Auglýsing

Don­ald J. Trump tók við stjórn­ar­taumunum 20. jan­úar í Hvíta hús­inu og hefur gustað um hann og allt hans nán­asta sam­starfs­lið, svo ekki sé meira sagt. Hægt er að rekja það í löngu máli, hversu mörg deilu­mál hafa komið upp frá því Trump tók við, en það er ekki ætl­unin að gera það í þessum pistli. 

Fjöl­miðlar hafa hins vegar staðið sig vel í því að láta Trump, fjöl­miðla­full­trú­ann Sean Spicer, dóms­mála­ráð­herr­ann Jeff Sessions og fleiri í Trump-­stjórn­inni, ekki kom­ast upp með neitt rugl. Jafn­óðum hefur vit­leysa verið leið­rétt, en það breytir ekki öllu um stöð­una í hinu póli­tíska lands­lagi í land­inu. Þjóðin er klof­in.

Blóm­strandi hag­kerfi á aust­ur- og vest­ur­strönd­inni leiða í mót­mæla­bylgj­unni sem hefur verið gegn Trump og hans orð­ræðu, og það er frekar að herð­ast á þeirri afstöðu en hitt. Trump á síðan mik­inn stuðn­ing víð, einkum í mið­ríkj­un­um. Kann­anir sýna að þessi staða hefur ekki breyst svo mikið frá kosn­ing­um. 

Auglýsing

En hvað ætlar Trump sér á næstu fjórum árum og hvernig hafa stefnu­málin birst? Mörg mál má nefna en það eru einkum þrjú mál, sem sýna hvert skuli stefnt.

1. Banda­ríkin í for­gangi. Eitt er alveg öruggt og það er að Trump ætlar sér að setja banda­ríska hags­muni - eins og hann skil­greinir þá - í for­gang. „Ráðið Banda­ríkja­menn og kaupið banda­rískar vör­ur,“ sagði hann í stefnu­ræðu sinni. Þá hefur hann talað fyrir því að end­ur­semja við önnur mark­aðs­svæði í heim­inum með það í huga að efla starf­semi banda­rískra fyr­ir­tækja og skapa fleiri störf í Banda­ríkj­un­um. Marg­ít­rekað hefur hann sagt, að störfin muni flytj­ast til Banda­ríkj­anna, nóg sé komið af því að störfin hverfi. Skatta­lækk­anir og ein­földun á reglu­verki fjár­mála­geirans á síðan að ýta undir auk­inn hag­vöxt.

Ennþá hafa hins vegar ekki komið fram ítar­legar til­lögur um hvernig stefnan mun birt­ast í smá­at­rið­um. Um þau snú­ast nú oft alþjóða­við­skipt­in. Margir hafa líst miklum efa­semdum um þessi ein­földu stefnu­mál, þar sem banda­rískt er skil­greint út frá ein­hvers konar róm­an­tískri hug­mynd um hvað telst banda­rískt, fremur en að rýna í það í hverju hags­munir Banda­ríkj­anna fel­ast. 

Í sæmi­legri ein­földun má segja, að það eigi eftir að útskýra hvað eru raun­veru­legir banda­rískir hags­mun­ir, í alþjóða­væddum heimi.

2. Her­inn stór­efld­ur. Trump hyggst leita eftir stuðn­ingi þings­ins þegar kemur að því að efla Banda­ríkja­her. Hann vill auka fjár­út­lát til hers­ins um 10 pró­sent eða sem nemur 54 millj­örðum Banda­ríkja­dala. Það er upp­hæð sem nemur um 6 þús­und millj­örðum króna. Þetta er risa­vax­inn efna­hags­að­gerð fyrir Banda­rík­in. Her­inn er einn stærsti vinnu­veit­andi Banda­ríkj­anna og mikil efna­hags­leg áhrif hans, vítt og breitt, inn­an­lands og utan, eru vel þekkt. Trump hefur talað fyrir því að efl­ing hers­ins standi í beinu sam­hengi við áherslur hans sam­fé­lags­legum verk­efnum á lands­vís­u. 

En þessi mikla fjárinn­spýt­ing á ekki að ger­ast öðru­vísi en með stór­felldum nið­ur­skurði í ýmsum öðrum verk­efn­um, þar á meðal í mörgum sam­fé­lags- og umhverf­is­mál­um. Óhætt er að segja að margir ótt­ist þetta og hvaða áhrif það mun hafa til fram­tíðar lit­ið. Eins og í mörgum öðrum mála­flokkum er þó of snemmt að segja til um hvernig nið­ur­skurð­ur­inn mun birt­ast og hvaða áhrif hann hef­ur. 

3. Inn­viða­fjár­fest­ing­ar. Mark­miðið hjá Trump er að eyða þús­und millj­örðum Banda­ríkja­dala, eða sem nemur um 106 þús­und millj­örðum króna, í inn­viða­fjár­fest­ingar á næstu árum. Það eru meðal ann­ars sam­göngu­fram­kvæmdir um öll Banda­ríkin sem eru þarna und­ir. Upp­hæðin kom mörgum á óvart vegna þess hve umfangið er mik­ið. En það sem kemur líka á óvart er að áætl­unin rýmar að miklu leyti við það sem Barack Obama barð­ist fyrir í banda­ríska þing­inu, en var aftur og aftur stopp­aður af með atkvæðum Repúblik­ana. Hann tal­aði um mik­il­vægi þess að ráð­ast í inn­viða­fjár­fest­ingar til að styrkja sam­keppn­is­hæfni lands­ins til fram­tíðar og allt bendir til þess að Trump ætli sér að ná þessu í gegn í þetta skipt­ið. Demókratar munu hugs­an­lega styðja þessa áætl­un, þó deilt verði um umfang og for­gangs­röð­un. 

Hvernig sem mun ganga að hrinda þessu í fram­kvæmd þá er ljóst að Trump er að taka við góðri stöðu í Banda­ríkj­unum sé tekið mið af flestum hag­töl­um. Atvinnu­leysi er komið vel undir fimm pró­sent og í febr­úar mán­uði sköp­uð­ust 298 þús­und ný störf, sem er mesta starfa­aukn­ing í mán­uði frá árinu 2015. Þá hafa mörg af fram­sækn­ustu fyr­ir­tækjum lands­ins til­kynnt nýlega um mikil vaxt­ar­á­form en þeim mun fylgja mikil starfa­aukn­ing í Banda­ríkj­un­um. Janet Yellen seðla­banka­stjóri hefur auk þess gefið í skyn að framundan sé vaxta­hækk­un­ar­ferli. Er meg­in­á­stæðan sögð sterk­ari efna­hagur lands­ins.

Jafn­vel þó Trump og hans nán­ustu banda­menn séu boð­berar frels­is­skerð­ing­ar, for­dóma, kvenn­fyr­ir­litn­ingar og ýmissa leið­inda, í það minnsta eins og mál horfa við mér, þá bendir fátt til ann­ars en að bjartir tímar séu framundan í efna­hags­málum í Banda­ríkj­un­um. Stór­tæk áætlun Trumps er lík­leg til að örva hag­vöxt þó nokk­uð, og staðan þegar hann tók við kefl­inu af Barack Obama var að mörgu leyti góð og efna­hags­bat­inn mik­ill frá fyrri árum. Það er helst að það sé mikil hætta á því að það verði óvar­lega far­ið, og ótemjan á Wall Street vakni til lífs­ins á nýjan leik í breyttu umsvifa­m­inna reglu­verki.

Meira úr sama flokkiLeiðari