Kerfisbreytingar eiga að snúast um loftslagsbreytingar

Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar um loftlagsmál og kerfisbreytingar.

Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Auglýsing

Eitt af vin­sæl­ustu orð­unum fyrir þessar kosn­ingar er orðið kerf­is­breyt­ing­ar. For­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins hefur lýst því yfir að undir hans stjórn verði ekki ráð­ist í neinar kerf­is­breyt­ingar og vilji þar með við­halda núver­andi ástandi að öllu leyti. Við hin í stjórn­ar­and­stöðu­flokk­unum höfum mörg hver talað um að ráð­ast í nauð­syn­legar kerf­is­breyt­ing­ar. Það er mis­mikið eftir stjórn­mála­flokkum hvaða breyt­ingum við­kom­andi flokkur vill beita sér fyrir og hversu rót­tækar þær kerf­is­breyt­ingar eiga að vera.

Við í Vinstri grænum höfum til að mynda talað um kerf­is­breyt­ingar þegar kemur end­ur­reisn heil­brigð­is­kerf­is­ins og vel­ferð­ar­kerf­is­ins. Það er líka bráð­nauð­syn­legt að breyta þeim grunn­kerfum til að við höfum öll jafnan rétt að góðri heil­brigð­is­þjón­ustu og til að draga úr stig­vax­andi ójöfn­uð­i. 

Hverjar eru kerf­is­breyt­ingar fram­tíð­ar­innar ? 

En ein stærsta kerf­is­breyt­ing nútím­ans og til fram­tíðar eru án efa loft­lags­mál­in. Og ekki að ástæðu­lausu; lofts­lags­breyt­ing­arnar ógna ekki ein­göngu hags­munum umheims­ins alls, heldur er hags­munum Íslands og ekki síst fram­tíð­ar­kyn­slóðum ógnað vegna þeirra. 

Auglýsing

Vegna hlýn­unar lofts­lags er mikil hætta á að jökl­arnir hverfi innan 150-200 ára, sem hefur gríð­ar­leg áhrif á raf­orku­fram­leiðslu hér og við þurfum því að end­ur­hugsa orku­kerfið hér ef fram heldur sem horf­ir. Bráðnun jökla hefur líka í för með sér land­ris sem getur valdið tíð­ari eldsum­brot­u­m. Úrkomu­mynstur á land­inu mun breyt­ast tölu­vert, sem getur haft áhrif á land­búnað og flóða­hættu. Áhrif hækk­andi sjáv­ar­borðs á heims­vísu gætu orðið þónokkur hér. Alvar­leg­ustu áhrifin yrðu þó vegna súrn­unar sjáv­ar, sem er áhrif af losun koltví­sýr­ings. Hafið tekur upp um 1/3 af los­un­inni sem veldur því að það súrn­ar. Súrt haf leysir upp skel kalk­mynd­andi líf­vera sem eru und­ir­stöður mjög stórra vist­kerfa í hafi. Hrynji þær teg­undir eru allri keðj­unni ógn­að, þar á meðal teg­unda sem Ísland byggir sjáv­ar­út­veg­inn á. 

Gott og vel. Er þá ekki bara nóg að við ein­stak­ling­arnir hlýðum ákall­inu og drögum úr meng­andi lífs­háttum okkar ? Flokkum ruslið betur og vöndum okkur enn meir við inn­kaupin ? Veljum meira líf­rænt, tökum strætó oft­ar, pössum upp á að eyða minna raf­magni, sleppum plast­pok­un­um, hendum ekki afgöngum og veljum líf­rænt vott­aðar snyrti­vörur ? 

Þetta er allt gott og bless­að, en við þurfum miklu rót­tæk­ari og víð­tæk­ari aðgerðir til að sporna við ­lofts­lags­breyt­ing­un­um. 

Ein­stak­lingar geta ekki einir snúið við loft­lags­breyt­ingum

Við höfum engan tíma til að bíða eftir því að ein­stak­lingar eða mark­að­ur­inn taki við sér og leysi lofts­lags­vand­ann af sjálfs­dáð­um. Hið opin­bera þarf og verður að taka af skar­ið. En hvernig ? Það er okkar skoðun í Vinstri grænum að Ísland á að verða kolefn­is­hlut­laust árið 2050 og helst mun fyrr en það. Það þarf að hverfa frá áformum um olíu­vinnslu, skipta jarð­efna­elds­neyti út fyrir end­ur­nýj­an­lega orku­gjafa og strika út af borð­inu frek­ari áform um meng­andi stór­iðju. Efla þarf rann­sóknir á áhrifum hlýn­unar á vist­kerfi lands og sjávar með sér­stakri áherslu á súrnun sjávar og huga að við­brögðum vegna hækk­unar sjáv­ar­borðs um allt land. Tryggja þarf að gengið verði um nátt­úru­auð­lindir Íslands af ábyrgum hætt­i. 

Það er líka hlut­verk rík­is­ins og sveit­ar­fé­laga að skapa umhverfi sem beinir neyslu fólks að lofts­lagsvænum vör­um. Skattaí­viln­anir fyrir grænar lausnir og græn inn­kaup og grænir skattar á meng­andi starf­semi eru nauð­syn­leg­ir. Hvat­inn fyrir grunnatvinnu­vegi lands­ins til að vera minna meng­andi og sem græn­astir verður að vera raun­veru­legur og þar með koma frá hinu opin­bera, ekki bara frá mark­aðn­um. Og í opin­berri atvinnu­stefnu verðum við að leggja áherslu á fjöl­breytt atvinnu­líf með minni og með­al­stór fyr­ir­tæki sem hafa grænar áherslur í hví­vetna. 

Ríki og sveit­ar­fé­lög verða líka að vera með „grænu gler­aug­un“ á nef­inu við all­ar á­kvarð­ana­töku. Allar áætl­anir rík­is­ins, rekstur rík­is­stofn­ana og frum­vörp þarf ávallt að skoða og meta út frá lofts­lags­á­hrifum og með til­liti til umhverf­is­sjón­ar­miða. Efla þarf almenn­ings­sam­göngur enn frekar og byggja upp af krafti inn­viði sam­göngu­kerf­is­ins í þágu umhverf­is­ins. Kannski væri ráð að stofna ráðu­neyti lofts­lags­mála, eins og í mörgum löndum í kringum okk­ur. Svo þarf auð­vitað að tryggja að stjórn­ar­skráin hafi alvöru umhverf­is­á­kvæði og að nátt­úru­auð­lindir séu í þjóð­ar­eign. Þetta og meira þarf að tryggja til árangur til að draga úr lofts­lags­breyt­ingum og við þurfum að byrja opin­berar aðgerðir strax. Fögur orð duga ekki því við megum engan tíma missa. Ráðumst í alvöru kerf­is­breyt­ingar í lofts­lags­mál­unum og for­gangs­röðum fyrir fram­tíð­ina. 

Höf­undur er í 1.sæti Vinstri grænna í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.  

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Nú sé kominn tími til að bregðast við
Ný skýrsla Umhverfisstofnunar Evrópu er komin út.
Kjarninn 6. desember 2019
Bjarki Þór Grönfeldt
Rauði múrinn gliðnar
Kjarninn 6. desember 2019
Jón Atli Benediktsson
Jón Atli sækist eftir því að vera áfram rektor HÍ
Embætti rektors hefur verið auglýst laust til umsóknar fyrir tímabilið 1. júlí 2020 til 30. júní 2025.
Kjarninn 6. desember 2019
Þorsteinn Víglundsson, þingmaður Viðreisnar er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Jafnréttismiðuð fyrirtæki greiði lægra tryggingagjald
Þingmenn úr þremur flokkum hafa lagt til að fyrirtæki með jafnara kynjahlutfall í stjórnunarstöðum greiði lægra tryggingagjald. Markmiðið er að fjölga konum í stjórnunarstöðum og þar með draga úr óleiðréttum launamun kynjanna.
Kjarninn 6. desember 2019
Hafa aldrei lánað meira til húsnæðiskaupa en í október
Tvö met voru sett í útlánum lífeyrissjóða til sjóðsfélaga sinna í október 2019. Í fyrsta lagi lánuðu þeir 26 prósent meira en þeir höfðu gert í fyrri metmánuði og í öðru lági voru útlánin 45 prósent fleiri en nokkru sinni áður innan mánaðar.
Kjarninn 6. desember 2019
Pexels
Íslendingar kaupa sífellt meira á alþjóðlegum netverslunardögum
Gífurleg aukning hefur orðið í fjölda póstsendinga hjá Póstinum í kjölfar stóru alþjóðlegu netverslunardaganna á síðustu árum. Alls hefur fjöldi innlendra sendinga aukist um 140 prósent frá árinu 2015.
Kjarninn 6. desember 2019
Íbúðalánasjóður getur gjaldfellt lán eða breytt lánskjörum hjá þeim sem ætla að græða
Íbúðalánasjóður hefur gripið til aðgerða gagnvart félögum sem rekin eru með arðsemissjónarmiði en hafa tekið lán hjá sjóðnum sem ætluð eru fyrir óhagnaðardrifin leigufélög.
Kjarninn 6. desember 2019
Aramco með verðmiðann 205.700.000.000.000
Olíufyrirtæki Aramco verður langsamlega verðmætasta skráða hlutafélag í heiminum. Um 1,5 prósent hlutafjár í félaginu var selt, miðað við verðmiða upp á 1.700 milljarða Bandaríkjadala.
Kjarninn 6. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None