Jól fyrir alla (sem vilja)

Óli Gneisti Sóleyjarson svarar grein Gunnars Jóhannessonar og heiðin jól og menningarlegt niðurrif kristinnar trúar.

Auglýsing
Af lestri greinar Gunn­ars Jóhann­es­sonar „Heiðin jól og menn­ing­ar­legt nið­ur­rif krist­innar trú­ar" mætti halda að með því að benda á heið­inn upp­runa jól­anna sé verið að ráð­ast á kristni. Það er und­ar­leg­ur skiln­ingur því yfir­leitt er bent á heið­inn upp­runa jól­anna þeg­ar kristið fólk reynir að eigna sér þau algjör­lega.

Sjón­ar­horn Gunn­ars í grein­inni virð­ist vera að yfir­taka kristn­innar á jól­unum sé til marks um ein­hvers konar virð­ingu kristn­innar fyrir

stað­bund­inni menn­ingu. Það er því við hæfi að skoða aðeins sög­una sem liggur þarna á bak við.

Í bréfi Gregor­í­usar páfa hins fyrsta (590-604) til ábót­ans Mellitus­ar er að finna mjög áhuga­verð fyr­ir­mæli um hvernig skuli standa að því að

kristna heið­ingja. Sam­kvæmt þeim á ekki að leggja niður hátíðir þeirra heldur tengja þær við kristna písl­ar­votta. Þetta er her­bragð í

kristni­boði. Við sjáum sömu hug­mynd í skrif­um Beda prests sem talar um það hvernig mán­uður gyðj­unn­ar Eostre var breytt í páska­mán­uð. Þegar við lesum Hákonar sögu Aðal­steins­fóstra í þessu ljósi er ljóst

að Nor­egs­kon­ung­ur­inn Hákon ætl­aði að nota sama her­bragð til að kristna hin heiðnu jól. Fyrsta skref kon­ungs var að fyr­ir­skipa að jólin skuli halda þann dag sem kristnir héldu sína Krists­messu. Þetta gekk ágæt­lega hjá honum en þegar hann ætl­aði að ganga lengra í kristni­boði sínu fór verr. Hákon var tek­inn fyrir á jóla­blóti og lát­inn borða hrossa­kjöt. Hann varð „all­ókát­ur" með þetta.

Það er áhuga­vert að í sög­unni af Hákoni þá fáum við einmitt upp í hend­urnar dæmi um hvernig kristin kirkja reyndi að eyði­leggja

stað­bundna menn­ingu þvert á stað­hæf­ingar Gunn­ars. Hákon fúlsar við hrossa­kjöti og þegar kristnir menn urðu nógu valda­miklir þá bönn­uðu þeir hrossa­kjötsát og bannið stóð í gegnum ald­irnar þrátt fyrir hungur

lands­manna. Ástæð­una fyrir bann­inu var ekki að finna í Bibl­í­unni heldur ein­göngu í þeirri stað­reynd að þessi siður var tengdur heiðni.

Auglýsing

Sam­kvæmt Gunn­ari er hið sér­-kristna inn­ta­kjól­anna mey­f­æð­ing­in. Ég játa að það kemur mér nokkuð á óvart enda hélt ég að prestar væru hættir að þora að tala um mey­f­æð­ing­una. Gunnar spyr síðan hvort

heið­inn upp­runi jóla þýði „að Jesús fædd­ist ekki í Bet­lehem?" Svar­ið er auð­vitað nei, það teng­ist heiðnum jólum ekki neitt. Það eru

rann­sóknir á upp­runa texta Nýja testa­ment­is­ins sem benda til þess að

sagan af fæð­ingu Jesú í Bet­lehem sé seinni tíma við­bót ætluð til að tengja hann við spá­dóma úr Gamla testa­ment­inu. Það var alla­vega það sem ég lærði þegar ég nam sam­tíð­ar­sögu og inn­gangs­fræði Nýja

testa­ment­is­ins í Guð­fræði­deild Háskóla Íslands. Prestar eru greini­lega gjarnir á að gleyma slíkum lex­íum þegar þeim hent­ar.

Jóla­kveðjur til þeirra sem þær vilja þiggja.

Höf­undur er þjóð­fræð­ing­ur.

Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Furða sig á skýrslu um hvalveiðar við Ísland
Forsætisráðherra segir skýrslu um hvalveiðar við Ísland sérkennilegt útspil. Stjórn Hvalaskoðunarsamtaka Íslands gagnrýnir skýrsluna harðlega.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meirihluti Íslendinga vill seinka klukkunni – Kjósendur Miðflokksins eru því andvígastir
Munur er á viðhorfi til klukkunnar eftir því hvaða stjórnmálaflokk fólk myndi kjósa. Kjósendur Viðreisnar eru hlynntastir því að klukkunni yrði seinkað en kjósendur Miðflokksins andvígastir.
Kjarninn 18. janúar 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling hafnar tillögum SA um vinnutímabreytingu
Stjórn, trúnaðarráð og samninganefnd Eflingar hafna tillögum SA um að víkka út ramma dagvinnutíma, að taka út launaða kaffitíma og að lengja uppgjörtímabil yfirvinnu. Þau telja að framkvæmd þessara tillagna yrði mikil afturför fyrir kjör almennings.
Kjarninn 18. janúar 2019
Skuldabréfaeigendur WOW samþykkja breytingar á skilmálum
Stærsta fyrirstaðan fyrir því að Indigo Partners klári aðkomu sína að WOW air hefur verið rutt úr vegi. Skuldabréfaeigendur hafa samþykkt að breyta skilmálum.
Kjarninn 18. janúar 2019
Nýr gagnagrunnur um þróun lífskjara á Íslandi
Forsætisráðherra opnaði vefinn Tekjusagan.is í dag sem er nýr gagnagrunnur stjórnvalda. Gagnagrunnurinn gerir almenningi kleift að skoða með aðgengilegum hætti breytingar á lífskjörum einstakra hópa á 25 ára tímabili, frá árinu 1991 til 2017.
Kjarninn 18. janúar 2019
Hagar reka meðal annars Bónus.
Jóni Ásgeiri hafnað í stjórnarkjöri í Högum
Ný stjórn var kjörin í Högum í dag. Þeir fimm sem tilnefningarnefnd mælti með voru kjörin. Jón Ásgeir Jóhannesson sóttist eftir stjórnarsetu en náði ekki kjöri.
Kjarninn 18. janúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Rafíþróttir á Íslandi og stórleikir í Höllinni
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar