar lausnir til­ að leysa hann. Vand­inn er nefni­lega gríð­ar­legur - og hann þarf svo sann­ar­lega að leysa. zz

Höf­undur situr í stjórn­ Við­reisnar og er for­maður ung­liða­hreyf­ingar flokks­ins.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægstra tekjuhópnum nær ekki að leggja neitt fyrir, gengur á sparnað eða safnar skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None