Kerfisbreytingar eiga að snúast um loftslagsbreytingar

Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar um loftlagsmál og kerfisbreytingar.

Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Auglýsing

Eitt af vin­sæl­ustu orð­unum fyrir þessar kosn­ingar er orðið kerf­is­breyt­ing­ar. For­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins hefur lýst því yfir að undir hans stjórn verði ekki ráð­ist í neinar kerf­is­breyt­ingar og vilji þar með við­halda núver­andi ástandi að öllu leyti. Við hin í stjórn­ar­and­stöðu­flokk­unum höfum mörg hver talað um að ráð­ast í nauð­syn­legar kerf­is­breyt­ing­ar. Það er mis­mikið eftir stjórn­mála­flokkum hvaða breyt­ingum við­kom­andi flokkur vill beita sér fyrir og hversu rót­tækar þær kerf­is­breyt­ingar eiga að vera.

Við í Vinstri grænum höfum til að mynda talað um kerf­is­breyt­ingar þegar kemur end­ur­reisn heil­brigð­is­kerf­is­ins og vel­ferð­ar­kerf­is­ins. Það er líka bráð­nauð­syn­legt að breyta þeim grunn­kerfum til að við höfum öll jafnan rétt að góðri heil­brigð­is­þjón­ustu og til að draga úr stig­vax­andi ójöfn­uð­i. 

Hverjar eru kerf­is­breyt­ingar fram­tíð­ar­innar ? 

En ein stærsta kerf­is­breyt­ing nútím­ans og til fram­tíðar eru án efa loft­lags­mál­in. Og ekki að ástæðu­lausu; lofts­lags­breyt­ing­arnar ógna ekki ein­göngu hags­munum umheims­ins alls, heldur er hags­munum Íslands og ekki síst fram­tíð­ar­kyn­slóðum ógnað vegna þeirra. 

Auglýsing

Vegna hlýn­unar lofts­lags er mikil hætta á að jökl­arnir hverfi innan 150-200 ára, sem hefur gríð­ar­leg áhrif á raf­orku­fram­leiðslu hér og við þurfum því að end­ur­hugsa orku­kerfið hér ef fram heldur sem horf­ir. Bráðnun jökla hefur líka í för með sér land­ris sem getur valdið tíð­ari eldsum­brot­u­m. Úrkomu­mynstur á land­inu mun breyt­ast tölu­vert, sem getur haft áhrif á land­búnað og flóða­hættu. Áhrif hækk­andi sjáv­ar­borðs á heims­vísu gætu orðið þónokkur hér. Alvar­leg­ustu áhrifin yrðu þó vegna súrn­unar sjáv­ar, sem er áhrif af losun koltví­sýr­ings. Hafið tekur upp um 1/3 af los­un­inni sem veldur því að það súrn­ar. Súrt haf leysir upp skel kalk­mynd­andi líf­vera sem eru und­ir­stöður mjög stórra vist­kerfa í hafi. Hrynji þær teg­undir eru allri keðj­unni ógn­að, þar á meðal teg­unda sem Ísland byggir sjáv­ar­út­veg­inn á. 

Gott og vel. Er þá ekki bara nóg að við ein­stak­ling­arnir hlýðum ákall­inu og drögum úr meng­andi lífs­háttum okkar ? Flokkum ruslið betur og vöndum okkur enn meir við inn­kaupin ? Veljum meira líf­rænt, tökum strætó oft­ar, pössum upp á að eyða minna raf­magni, sleppum plast­pok­un­um, hendum ekki afgöngum og veljum líf­rænt vott­aðar snyrti­vörur ? 

Þetta er allt gott og bless­að, en við þurfum miklu rót­tæk­ari og víð­tæk­ari aðgerðir til að sporna við ­lofts­lags­breyt­ing­un­um. 

Ein­stak­lingar geta ekki einir snúið við loft­lags­breyt­ingum

Við höfum engan tíma til að bíða eftir því að ein­stak­lingar eða mark­að­ur­inn taki við sér og leysi lofts­lags­vand­ann af sjálfs­dáð­um. Hið opin­bera þarf og verður að taka af skar­ið. En hvernig ? Það er okkar skoðun í Vinstri grænum að Ísland á að verða kolefn­is­hlut­laust árið 2050 og helst mun fyrr en það. Það þarf að hverfa frá áformum um olíu­vinnslu, skipta jarð­efna­elds­neyti út fyrir end­ur­nýj­an­lega orku­gjafa og strika út af borð­inu frek­ari áform um meng­andi stór­iðju. Efla þarf rann­sóknir á áhrifum hlýn­unar á vist­kerfi lands og sjávar með sér­stakri áherslu á súrnun sjávar og huga að við­brögðum vegna hækk­unar sjáv­ar­borðs um allt land. Tryggja þarf að gengið verði um nátt­úru­auð­lindir Íslands af ábyrgum hætt­i. 

Það er líka hlut­verk rík­is­ins og sveit­ar­fé­laga að skapa umhverfi sem beinir neyslu fólks að lofts­lagsvænum vör­um. Skattaí­viln­anir fyrir grænar lausnir og græn inn­kaup og grænir skattar á meng­andi starf­semi eru nauð­syn­leg­ir. Hvat­inn fyrir grunnatvinnu­vegi lands­ins til að vera minna meng­andi og sem græn­astir verður að vera raun­veru­legur og þar með koma frá hinu opin­bera, ekki bara frá mark­aðn­um. Og í opin­berri atvinnu­stefnu verðum við að leggja áherslu á fjöl­breytt atvinnu­líf með minni og með­al­stór fyr­ir­tæki sem hafa grænar áherslur í hví­vetna. 

Ríki og sveit­ar­fé­lög verða líka að vera með „grænu gler­aug­un“ á nef­inu við all­ar á­kvarð­ana­töku. Allar áætl­anir rík­is­ins, rekstur rík­is­stofn­ana og frum­vörp þarf ávallt að skoða og meta út frá lofts­lags­á­hrifum og með til­liti til umhverf­is­sjón­ar­miða. Efla þarf almenn­ings­sam­göngur enn frekar og byggja upp af krafti inn­viði sam­göngu­kerf­is­ins í þágu umhverf­is­ins. Kannski væri ráð að stofna ráðu­neyti lofts­lags­mála, eins og í mörgum löndum í kringum okk­ur. Svo þarf auð­vitað að tryggja að stjórn­ar­skráin hafi alvöru umhverf­is­á­kvæði og að nátt­úru­auð­lindir séu í þjóð­ar­eign. Þetta og meira þarf að tryggja til árangur til að draga úr lofts­lags­breyt­ingum og við þurfum að byrja opin­berar aðgerðir strax. Fögur orð duga ekki því við megum engan tíma missa. Ráðumst í alvöru kerf­is­breyt­ingar í lofts­lags­mál­unum og for­gangs­röðum fyrir fram­tíð­ina. 

Höf­undur er í 1.sæti Vinstri grænna í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.  

Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Vilja steypa Boris Johnson af stóli
Breska stjórnarandstaðan leitar nú að nýjum þingmanni sem gæti orðið forsætisráðherra Bretlands í stað Borisar Johnson. Jeremy Corbyn telur sig vera manninn í verkið, en ekki eru allir innan stjórnarandstöðunnar á sama máli.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Draumur um landakaup
Einhverjir hafa kannski, til öryggis, litið á dagatalið sl. föstudag þegar fréttir bárust af því að Bandaríkjaforseti hefði viðrað þá hugmynd að kaupa Grænland. Þetta var þó ekki aprílgabb og ekki í fyrsta skipti sem þessi hugmynd skýtur upp kollinum.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir
Ok skiptir heiminn máli
Kjarninn 17. ágúst 2019
Peningastefnunefnd í tíu ár
Gylfi Zoega segir að framtíðin muni leiða í ljós hvort áfram takist að ná góðum árangri eins og hafi verið gert með peningastefnu síðustu 10 ára á Íslandi en reynslan síðasta áratuginn sé samt staðfesting þess að það sé hægt ef vilji sé fyrir hendi.
Kjarninn 17. ágúst 2019
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Nýir tímar á Norðurslóðum?
Kjarninn 17. ágúst 2019
Kristján Guy Burgess
Lífeyrissjóðir og loftslagsváin
Kjarninn 17. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None