Áróðursmeistarar undirmeðvitundarinnar

Hverjir kortleggja nethegðun þína – og af hverju?

Auglýsing

Áróð­ur, fals­fréttir og aug­lýs­ingar eru ekki nýjar af nál­inni. Ýmsir telja að lítið hafi breyst með til­komu nets­ins að öðru leyti en því að fals­frétt­ir, upp­lýs­ingar og áróður séu nú aðgengi­legar í meira mælii en áður og auð­velt að deila þeim með öðr­um.

Á und­an­förnum ára­tugum hefur miklu fé verið varið í rann­sóknir á því hvernig hægt er að mark­aðs­setja vör­ur, þjón­ustu og skoð­an­ir. Við verðum ómeð­vitað á degi hverjum fyrir áreiti þar sem reynt er að hafa áhrif á við­horf okkar og skoð­an­ir. Fyr­ir­tæki og aðrir þeir sem hafa hags­muna að gæta vita að til­finn­ingar og gildi ráða miklu um ákvarð­anir fólks.

Rann­sóknir sýna að gildi þessi eru að miklu leyti ómeð­vituð hjá fólki. Með því að per­sónu­greina ein­stak­linga er hægt að kom­ast nærri því hver gildi og lífs­skoð­anir þeirra eru. Með mik­illi ein­földum má segja að gildin teng­ist að miklu leyti saman í und­ir­með­vit­und­inni. Með því að styrkja eitt gildi er hægt að breyta eða hafa áhrif á önnur gildi. Þannig má breyta gildum fólks, skoð­un­um, smekk og við­horfum án þess að það geri sér grein fyrir því. Þetta gæti að hluta skýrt af hverju sam­fé­lög virð­ast orðin pólaríser­aðri.

Auglýsing

Fólk tekur fremur trú­an­legar upp­lýs­ingar sem koma heim og saman við gildi þeirra. Þetta þýðir að hægt er að hafa áhrif á allt fólk, en skila­boðin þurfa að vera sniðin að hverjum og einum miðað við þau gildi sem hann hef­ur.

Aldrei í sög­unni hafa jafn margir veitt eins miklar upp­lýs­ingar um skoð­anir sín­ar, fjöl­skyldu­hagi, vina­tengsl og annað sem gefur vís­bend­ingar um lífs­við­horf og gildi þeirra. Fólk veitir þessar upp­lýs­ingar m.a. á sam­fé­lags­miðl­um, með notkun leit­ar­véla og við raf­ræn kaup á vörum og þjón­ustu. Sam­an­lagt verður því til mynd af afstöðu og heims­mynd fólks. Google státar sig t.d. af því að vita meira um fólk en það veit um sig sjálft. Ein helsta tekju­lind fyr­ir­tæk­is­ins er að að selja þær upp­lýs­ingar aug­lýsendum og öðrum aðilum sem sýnir hversu verð­mætar þær eru þeim sem nýta sér þær. Þess vegna skiptir veru­legu máli að vita hverjir búa yfir upp­lýs­ingum um fólk og hvernig þær eru nýtt­ar. Upp­lýs­ingar má síðan nýta til að miðla upp­lýs­ing­um, fals­frétt­um, aug­lýs­ingum og áróðri sem er er ætlað að hafa áhrif á fólk í gegnum und­ir­með­vit­und­ina.

Þessi þróun vekur áleitnar spurn­ing­ar. Hversu víð­tæk eru áhrifin á sam­fé­lagið og lýð­ræðið til lengri tíma? Oft hefur verið bent á að almenn­ingur þurfi að vera gagn­rýn­inn á fréttir og upp­lýs­ing­ar. En gagn­rýnin hugsun og miðla­læsi getur vart verið svarið þegar fólk veit ekki fylli­lega hvenær og hvernig fyr­ir­tæki og hags­muna­að­ilar reyna að hafa ómeð­vituð áhrif á það. Almenn­ingur og stjórn­völd þurfa gera sér grein fyrir þess­ari þróun og fara að velta því fyrir sér hvað er til ráða.

Höf­undur er fram­kvæmda­stjóra Fjöl­miðla­nefnd­ar.

Breyttir tímar kalla á breytt jafnréttislög
Skipaður hefur verið starfshópur sem samanstendur af fulltrúum frá velferðarráðuneytinu, dómsmálaráðuneytinu og Jafnréttisstofu til að hefja undirbúning að heildarendurskoðun laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla.
21. janúar 2018
Hákon Hákonarson
Nýtt lyf við ADHD væntanlegt innan fárra ára
Niðurstöður nýrrar rannsóknar á lyfi við athyglisbrest með ofvirkni komu vel út og búist er við að lyfið komist í almenna notkun eftir 2 til 3 ár.
21. janúar 2018
Bára Huld Beck
Stormurinn í vatnsglasinu (orðaleikur fyrirhugaður)
21. janúar 2018
Endurkast af gljásteinsþökum hefur virkað sem ljóskastari á nágranna þeirra sem komið hafa komið sér upp slíkum þökum.
Glampandi þak
Leir er ekki alltaf á borði dómstóla. Hæstiréttur Danmerkur fjallaði um álitamál sem varðar þetta algenga byggingarefni á dögunum.
21. janúar 2018
Ásgerður leiðir á Seltjarnarnesi - Fimm konur í sjö efstu sætum
Sitjandi bæjarstjóri fékk örugga kosninga í efsta sætið.
21. janúar 2018
280 þúsund manns dáið úr of stórum skammti á 5 árum
Gífurleg aukning hefur verið á dauðsföllum úr of stórum skammti vímuefna. Tölur um dauðsföll á Íslandi hjá ungum fíklum þykja „ógnvekjandi“.
20. janúar 2018
Greiðslustöðvun ríkisins á ársafmæli forsetatíðar Trumps
Trump ætlaði sér að fagna árs dvöl sinni í Hvíta húsinu í dag, en fagnaðarviðburði með fjárhagslegum bakhjörlum hefur verið frestað.
20. janúar 2018
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Kjósum um Borgarlínuna
20. janúar 2018
Meira úr sama flokkiÁlit