Jól fyrir alla (sem vilja)

Óli Gneisti Sóleyjarson svarar grein Gunnars Jóhannessonar og heiðin jól og menningarlegt niðurrif kristinnar trúar.

Auglýsing
Af lestri greinar Gunn­ars Jóhann­es­sonar „Heiðin jól og menn­ing­ar­legt nið­ur­rif krist­innar trú­ar" mætti halda að með því að benda á heið­inn upp­runa jól­anna sé verið að ráð­ast á kristni. Það er und­ar­leg­ur skiln­ingur því yfir­leitt er bent á heið­inn upp­runa jól­anna þeg­ar kristið fólk reynir að eigna sér þau algjör­lega.

Sjón­ar­horn Gunn­ars í grein­inni virð­ist vera að yfir­taka kristn­innar á jól­unum sé til marks um ein­hvers konar virð­ingu kristn­innar fyrir

stað­bund­inni menn­ingu. Það er því við hæfi að skoða aðeins sög­una sem liggur þarna á bak við.

Í bréfi Gregor­í­usar páfa hins fyrsta (590-604) til ábót­ans Mellitus­ar er að finna mjög áhuga­verð fyr­ir­mæli um hvernig skuli standa að því að

kristna heið­ingja. Sam­kvæmt þeim á ekki að leggja niður hátíðir þeirra heldur tengja þær við kristna písl­ar­votta. Þetta er her­bragð í

kristni­boði. Við sjáum sömu hug­mynd í skrif­um Beda prests sem talar um það hvernig mán­uður gyðj­unn­ar Eostre var breytt í páska­mán­uð. Þegar við lesum Hákonar sögu Aðal­steins­fóstra í þessu ljósi er ljóst

að Nor­egs­kon­ung­ur­inn Hákon ætl­aði að nota sama her­bragð til að kristna hin heiðnu jól. Fyrsta skref kon­ungs var að fyr­ir­skipa að jólin skuli halda þann dag sem kristnir héldu sína Krists­messu. Þetta gekk ágæt­lega hjá honum en þegar hann ætl­aði að ganga lengra í kristni­boði sínu fór verr. Hákon var tek­inn fyrir á jóla­blóti og lát­inn borða hrossa­kjöt. Hann varð „all­ókát­ur" með þetta.

Það er áhuga­vert að í sög­unni af Hákoni þá fáum við einmitt upp í hend­urnar dæmi um hvernig kristin kirkja reyndi að eyði­leggja

stað­bundna menn­ingu þvert á stað­hæf­ingar Gunn­ars. Hákon fúlsar við hrossa­kjöti og þegar kristnir menn urðu nógu valda­miklir þá bönn­uðu þeir hrossa­kjötsát og bannið stóð í gegnum ald­irnar þrátt fyrir hungur

lands­manna. Ástæð­una fyrir bann­inu var ekki að finna í Bibl­í­unni heldur ein­göngu í þeirri stað­reynd að þessi siður var tengdur heiðni.

Auglýsing

Sam­kvæmt Gunn­ari er hið sér­-kristna inn­ta­kjól­anna mey­f­æð­ing­in. Ég játa að það kemur mér nokkuð á óvart enda hélt ég að prestar væru hættir að þora að tala um mey­f­æð­ing­una. Gunnar spyr síðan hvort

heið­inn upp­runi jóla þýði „að Jesús fædd­ist ekki í Bet­lehem?" Svar­ið er auð­vitað nei, það teng­ist heiðnum jólum ekki neitt. Það eru

rann­sóknir á upp­runa texta Nýja testa­ment­is­ins sem benda til þess að

sagan af fæð­ingu Jesú í Bet­lehem sé seinni tíma við­bót ætluð til að tengja hann við spá­dóma úr Gamla testa­ment­inu. Það var alla­vega það sem ég lærði þegar ég nam sam­tíð­ar­sögu og inn­gangs­fræði Nýja

testa­ment­is­ins í Guð­fræði­deild Háskóla Íslands. Prestar eru greini­lega gjarnir á að gleyma slíkum lex­íum þegar þeim hent­ar.

Jóla­kveðjur til þeirra sem þær vilja þiggja.

Höf­undur er þjóð­fræð­ing­ur.

Breyttir tímar kalla á breytt jafnréttislög
Skipaður hefur verið starfshópur sem samanstendur af fulltrúum frá velferðarráðuneytinu, dómsmálaráðuneytinu og Jafnréttisstofu til að hefja undirbúning að heildarendurskoðun laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.
21. janúar 2018
Hákon Hákonarson
Nýtt lyf við ADHD væntanlegt innan fárra ára
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á lyfi við athyglisbrest með ofvirkni komu vel út og búist er við að lyfið komist í almenna notkun eftir 2 til 3 ár.
21. janúar 2018
Bára Huld Beck
Stormurinn í vatnsglasinu (orðaleikur fyrirhugaður)
21. janúar 2018
Endurkast af gljásteinsþökum hefur virkað sem ljóskastari á nágranna þeirra sem komið hafa komið sér upp slíkum þökum.
Glampandi þak
Leir er ekki alltaf á borði dómstóla. Hæstiréttur Danmerkur fjallaði um álitamál sem varðar þetta algenga byggingarefni á dögunum.
21. janúar 2018
Ásgerður leiðir á Seltjarnarnesi - Fimm konur í sjö efstu sætum
Sitjandi bæjarstjóri fékk örugga kosninga í efsta sætið.
21. janúar 2018
280 þúsund manns dáið úr of stórum skammti á 5 árum
Gífurleg aukning hefur verið á dauðsföllum úr of stórum skammti vímuefna. Tölur um dauðsföll á Íslandi hjá ungum fíklum þykja „ógnvekjandi“.
20. janúar 2018
Greiðslustöðvun ríkisins á ársafmæli forsetatíðar Trumps
Trump ætlaði sér að fagna árs dvöl sinni í Hvíta húsinu í dag, en fagnaðarviðburði með fjárhagslegum bakhjörlum hefur verið frestað.
20. janúar 2018
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kjósum um Borgarlínuna
20. janúar 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar