Verkstæði jólasveinsins

Hvert er heimilisfang jólasveinsins? Stórt er spurt.

Jólasveinninn
Auglýsing

Hún er hug­ljúf sagan um verk­stæði jóla­sveins­ins sem nær allt árið situr með tálgu­hníf­inn og und­ir­býr jóla­leið­ang­ur­inn, á sleð­anum með hrein­dýrin spennt fyr­ir, með allt jóla­skrautið og gjaf­irn­ar. Hvar hann hefur aðsetur hefur valdið miklum heila­brotum og jafn­vel deil­um. Græn­lend­ingar og Finnar deildu árum saman um ,,heim­il­is­fang­ið“ en eftir að græn­lenskt jóla­sveina­fyr­ir­tæki komst í þrot fyrir nokkrum árum hafa Finnar tekið af allan vafa: sveinki hefur aðsetur við bæinn Rovaniemi í norð­ur­hluta Finn­lands.

Þegar pistla­skrif­ari var að alast upp, uppúr miðri síð­ustu öld minn­ist hann þess ekki að mikið hafi verið rætt um hvar jóla­skrautið hefði verið búið til. Skrautið á jóla­trénu var ,,margnota“ tekið uppúr kass­anum þar sem það lá í hálm­inum og hengt á tréð, helst á sömu grein og í fyrra!  Fór svo sömu leið til baka og alla leið uppá háa­loft, jóla­tréss­er­ían var frá Reykja­lundi. Að ógleymdu engla­hár­inu sem var lagt yfir skrautið á tré­nu, englarnir sem lögðu það til höfðu grein­lega ekki farið til rak­ar­ans einu sinni í mán­uði, hárið næði dauð­legum mönnum niður undir hné. Ekki má í þessu sam­hengi gleyma öðru skrauti en því sem hékk á tré­nu, þar sitja músa­stig­arnir í minn­inu, strengdir horna á milli í stof­unni. Til að auka enn á skreyt­ingar var litlum greni­greinum stungið bak­við mál­verkin í stof­unni og gjarna kveikt í greninálum í ösku­bakka, til að fá ,,jóla­lykt­ina“.

Ef keypt var nýtt jóla­skraut, sem tald­ist til und­an­tekn­inga, stóð oftar en ekki utan á umbúð­unum ,,made in Germany“ semsé Þýska­landi. Þetta var þá.

Auglýsing

Made in China

Á síð­ustu örfáum ára­tugum hefur ris­inn í austri, einsog Kína er stundum kall­að, orðið æ atkvæða­meiri á öllum svið­um. Þar er jóla­skraut ekki und­an­skil­ið. Ekki er það vegna þess að Kín­verjar eigi ríka jóla­hefð og fæstir kann­ist við þennan Jesús og allt umstangið sem fæð­ing hans, og ævi, hefur haft í för með sér. Enda er þeim kannski alveg sama. En það hefur sann­ar­lega ekki farið fram hjá þeim að á Vest­ur­löndum séu þessi ,,jól“ sann­kölluð gullöld. Stendur að vísu stutt en kemur aftur að ári.

Yiwu

Um það bil 350 kíló­metrum vestan við Shang­hai er Yiwu, borg sem fáir þekkja. Yiwu er lítil borg, á kín­verskan mæli­kvarða, íbú­arnir um það bil ein og hálf millj­ón. Þessi borg er sann­kölluð jóla­skraut­s­borg. Milli 60 og 80 pró­sent af öllu því jóla­skrauti sem er til sölu í versl­unum um víða ver­öld, og dregið er niður af háa­loft­inu, fyrir hver jól verður til í Yiwu. Þrátt fyrir þetta gíf­ur­lega magn fer fram­leiðslan ekki fram í stórum verk­smiðj­um, lang mestur hluti skrauts­ins verður til á litlum verk­stæðum og heim­il­u­m. 

Vinnu­dag­ur­inn er lang­ur, oft 12 klukku­stundir og launin eru lág. Vör­urnar eru svo seldar á mark­aðnum í Yiwu sem iðu­lega hefur verið lýst, meðal ann­ars af Sam­ein­uðu þjóð­un­um, sem stærsta heild­sölu­mark­aði í heimi. Þar er reyndar ekki ein­göngu seldur jóla­varn­ing­ur, allt milli him­ins og jarðar væri kannski rétta lýs­ing­in. Um það bil átta þús­und manns sem ann­ast inn­kaup fyrir heild­sala og fyr­ir­tæki um víða ver­öld búa að stað­aldri í borg­inni. Á áður­nefndum mark­aði eru milli 50 og 60 þús­und heild­söl­ur. Vöru­teg­und­irn­ar, fyrst og fremst alls kyns smávarn­ing­ur, skipta hund­ruðum þús­unda og dag­lega koma að minnsta kosti 50 þús­und manns, sem ann­ast inn­kaup, á heild­sölu­mark­að­inn. Í stórri skemmu, sem er hluti mark­að­ar­ins eru ein­göngu seldir sokk­ar, ítalskur blaða­maður sem fór í sokka­skemm­una fékk þær upp­lýs­ingar að þar væru seldir um það bil þrír millj­arðar sokkap­ara á hverju ári. Í annarri stórri skemmu eru ein­göngu seld gervi­blóm, annað er í þessum dúr.

Heims­ins lengsta járn­braut

Það er ekki nóg að selja vör­urn­ar, það þarf líka að koma þeim á áfanga­staði sem eru ekki bein­línis í næsta nágrenni Yiwu. En Kín­verjar hafa líka hugsað fyrir þessu. Þeir vita vel að sjó­leið­in, til dæmis til Evr­ópu er alltof tíma­frek, tekur allt að sex vik­um. Þess­vegna hefur verið lögð járn­braut frá Yiwu til Madrídar á Spáni. Járn­brautin er sú lengsta í heimi, rúm­lega 10 þús­und kíló­metr­ar. Lestin fer um sjö lönd og ferðin tekur sam­tals þrjár vik­ur. Þessi flutn­ings­máti er sagður ódýr­ari en ef flutt væri með skipi, fyrir utan tíma­sparn­að­inn er það líka mikið hag­ræði að geta losað frakt á leið­inni. Til baka frá Evr­ópu flytur lestin ýmis konar varn­ing en kaup Kín­verja á margs konar varn­ingi frá Evr­ópu, ekki síst mat­vörum hefur auk­ist mikið á allra síð­ustu árum.

Meira úr sama flokkiFréttaskýringar