Píratar og aldraðir

Aðsend grein eftir Þór Saari, frambjóðanda Pírata.

píratar - mótmæli
Auglýsing

Pírat­ar, þrátt fyrir að vera að mörgu leyti hreyf­ing ungs fólks, hafa á að skipa mörgum liðs­mönnum sem komnir eru yfir miðjan ald­ur, fólki sem hefur skiln­ing, þekk­ingu og áhuga á þeim málum sem helst brenna á fólki á síð­ari hluta ævi­skeiðs­ins.

Aug­ljóst er hverjum sem sjá vill, að mál­efni aldr­aðra og eft­ir­launa­þega hafa beðið skip­brot í með­förum hinna hefð­bundnu flokka á Alþingi, flokka sem almennt ganga undir nafn­inu Fjór­flokk­ur­inn, vegna sam­eig­in­legrar van­hæfni til að sinna mál­efnum almenn­ings af alvöru. Fyrir utan það að búa við alvar­legan skort á hjúkr­un­ar­heim­il­um, þar sem komið er fram við vist­menn af alúð og virð­ingu og þar sem makar geta dvalið sam­an, þá eru kjör þeirra sem komin eru á efri ár og hættir að vinna, orðin skammar­leg.

Píratar kalla eftir því að skerð­ingar á eft­ir­launum verði lagðar af þegar í stað, þannig að allir fái þá grunn­fram­færslu sem kveðið er á um í lögum um almanna­trygg­ing­ar, burt­séð frá því hvort við­kom­andi hefur greitt í líf­eyr­is­sjóð og fái greiðslur það­an. Þetta er rétt­læt­is­mál vegna þess að við núver­andi kerfi skerð­inga þá eru upp­söfnuð líf­eyr­is­rétt­indi ekk­ert annað en skatt­heimta á ská, því í fjöl­mörgum til­fellum fá þeir sem greitt hafa af launum sínum í líf­eyr­is­sjóð ekk­ert út úr almanna­trygg­ing­um, og eru  oft á sama báti og þeir sem aldrei hafa greitt í líf­eyr­is­sjóð.

Auglýsing

Þór Saari, fyrrverandi alþingismaður og frambjóðandi Pírata.Stóra vanda­málið er þó það að líf­eyr­is­sjóða­kerfið er hrunið og stendur ekki og hefur aldrei staðið undir þeim vænt­ingum sem til þess voru gerð­ar. Svona upp­söfn­un­ar­kerfi sem gerir ráð fyrir greiddum líf­eyri fjör­tíu ár fram í tím­ann, sam­hliða því að vera galopið í annan end­ann hvað tíma­lengd greiðslna varð­ar, getur ekki gengið upp. Nýjasta dæm­ið, 480 millj­arða tap líf­eyr­is­sjóð­anna i Hrun­inu, er stað­fest­ing á því.

Söfn­un­ar­sjóðs­kerfi sem þetta, með þeim for­merkjum sem við búum við hér á landi með krónu, verð­bólgu, óstöð­ug­leika og spill­ingu, er gagns­laust sem ein­hvers konar fyr­ir­komu­lag til að tryggja öldruðum áhyggju­laust ævi­kvöld. Sams­konar kerfum er oft lýst sem svo að þau gagn­ist fyrst og fremst sem púlía fyrir pen­inga­menn, risa­stór pottur fjár­muna fyrir fjár­m­gans­brask­ara til að leika sér að, enda hafa brask­ar­ar, í gegnum hina ýmsu fjár­fest­inga­sjóði verið dug­legir að fá líf­eyr­is­sjóð­ina til að leggja með sér í púkk­ið. Þetta tekst þeim vegna þess að stjórnir líf­eyr­is­sjóð­anna eru að meiri­hluta skip­aðar atvinnu­rek­endum sem jafn­framt eru þessi sömu fjár­festar eða tengdir þeim. Þessu kerfið þarf að gjör­breyta. Stjórnir líf­eyr­is­sjóða þarf að kjósa beint af félags­mönnum og til að gæta hags­muna sjóð­fé­laga ein­göngu. Einnig þarf að styrkja laga- og reglu­gerð­aum­hverfið svo að líf­eyr­is­sjóð­unum verði bannað að vera í sam­krulli við aðra í fjár­fest­ingum sín­um.

En aðal­at­riðið er samt að aldrei verður hægt að koma hér á stöð­ugu, trú­verð­ugu kerfi fyrr en hægt er að gera raun­hæfar áætl­anir um fjár­þörf líf­eyr­is­sjóð­anna til útgreiðslu líf­eyris og það er ekki hægt öðru­vísi en með því að loka kerf­inu í annan endan hvað útgreiðslur varð­ar. Jafn­framt því tryggja að eft­ir­launa­þegar geti búið við örugg og góð kjör í ell­ini. Með því að tak­marka þann tíma sem fólk fær greitt úr líf­eyr­is­sjóði mætti hækka þær líf­eyr­is­greiðslur umtals­vert og tryggja að fyrsta ára­tug­inn eða svo, að lok­inn starfsævi, hefði fólk nægt fé á milli hand­anna til að njóta lífs­ins með sóma og gæti þannig varið þessum mik­il­væga áfanga í líf­inu í áhuga­mál­in, án þess að þurfa að velta fyrir sér hverri krónu. Að þessu tíma­bili loknu, og lengd þess er útfærslu­at­riði en tíu til fimmtán ár sýn­ist raun­hæft, héldi við­kom­andi áfram að fá greiðslur úr almanna­trygg­ingum en greiðslur úr líf­eryis­sjóði legð­ust af.

Eins og gengur er fólk  mis­jafn­lega vel á sig komið þegar ald­ur­inn fær­ist yfir. Þó má gefa sér að fyrstu tíu til fimtán árin að lok­inni starfsævi, sé fólk til­tölu­lega vel ról­fært til ferða­laga eða ann­ars sem hug­ur­inn stendur til. Síðan tekur við tíma­bil þar sem lúin bein og vöðvar þreyt­ast meir og stað­bundn­ari áhuga­mál taka við og þó heilsan sé mis­jöfn má í flestum til­fellum reikna með að þá sé fjár­þörfin ein­fald­lega umtals­vert minni. Þannig væri hægt að tryggja sæmi­lega góðar tekjur til aldr­aðra þann tíma eft­ir­launa­ár­anna sem heilsan er best.

Annar hluti af nýju kerfi fyrir aldr­aða væri svo að byggja nægi­lega mikið af leigu­í­búðum sem þeir hefðu aðgang að eins lengi og þörf krefur gegn hóf­legri leigu- og með ákveð­inni til­tek­inni þjón­ustu. Slíkt myndi gera fólki kleift að selja eigið hús­næði sé það fyrir hendi og njóta þeirra ávaxta líka, til hvers þess sem fólk vildi, án þess að vera fórn­ar­lömb okur­leigu í svo köll­uðum þjón­ustu­í­búðum sem reknar eru í dag.

Slík umbreyt­ing sem hér er talað fyrir er rót­tæk en skyn­söm. Hún þarf að vera vand­lega ígrunduð og kallar á vand­aða útreikn­inga hlut­lausra aðila, aðila sem bera fyrst og fremst hag almenn­ings fyrir brjósti en eru ekki leiksoppar fjár­magnsafla.

Helsta áherslu­mál Pírata er nýja stjórn­ar­skráin og sú áhersla er meðal ann­ars til komin vegna sífelldra lof­orða­svika stjórn­mála­manna. Með nýrri stjórn­ar­skrá getur allur almenn­ingur og þar með einnig eldri borg­ar­ar, kraf­ist þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um hags­muna­mál sín með und­ir­skifta­söfn­un. Þannig og þannig ein­göngu er hægt að veita sitj­andi stjórn­völdum hvers tíma aðhald og tryggja að almanna­hags­munir verði í fyr­ir­rúmi. Þess vegna eiga aldr­aðir sam­leið með Píröt­um.

Að lokum læt ég fylgja með fimm helstu mark­mið Pírata fyrir næsta kjör­tíma­bil en þau eru:

  1. Upp­færa Ísland með nýrri stjórn­ar­skrá.

  2. Tryggja rétt­láta dreif­ingu arðs af auð­lind­um.

  3. End­ur­reisa gjald­frjálsa heil­brigð­is­þjón­ustu.

  4. Efla aðkomu almenn­ings að ákvarð­ana­töku.

  5. End­ur­vekja traust og tækla spill­ingu.

Kom­ist Píratar til valda mun ég tala fyrir þessum áhersl­um.

Höf­undur er hag­fræð­ing­ur, fyrr­ver­and­i al­þing­is­maður og í fram­boði fyrir Pírata.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alls segjast 55 prósent svarenda í könnun Maskínu fremur eða mjög andvíg gjaldtöku í öllum jarðgöngum á Íslandi.
Andstaða við gjaldtöku í jarðgöngum mismikil eftir því hvaða flokk fólk kýs
Kjósendur Viðreisnar eru líklegastir til að styðja gjaldtöku í jarðgöngum en kjósendur Sósíalistaflokksins eru líklegastir til að vera andvígir gjaldtöku, samkvæmt niðurstöðum úr könnun Maskínu á afstöðu til gjaldtöku í öllum jarðgöngum á Íslandi.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Hið sænska velferðarríki í faðmi nýfrjálshyggju
Á síðustu þrjátíu árum hafa átt sér stað talsverðar breytingar í bæði heilbrigðis- og menntakerfi Svíþjóðar. Ef til vill má rekja þau samfélagsvandamál sem nú tekist er á um í aðdraganda þingkosninga til þessara breytinga.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Draugaskipið
Skammt undan ströndum Jemen liggur skip við festar. Ekki væri slíkt í frásögur færandi nema vegna þess að skipið, sem er hlaðið olíu, hefur legið þarna í sjö ár og er að ryðga í sundur. Ef olían færi í sjóinn yrði tjónið gríðarlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Róbert Wessman er forstjóri Alvogen og Alvotech.
Dalur Róberts Wessman afskrifaði 135,2 milljónir af skuldum Birtings
Velta tímaritaútgáfunnar Birtings dróst saman um fimmtung í fyrra og föstum starfsmönnum var fækkað úr 25 í 12. Rekstrartap var 74 milljónir króna og eigið fé er neikvætt. Samt skilaði Birtingur hagnaði, vegna þess að seljendalán var afskrifað.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Örn Bárður Jónsson
Víða leynist viðurstyggðin
Kjarninn 6. ágúst 2022
Ásgeir Jónsson er seðlabankastjóri.
Seðlabankastjóri verði formaður fjármálaeftirlitsnefndar bankans
Alþingi ákvað, er verið var að sameina Seðlabankann og Fjármálaeftirlitið, að láta seðlabankastjóra ekki leiða fjármálaeftirlitsnefnd bankans, m.a. vegna mögulegrar orðsporðsáhættu. Það fyrirkomulag hefur ekki reynst sérlega vel og nú á að breyta lögum.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Árfarvegur Esteron árinnar, sem er skammt frá Nice í suðurhluta Frakklands, þornaði upp í hitanum og þurrkinum sem ríkt hefur í landinu á síðustu vikum. Þessi mynd er frá því í lok júlí.
Frakkar glíma við fordæmalausa þurrka
Draga hefur þurft úr orkuframleiðslu í frönskum kjarnorkuverum vegna þess að kælivatn sem fengið er úr ám hefur verið of heitt. Talið er að ástandið muni vara í það minnsta í tvær vikur í viðbót.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Bein og blöð brotin í sögu Grand Theft Auto
Síðustu ár hefur Rockstar Games bætt aðstæður starfsmanna sína talsvert. Næsta leik í umdeildri tölvuleikjaseríu hefur seinkað sökum þess. Sá leikur fær því til viðbótar yfirhalningu, þar má helst nefna kvenkyns aðalpersónu.
Kjarninn 6. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None