Um vegatolla og dísilbíla

Geir Guðjónsson, umhverfis- og þróunarhagfræðingur, segir að það þurfi tafarlaust að hækka tolla á nýja innflutta dísilbíla, með það að markmiði að þeir verði nær eingöngu fluttir inn sem vinnutæki.

Auglýsing

Í umræðunni um vegatolla hafa þeir verið nefndir sem lausn á nokkrum vandamálum.

  1. Vegakerfið er vanfjármagnað.

  2. Rafmagnsbílum fer fjölgandi á vegum landsins og þeir borga ekki bensíngjald.  

    Auglýsing
  3. Hægt verður að fara í framkvæmdir sem annars hefði ekki verið hægt að fara í.

  4. Loksins hægt að skattleggja ferðamenn sem aka um landið.

Vegatollar geta haft fjölþættan tilgang; að afla tekna, draga úr umferð og draga úr mengun. Í umræðunni hingað til hefur lítið heyrst varðandi seinni tvo þættina, en þeim mun meira um þann tilgang að minnka ímyndað forskot rafmagnsbílsins og vera auka tekjustofn fyrir ríkissjóð.

Það er kaldhæðnislegt að við skulum eiga alla þessa raforku, selja hana svo ódýrt en samt vera algerir eftirbátar þeirra landa sem við miðum okkur við í rafbílavæðingunni. Samt er hugurinn kominn á þann stað að það þurfi að skattleggja rafmagnsbílinn til að fjármagna vegina.

Hagkvæmasta skattheimtan?

Í umræðunni hefur hvergi komið fram hversu dýrt það er að innheimta vegatolla. Þegar ársreikningar Spalar, fyrirtækisins sem rekur Hvalfjarðargöng, eru skoðaðir gegnum árin sést að nær önnur hver króna sem innheimt er hefur farið í sjálfa innheimtuna. Hve stórt hlutfall úr skattheimtunni er ásættanlegt að fari í kostnaðinn við sjálfa skattheimtuna? Er ásættanlegt að allt kosti a.m.k. tvisvar sinnum meira en það þyrfti að kosta?

Vegaskattar geta nefnilega verið tvíþættir (e. Double Dividend) jafnvel þríþættir, annars vegar dregið úr umferð og hins vegar aukið tekjur ríkisins og gert því kleift að lækka aðra skatta sem eru meira truflandi fyrir hagkerfið. En ef markmiðið með vegatollunum er hvorki að draga úr umferð né minnka mengun, heldur einungis til að vera nýr skattur þá þarf að skoða það þannig.

Þess má geta að um áramótin átti að falla út undanþága bílaleiga frá tollum á innfluttum bifreiðum en ákveðið var að framlengja hana. Í stað þess að ná inn skatttekjum á einfaldan hátt á að fara að eltast við peningana með gjaldskýlum í stað þess að nota fyrirliggjandi kerfi.

Hver er að slíta vegunum svona mikið?

Vegaslit fer eftir öxulþunga í fjórða veldi. Það þýðir að tveggja tonna bíll slítur vegunum eins og sextán eins tonns bílar. Rúturnar sem eru að kæna um Árnessýsluna eru því stærstu notendurnir, en samt ákveður samgönguráðherra að halda áfram að undanskilja þær innflutningstollum.

Skattkerfið endurspeglar engan veginn þessa staðreynd og vegatollar taka ekkert tillit til þess hvað þungur bíll spænir upp miklu malbiki miðað við lítinn, nettan bíl.

Að drukkna í dísil

Ef við skoðum bifreiðatölur frá Samgöngustofu á fólksbílum sjáum við frekar uggvænlega þróun. Hlutfall nýskráðra bíla sem ganga fyrir dísil er komið upp í 47%. Hægt og bítandi er bílaflotinn í heild að nálgast þessa tölu. Við sjáum á línuritinu hvernig hlutfall fólksbíla sem ganga fyrir dísilolíu eykst ár frá ári. Ef ekki dregur úr nýskráningum á dísilbílum verður það fljótlega orðið þannig á Íslandi að annar hver bíll gengur fyrir dísil.

Hvað veldur?

Fólk velur með veskinu. Í dag eru dísilbílar ódýrari í rekstri því þú kemst lengra á lítranum. Það sést líka í bifreiðatölum að þeir sem eiga dísilbíl keyra að jafnaði um 30% meira en eigendur bíla sem ganga fyrir bensíni.

Hvað er til ráða?

Það þarf tafarlaust að hækka tolla á nýja innflutta dísilbíla, með það að markmiði að þeir verði nær eingöngu fluttir inn sem vinnutæki. Að auki endurspeglar verð á dísilolíu ekki þá mengun sem hún veldur.

Skattar eiga að hvetja fólk til að skipta yfir í umhverfisvænni ferðamáta, þá á ekki bara að nota til að skattleggja mengandi iðnaðinn heldur einnig til að niðurgreiða og greiða fyrir umhverfisvænni ferðamáta. Það er því með öllu rangt að ætla sér að ná í einhverjar krónur með því að búa til sérstakt innheimtukerfi með tilsvarandi kostnaði þegar ekkert mál er að nota fyrirliggjandi kerfi til að ná viðunandi ástandi.

Ef ekkert verður gert strax er framtíðin ansi rykmettuð.

Höfundur er umhverfis- og þróunar hagfræðingur.

Heimild Samgöngustofa.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svona eru líkur frambjóðenda á að komast á þing
Sitjandi þingmenn, og einn flokksformaður, eru í mikilli hættu á að missa þingsæti sitt í komandi kosningum. Mikil endurnýjun er í kortunum en alls 27 frambjóðendur sem sitja ekki á þingi eru líklegir til að ná þingsæti.
Kjarninn 16. september 2021
Tómas A. Tómasson og Kolbrún Baldursdóttir
Aðalsmenn og almenningur á Íslandi
Kjarninn 16. september 2021
Þorkell Sigurlaugsson og Sigmar Vilhjálmsson sitja báðir í undirbúningsnefnd hins nýja félags.
Unnið að stofnun nýrra hagsmunasamtaka lítilla og meðalstórra fyrirtækja
Atvinnufjélaginu er ætlað að vera málsvari fyrir hagsmuni einyrkja og lítilla og meðalstórra fyrirtækja í íslensku atvinnulífi. Þörfin á slíkum samtökum atvinnurekenda er sögð mikil af hálfu stofnenda.
Kjarninn 16. september 2021
Tryggvi Rúnar Brynjarsson
Í Dal hinna föllnu
Kjarninn 16. september 2021
Sif Sigmarsdóttir
Hvernig viljum við lifa?
Kjarninn 16. september 2021
Arnhildur Hálfdánardóttir fékk fjölmiðlaverðlaun umhverfis- og auðlindaráðuneytisins í fyrra fyrir þáttaröðina Loftslagsþerapían. Hún er þar með síðasti handhafi þeirra verðlauna.
Hætta að veita fjölmiðlaverðlaun á degi íslenskrar náttúru
Algjör sprenging hefur orðið í umfjöllun fjölmiðla um loftslags- og umhverfismál og því telur umhverfis- og auðlindaráðuneytið ekki lengur þörf á að verðlauna miðla sérstaklega fyrir slíkan fréttaflutning.
Kjarninn 16. september 2021
Sif Konráðsdóttir
Áratugur Árósasamnings
Kjarninn 16. september 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra í Forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Framlög til barnabótakerfisins aukin og fleiri fá þær, en raunvirði bóta hefur lítið hækkað
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Katrínar Jakobsdóttur um að ríkisstjórn hennar hafi aukið við barnabótakerfið og tryggt að það nái til fleiri en það gerði fyrir fjórum árum síðan.
Kjarninn 15. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar