Kerfisbreytingar eiga að snúast um loftslagsbreytingar

Rósa Björk Brynjólfsdóttir skrifar um loftlagsmál og kerfisbreytingar.

Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Auglýsing

Eitt af vin­sæl­ustu orð­unum fyrir þessar kosn­ingar er orðið kerf­is­breyt­ing­ar. For­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins hefur lýst því yfir að undir hans stjórn verði ekki ráð­ist í neinar kerf­is­breyt­ingar og vilji þar með við­halda núver­andi ástandi að öllu leyti. Við hin í stjórn­ar­and­stöðu­flokk­unum höfum mörg hver talað um að ráð­ast í nauð­syn­legar kerf­is­breyt­ing­ar. Það er mis­mikið eftir stjórn­mála­flokkum hvaða breyt­ingum við­kom­andi flokkur vill beita sér fyrir og hversu rót­tækar þær kerf­is­breyt­ingar eiga að vera.

Við í Vinstri grænum höfum til að mynda talað um kerf­is­breyt­ingar þegar kemur end­ur­reisn heil­brigð­is­kerf­is­ins og vel­ferð­ar­kerf­is­ins. Það er líka bráð­nauð­syn­legt að breyta þeim grunn­kerfum til að við höfum öll jafnan rétt að góðri heil­brigð­is­þjón­ustu og til að draga úr stig­vax­andi ójöfn­uð­i. 

Hverjar eru kerf­is­breyt­ingar fram­tíð­ar­innar ? 

En ein stærsta kerf­is­breyt­ing nútím­ans og til fram­tíðar eru án efa loft­lags­mál­in. Og ekki að ástæðu­lausu; lofts­lags­breyt­ing­arnar ógna ekki ein­göngu hags­munum umheims­ins alls, heldur er hags­munum Íslands og ekki síst fram­tíð­ar­kyn­slóðum ógnað vegna þeirra. 

Auglýsing

Vegna hlýn­unar lofts­lags er mikil hætta á að jökl­arnir hverfi innan 150-200 ára, sem hefur gríð­ar­leg áhrif á raf­orku­fram­leiðslu hér og við þurfum því að end­ur­hugsa orku­kerfið hér ef fram heldur sem horf­ir. Bráðnun jökla hefur líka í för með sér land­ris sem getur valdið tíð­ari eldsum­brot­u­m. Úrkomu­mynstur á land­inu mun breyt­ast tölu­vert, sem getur haft áhrif á land­búnað og flóða­hættu. Áhrif hækk­andi sjáv­ar­borðs á heims­vísu gætu orðið þónokkur hér. Alvar­leg­ustu áhrifin yrðu þó vegna súrn­unar sjáv­ar, sem er áhrif af losun koltví­sýr­ings. Hafið tekur upp um 1/3 af los­un­inni sem veldur því að það súrn­ar. Súrt haf leysir upp skel kalk­mynd­andi líf­vera sem eru und­ir­stöður mjög stórra vist­kerfa í hafi. Hrynji þær teg­undir eru allri keðj­unni ógn­að, þar á meðal teg­unda sem Ísland byggir sjáv­ar­út­veg­inn á. 

Gott og vel. Er þá ekki bara nóg að við ein­stak­ling­arnir hlýðum ákall­inu og drögum úr meng­andi lífs­háttum okkar ? Flokkum ruslið betur og vöndum okkur enn meir við inn­kaupin ? Veljum meira líf­rænt, tökum strætó oft­ar, pössum upp á að eyða minna raf­magni, sleppum plast­pok­un­um, hendum ekki afgöngum og veljum líf­rænt vott­aðar snyrti­vörur ? 

Þetta er allt gott og bless­að, en við þurfum miklu rót­tæk­ari og víð­tæk­ari aðgerðir til að sporna við ­lofts­lags­breyt­ing­un­um. 

Ein­stak­lingar geta ekki einir snúið við loft­lags­breyt­ingum

Við höfum engan tíma til að bíða eftir því að ein­stak­lingar eða mark­að­ur­inn taki við sér og leysi lofts­lags­vand­ann af sjálfs­dáð­um. Hið opin­bera þarf og verður að taka af skar­ið. En hvernig ? Það er okkar skoðun í Vinstri grænum að Ísland á að verða kolefn­is­hlut­laust árið 2050 og helst mun fyrr en það. Það þarf að hverfa frá áformum um olíu­vinnslu, skipta jarð­efna­elds­neyti út fyrir end­ur­nýj­an­lega orku­gjafa og strika út af borð­inu frek­ari áform um meng­andi stór­iðju. Efla þarf rann­sóknir á áhrifum hlýn­unar á vist­kerfi lands og sjávar með sér­stakri áherslu á súrnun sjávar og huga að við­brögðum vegna hækk­unar sjáv­ar­borðs um allt land. Tryggja þarf að gengið verði um nátt­úru­auð­lindir Íslands af ábyrgum hætt­i. 

Það er líka hlut­verk rík­is­ins og sveit­ar­fé­laga að skapa umhverfi sem beinir neyslu fólks að lofts­lagsvænum vör­um. Skattaí­viln­anir fyrir grænar lausnir og græn inn­kaup og grænir skattar á meng­andi starf­semi eru nauð­syn­leg­ir. Hvat­inn fyrir grunnatvinnu­vegi lands­ins til að vera minna meng­andi og sem græn­astir verður að vera raun­veru­legur og þar með koma frá hinu opin­bera, ekki bara frá mark­aðn­um. Og í opin­berri atvinnu­stefnu verðum við að leggja áherslu á fjöl­breytt atvinnu­líf með minni og með­al­stór fyr­ir­tæki sem hafa grænar áherslur í hví­vetna. 

Ríki og sveit­ar­fé­lög verða líka að vera með „grænu gler­aug­un“ á nef­inu við all­ar á­kvarð­ana­töku. Allar áætl­anir rík­is­ins, rekstur rík­is­stofn­ana og frum­vörp þarf ávallt að skoða og meta út frá lofts­lags­á­hrifum og með til­liti til umhverf­is­sjón­ar­miða. Efla þarf almenn­ings­sam­göngur enn frekar og byggja upp af krafti inn­viði sam­göngu­kerf­is­ins í þágu umhverf­is­ins. Kannski væri ráð að stofna ráðu­neyti lofts­lags­mála, eins og í mörgum löndum í kringum okk­ur. Svo þarf auð­vitað að tryggja að stjórn­ar­skráin hafi alvöru umhverf­is­á­kvæði og að nátt­úru­auð­lindir séu í þjóð­ar­eign. Þetta og meira þarf að tryggja til árangur til að draga úr lofts­lags­breyt­ingum og við þurfum að byrja opin­berar aðgerðir strax. Fögur orð duga ekki því við megum engan tíma missa. Ráðumst í alvöru kerf­is­breyt­ingar í lofts­lags­mál­unum og for­gangs­röðum fyrir fram­tíð­ina. 

Höf­undur er í 1.sæti Vinstri grænna í Suð­vest­ur­kjör­dæmi.  

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamálaráðherra.
Ferðamálaráðherra: Áhættan er í mínum huga ásættanleg
„Áhættan af því að skima og hleypa fólki inn [í landið] er svo lítil,“ segir ferðamálaráðherra. „Ég bara get ekki fallist á þau rök að hún sé svo mikil að það eigi bara að loka landi og ekki hleypa fólki inn.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Kanaguri Shizo árið 1912 og við enda hlaupsins 1967.
Ólympíuleikunum frestað – og hvað svo?
Þann 24. júlí hefði opnunarathöfn Ólympíuleikanna 2020 átt að fara fram, en heimsfaraldur hefur leitt til þess að leikunum í Tókýó verður frestað um eitt ár hið minnsta. Það er ekki einsdæmi að Ólympíuleikum sé frestað eða aflýst.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þrjú ný innanlandssmit – 112 í einangrun
Þrjú ný innanlandssmit af kórónuveirunni greindust hér á landi í gær og tvö í landamæraskimun. 112 manns eru nú með COVID-19 og í einangrun.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Unnur Sverrisdóttir, forstjóri Vinnumálastofnunar, á upplýsingafundi almannavarna fyrr á árinu.
Hafa fengið 210 milljónir til baka frá fyrirtækjum sem nýttu hlutabótaleiðina
Alls hafa 44 fyrirtæki endurgreitt andvirði bóta sem starfsmenn þeirra fengu greiddar úr opinberum sjóðum fyrr á árinu vegna minnkaðs starfshlutfalls. Forstjóri Vinnumálastofnunar segist „nokkuð viss“ um að öll fyrirtækin hafi greitt af sjálfsdáðum.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir.
Þórdís hafnar gagnrýni Gylfa – „Þekki ekki marga sem ætla að fara hringinn í október“
Ráðherra ferðamála segir gagnrýni hagfræðinga á opnun landamæra slá sig „svolítið eins og að fagna góðu stuði í gleðskap á miðnætti án þess að hugsa út í hausverkinn að morgni.“
Kjarninn 8. ágúst 2020
Gylfi Zoega, prófessor í hagfræði.
Gylfi: Stjórnvöld gerðu mistök með því að opna landið
Prófessor í hagfræði, sem varaði við áhrifum af opnun landamæra Íslands í sumar, segir að stjórnvöld hafi stefnt mikilvægum almannagæðum í hættu með því að halda þeim til streitu. Hagsmunir fárra hafi verið teknir fram yfir hagsmuni þorra landsmanna.
Kjarninn 8. ágúst 2020
Sumarið er tími malbikunarframkvæmda.
Nýja malbikið víða tilbúið í hefðbundinn hámarkshraða
Hámarkshraði hefur verið lækkaður á þeim vegarköflum sem eru nýmalbikaðir en nú eru þær takmarkanir brátt á enda víða á höfuðborgarsvæðinu. Upplýsingafulltrúi Vegagerðarinnar segir hraðann ekki hækkaðan fyrr en viðnám sé orðið ásættanlegt.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Drífa Snædal er forseti ASÍ.
Ætlast til þess að samfélagslegir hagsmunir ráði för en ekki hagsmunir peningaaflanna
Forseti ASÍ segir fjölmörg verkefni sem stjórnvöld gáfu loforð um í tengslum við núgildandi kjarasamninga út af standa. Þá segir hún að „sumargjöf“ Icelandair til flugfreyja muni lita þau verkefni sem fram undan eru hjá verkalýðshreyfingunni.
Kjarninn 7. ágúst 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar
None