Auglýsing

Flokks­þing Fram­sókn­ar­flokks­ins er nýaf­staðið og það gefur til­efni til að velta því fyrir sér hvort greina megi gamlar rætur flokks­ins - sam­vinnu- og sjálf­bærni­hug­sjón­ina - í stefnu flokks­ins, og hvernig hún birt­ist okkur í nútím­an­um.

For­ysta flokks­ins, með ráð­herrana Sig­urð Inga Jóhanns­son sem for­mann og Lilju Dögg Alfreðs­dóttur sem vara­for­mann, finnst mér vera sterkt póli­tískt teymi, þó alltaf megi deila um ein­staka stefnu­mál. Heilt yfir er áherslan á hóf­semd og mála­miðlun það sem helst ein­kennir þau. Fyrir vikið er Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn opinn til vinstri og hægri, sam­ein­ing­ar­afl.

Krafa nútím­ans er sam­vinna

Það er merki­legt að máta sam­vinnu­hugs­un­ina - bæði sam­vinnu­fé­laga­formið sem slíkt og einnig félags­lega þátt sam­vinnu­hugs­un­ar­innar - við þarfir og helstu áskor­an­ir, ekki síst á alþjóða­vett­vangi. Við fyrstu sýn virð­ist sem sam­vinnu­hug­sjónin í örsam­fé­lagum á litla Íslandi eigi ekki mikið sam­eig­in­legt með áskor­unum borg­ar­sam­fé­laga í heim­in­um, en það má finna sam­eig­in­lega fleti.

Auglýsing

Hér á Vest­ur­strönd Banda­ríkj­anna er eitt helsta mark­miðið í upp­bygg­ingu borg­ar­sam­fé­laga að ýta undir meiri sam­vinnu, samnýt­ingu og þannig sjálf­bærn­i. 

Þetta á ekki síst við um verslun með mat og aðrar nauð­synja­af­urð­ir, meðal ann­ars til að draga úr meng­un. Þannig hefur orðið mikil vit­und­ar­vakn­ing víða, þar sem fólk er hvatt til að versla við fram­leið­endur í nágrenni sínu, ekki síst í land­bún­aði, og stuðla þannig að umhverf­is­vænni lífstíl heild­ar­inn­ar. Margt smátt gerir eitt stórt. Notkun meiri tækni­mögu­leika getur orðið stór­kost­legt fram­fara­spor hvað þessi mál varð­ar, og í raun hjálpað litlum sam­fé­lögum að verða sjálf­bær.

Kaup­fé­lögin skyn­sam­leg

Á Íslandi var svipuð hugsun ráð­andi um ára­tuga­skeið, einkum á lands­byggð­inni. Kaup­fé­lögin voru þannig fram­sýnt efna­hags­legt fyr­ir­komu­lag miðað aðstæð­urnar á hverjum stað, sem skiptu sköpum fyrir upp­bygg­ingu í héröð­um, til sjávar og sveita.

Til ein­föld­unar má segja að kaup­fé­lögin og sam­vinnu­fé­lags­formið feli í sér; 

a) að nýta sam­eig­in­lega ábyrgð fjöld­ans, heima­manna, í byggð­unum og til þess 

b) að draga úr áhættu við atvinnu­rekstur og að virkja kosti sam­vinn­unnar og samnýt­ing­ar.

Með lýð­ræð­is­legu fyr­ir­komu­lagi sam­vinnu­fé­laga og kaup­fé­laga tókst að hraða upp­bygg­ingu um allt land. Þetta er svo til óum­deilt, og stór­merki­legur kafli í íslenskri hag­sögu.

Fall þessa fyr­ir­komu­lags vítt og breitt um landið - með ein­staka und­an­tekn­ingum eins og hinu stór­glæsi­lega félagi Kaup­fé­lagi Skag­firð­inga - hefur haft miklar afleið­ingar í för með sér víða.

Ekki aðeins efna­hags­leg­ar, sem þó eru mest­ar, heldur ekki síður menn­ing­ar- og félags­leg­ar. Stjórn­málin - þvert á flokka - voru sam­ofin við fyr­ir­komu­lag sam­vinn­unnar og ég held að það sé óhætt að segja, að kost­irnir hafi verið mikl­ir. Gall­arnir voru kannski helst þeir sem fylgja félags­starfi og lýð­ræð­is­legu skipu­lagi yfir­leitt; valda­brölt og hags­muna­á­rekstr­ar. 

En því miður er það óhjá­kvæmi­legur hluti mann­lífs­ins. Hin full­komna sam­fé­lags­skipan hefur ekki fund­ist enn, og finnst vafa­lítið aldrei.

End­ur­reisn?

Með upp­bygg­ingu kaup­fé­laga og sam­vinn­unnar var ýtt undir vist­væna lifn­að­ar­hætti - eitt­hvað sem nútíma­leg gildi sam­tím­ans falla vel að - og með sam­vinnu fólks tókst að skapa hag­ræði við að leysa úr hinum ýmsu vanda­mál­um. Verslun með ýmsar nauð­synjar tók mið af þessu og stjórn­málin sömu­leið­is.

Spurn­ingin er; verður ekki að end­ur­reisa þessa hugs­un, sem var lands­byggð­unum svo mik­il­væg, inn í nútím­ann?

Ekki síst þar sem rík­is­valdið er farið að teygja sig inn í flesta geira atvinnu­lífs­ins, sam­an­ber eign­ar­hald þess og yfir­ráð á 80 pró­sent fjár­mála­þjón­ustu. Þá hefur sú mikla hag­ræð­ing sem orðið hefur í sjáv­ar­út­vegi veikt lands­byggð­ina víða, þó enn sé það þannig að um 80 pró­sent af umbreyt­ingu sjáv­ar­af­urða í verð­mæti, það er land­vinnsla, sé á lands­byggð­inni.

Mót­vægi við þessa þróun er mik­il­væg og skipu­lag sam­vinnu­fé­lags­forms­ins er það sem gæti skipt miklu máli, í hags­muna­bar­átt­unni og fram­þróun lands­byggð­ar­innar til fram­tíðar lit­ið.

Þetta á ekki síst við um tæki­færi í ferða­þjón­ust­unni, sem víða er orðin að grunnatvinnu­vegi á lands­byggð­inni. Þar eru tæki­færin oft fólgin í því að heima­menn fái að nostra við upp­bygg­ing­una á eigin for­send­um, frekar en að fá leið­bein­ingar frá hinu opin­bera um hvernig best er að standa að mál­um.

Þetta er eitt grunn­stefið í sam­vinnu­hug­sjón­inni sem var og er þverpóli­tísk í eðli sínu, þó Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn vilji auð­vitað eigna sér hana. Ekki af ástæðu­lausu, í ljósi sög­unn­ar.

Brynjólfur Bjarnason orðinn stjórnarformaður Arion banka
Herdís Dröfn Fjeldsted er varaformaður stjórnar.
Kjarninn 20. mars 2019
Vond staða Boeing versnar
Framkvæmdastjóri verkfræðisviðs Boeing hefur verið látinn fara. Mikill titringur er innan fyrirtækisins vegna rannsóknar á flugslysum í Indónesíu í október og Kenía fyrr í mánuðinum.
Kjarninn 20. mars 2019
Katrín Oddsdóttir
Austurvöllur okkar allra
Leslistinn 20. mars 2019
Segir stjórnarmeirihluta fyrir fjölmiðlafrumvarpi
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra, segir að frumvarp hennar um stuðning við einkarekna fjölmiðla sé einungis fyrsta skrefið sem þurfi að stíga í þeirri vegferð.
Kjarninn 20. mars 2019
Sementsverksmiðja ríkisins
Sementsverksmiðja ríkisins Akranesi – In memoriam
Kjarninn 20. mars 2019
Samninganefnd SGS
Segir að samninganefnd SGS muni aldrei taka þátt í að semja um að rýra kjör
Samninganefnd SGS segir það miður að Framsýn hafi þurft að bera félaga sína þungum sökum í tengslum við ákvörðun félagsins um að afturkalla samningsumboð sitt frá Starfsgreinasambandinu.
Kjarninn 20. mars 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Meirihluta skólastjórnenda þykir leyfisheimildir foreldra of rúmar
Rúmur helmingur skólastjórnenda segir að leyfisbeiðnum vegna ferðalaga hafi fjölgað mikið á síðustu árum í nýrri könnun. Mennta- og menningarmálaráðherra segist líta það mjög alvarlegum augum að slíkar fjarvistir komi niður á námi nemenda.
Kjarninn 20. mars 2019
Már Guðmundsson
Skýrsla um neyðarlánið til Kaupþings birt í lok apríl
Már Guðmundsson, seðlabankastjóri, segir að skýrsla um neyðarlánið sem veitt var Kaupþingi haustið 2008 og söluferlið á FIH bankanum verði birt opinberlega þann 30. apríl næstkomandi.
Kjarninn 20. mars 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari