Verkstæði jólasveinsins

Hvert er heimilisfang jólasveinsins? Stórt er spurt.

Jólasveinninn
Auglýsing

Hún er hug­ljúf sagan um verk­stæði jóla­sveins­ins sem nær allt árið situr með tálgu­hníf­inn og und­ir­býr jóla­leið­ang­ur­inn, á sleð­anum með hrein­dýrin spennt fyr­ir, með allt jóla­skrautið og gjaf­irn­ar. Hvar hann hefur aðsetur hefur valdið miklum heila­brotum og jafn­vel deil­um. Græn­lend­ingar og Finnar deildu árum saman um ,,heim­il­is­fang­ið“ en eftir að græn­lenskt jóla­sveina­fyr­ir­tæki komst í þrot fyrir nokkrum árum hafa Finnar tekið af allan vafa: sveinki hefur aðsetur við bæinn Rovaniemi í norð­ur­hluta Finn­lands.

Þegar pistla­skrif­ari var að alast upp, uppúr miðri síð­ustu öld minn­ist hann þess ekki að mikið hafi verið rætt um hvar jóla­skrautið hefði verið búið til. Skrautið á jóla­trénu var ,,margnota“ tekið uppúr kass­anum þar sem það lá í hálm­inum og hengt á tréð, helst á sömu grein og í fyrra!  Fór svo sömu leið til baka og alla leið uppá háa­loft, jóla­tréss­er­ían var frá Reykja­lundi. Að ógleymdu engla­hár­inu sem var lagt yfir skrautið á tré­nu, englarnir sem lögðu það til höfðu grein­lega ekki farið til rak­ar­ans einu sinni í mán­uði, hárið næði dauð­legum mönnum niður undir hné. Ekki má í þessu sam­hengi gleyma öðru skrauti en því sem hékk á tré­nu, þar sitja músa­stig­arnir í minn­inu, strengdir horna á milli í stof­unni. Til að auka enn á skreyt­ingar var litlum greni­greinum stungið bak­við mál­verkin í stof­unni og gjarna kveikt í greninálum í ösku­bakka, til að fá ,,jóla­lykt­ina“.

Ef keypt var nýtt jóla­skraut, sem tald­ist til und­an­tekn­inga, stóð oftar en ekki utan á umbúð­unum ,,made in Germany“ semsé Þýska­landi. Þetta var þá.

Auglýsing

Made in China

Á síð­ustu örfáum ára­tugum hefur ris­inn í austri, einsog Kína er stundum kall­að, orðið æ atkvæða­meiri á öllum svið­um. Þar er jóla­skraut ekki und­an­skil­ið. Ekki er það vegna þess að Kín­verjar eigi ríka jóla­hefð og fæstir kann­ist við þennan Jesús og allt umstangið sem fæð­ing hans, og ævi, hefur haft í för með sér. Enda er þeim kannski alveg sama. En það hefur sann­ar­lega ekki farið fram hjá þeim að á Vest­ur­löndum séu þessi ,,jól“ sann­kölluð gullöld. Stendur að vísu stutt en kemur aftur að ári.

Yiwu

Um það bil 350 kíló­metrum vestan við Shang­hai er Yiwu, borg sem fáir þekkja. Yiwu er lítil borg, á kín­verskan mæli­kvarða, íbú­arnir um það bil ein og hálf millj­ón. Þessi borg er sann­kölluð jóla­skraut­s­borg. Milli 60 og 80 pró­sent af öllu því jóla­skrauti sem er til sölu í versl­unum um víða ver­öld, og dregið er niður af háa­loft­inu, fyrir hver jól verður til í Yiwu. Þrátt fyrir þetta gíf­ur­lega magn fer fram­leiðslan ekki fram í stórum verk­smiðj­um, lang mestur hluti skrauts­ins verður til á litlum verk­stæðum og heim­il­u­m. 

Vinnu­dag­ur­inn er lang­ur, oft 12 klukku­stundir og launin eru lág. Vör­urnar eru svo seldar á mark­aðnum í Yiwu sem iðu­lega hefur verið lýst, meðal ann­ars af Sam­ein­uðu þjóð­un­um, sem stærsta heild­sölu­mark­aði í heimi. Þar er reyndar ekki ein­göngu seldur jóla­varn­ing­ur, allt milli him­ins og jarðar væri kannski rétta lýs­ing­in. Um það bil átta þús­und manns sem ann­ast inn­kaup fyrir heild­sala og fyr­ir­tæki um víða ver­öld búa að stað­aldri í borg­inni. Á áður­nefndum mark­aði eru milli 50 og 60 þús­und heild­söl­ur. Vöru­teg­und­irn­ar, fyrst og fremst alls kyns smávarn­ing­ur, skipta hund­ruðum þús­unda og dag­lega koma að minnsta kosti 50 þús­und manns, sem ann­ast inn­kaup, á heild­sölu­mark­að­inn. Í stórri skemmu, sem er hluti mark­að­ar­ins eru ein­göngu seldir sokk­ar, ítalskur blaða­maður sem fór í sokka­skemm­una fékk þær upp­lýs­ingar að þar væru seldir um það bil þrír millj­arðar sokkap­ara á hverju ári. Í annarri stórri skemmu eru ein­göngu seld gervi­blóm, annað er í þessum dúr.

Heims­ins lengsta járn­braut

Það er ekki nóg að selja vör­urn­ar, það þarf líka að koma þeim á áfanga­staði sem eru ekki bein­línis í næsta nágrenni Yiwu. En Kín­verjar hafa líka hugsað fyrir þessu. Þeir vita vel að sjó­leið­in, til dæmis til Evr­ópu er alltof tíma­frek, tekur allt að sex vik­um. Þess­vegna hefur verið lögð járn­braut frá Yiwu til Madrídar á Spáni. Járn­brautin er sú lengsta í heimi, rúm­lega 10 þús­und kíló­metr­ar. Lestin fer um sjö lönd og ferðin tekur sam­tals þrjár vik­ur. Þessi flutn­ings­máti er sagður ódýr­ari en ef flutt væri með skipi, fyrir utan tíma­sparn­að­inn er það líka mikið hag­ræði að geta losað frakt á leið­inni. Til baka frá Evr­ópu flytur lestin ýmis konar varn­ing en kaup Kín­verja á margs konar varn­ingi frá Evr­ópu, ekki síst mat­vörum hefur auk­ist mikið á allra síð­ustu árum.

Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Furða sig á skýrslu um hvalveiðar við Ísland
Forsætisráðherra segir skýrslu um hvalveiðar við Ísland sérkennilegt útspil. Stjórn Hvalaskoðunarsamtaka Íslands gagnrýnir skýrsluna harðlega.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meirihluti Íslendinga vill seinka klukkunni – Kjósendur Miðflokksins eru því andvígastir
Munur er á viðhorfi til klukkunnar eftir því hvaða stjórnmálaflokk fólk myndi kjósa. Kjósendur Viðreisnar eru hlynntastir því að klukkunni yrði seinkað en kjósendur Miðflokksins andvígastir.
Kjarninn 18. janúar 2019
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Efling hafnar tillögum SA um vinnutímabreytingu
Stjórn, trúnaðarráð og samninganefnd Eflingar hafna tillögum SA um að víkka út ramma dagvinnutíma, að taka út launaða kaffitíma og að lengja uppgjörtímabil yfirvinnu. Þau telja að framkvæmd þessara tillagna yrði mikil afturför fyrir kjör almennings.
Kjarninn 18. janúar 2019
Skuldabréfaeigendur WOW samþykkja breytingar á skilmálum
Stærsta fyrirstaðan fyrir því að Indigo Partners klári aðkomu sína að WOW air hefur verið rutt úr vegi. Skuldabréfaeigendur hafa samþykkt að breyta skilmálum.
Kjarninn 18. janúar 2019
Nýr gagnagrunnur um þróun lífskjara á Íslandi
Forsætisráðherra opnaði vefinn Tekjusagan.is í dag sem er nýr gagnagrunnur stjórnvalda. Gagnagrunnurinn gerir almenningi kleift að skoða með aðgengilegum hætti breytingar á lífskjörum einstakra hópa á 25 ára tímabili, frá árinu 1991 til 2017.
Kjarninn 18. janúar 2019
Hagar reka meðal annars Bónus.
Jóni Ásgeiri hafnað í stjórnarkjöri í Högum
Ný stjórn var kjörin í Högum í dag. Þeir fimm sem tilnefningarnefnd mælti með voru kjörin. Jón Ásgeir Jóhannesson sóttist eftir stjórnarsetu en náði ekki kjöri.
Kjarninn 18. janúar 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Rafíþróttir á Íslandi og stórleikir í Höllinni
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar