Auglýsing

Stjórn­mála­menn hafa það fínt. Fá góð laun og löng frí. Þeim er engin vor­kunn. En það þýðir þó ekki að þeir þurfi ekki að takast á við ýmsar áskor­anir sem fylgja störfum þeirra.

Eitt er gagn­rýnin sem störf þeirra og orð verða fyr­ir. Sú gagn­rýni er bæði nauð­syn­leg í lýð­ræð­is­sam­fé­lagi og til þess fallin að dýpka umræðu um aðgerðir sem geta haft gríð­ar­lega mikil áhrif á líf fólks. Dýpkun umræð­unnar gerir það að verkum að fleiri sjón­ar­mið heyr­ast og þeir sem taka ákvarð­anir hafa betri for­sendur til að byggja þær á.

En stjórn­mála­menn­irnir sjá þetta auð­vitað oft ekki svona. Skilj­an­lega svo sem. Það er mann­legt að upp­lifa gagn­rýni sem vegur að manns eigin sann­fær­ingu og afstöðu sem árás frekar en mál­efna­lega. Enda er gagn­rýnin og orð­ræðan heldur ekk­ert endi­lega alltaf mál­efna­leg. Eins og geng­ur. Allir hafa rödd, skoðun og til­finn­ing­ar, sem þeir hafa rétt á að láta í ljós og á heild­ina litið er ferlið sem slíkt jákvætt. Manns eigin afstaða er ekk­ert endi­lega sú réttasta. Það er öllum hollt að heyra önnur sjón­ar­mið og ósk­andi að fleiri væru opn­ari fyrir því að þeir hefðu rangt fyrir sér. Sér­stak­lega stjórn­mála­menn.

Auglýsing

En stundum verður umræðan sjálfri sér verst. Stundum er eins og að þeir sem bera hana uppi, oft ótrú­legur fjöldi, hafi engan áhuga á mál­efna­leg­heitum eða fram­þróun sem kemur mál­efn­inu til góðs. Stundum er eins og nið­ur­rif og útúr­snún­ingur sé mark­mið í sjálfu sér. Það er mið­ur.

Tvö slík dæmi hafa komið upp nýlega. Ann­ars vegar í tengslum við kjara­bar­áttu ljós­mæðra, sem af ein­hverjum óskilj­an­legum ástæðum lækka í launum þegar þær bæta við sig námi og sér­hæf­ingu. Heil­brigð­is­ráð­herra reyndi í umræðum á þing­inu um málið að setja stöðu ljós­mæðr­anna í sögu­legt og sam­fé­lags­legt sam­hengi. Hún sagði stöðu ljós­mæðra á opin­berum vinnu­mark­aði óvenju­lega þar sem þær fara úr stétt­ar­fé­lagi hjúkr­un­ar­fræð­inga þegar þær hefja störf sem ljós­mæður og fara í Ljós­mæðra­fé­lag Íslands. Þetta tóku BHM og Ljós­mæðra­fé­lagið óstinnt upp. Í yfir­lýs­ingu sem bar heitið kaldar kveðjur heil­brigð­is­ráð­herra til ljós­mæðra, voru orð ráð­herra túlkuð með þeim hætti að hún „telji að ljós­mæður geti sjálfum sér um kennt að þær lækki í launum við að bæta við sig námi.“ Frá­leitt væri að rök­styðja launa­lækkun ljós­mæðra með þessum hætti.

En ráð­herr­ann var ekki að rök­styðja eða bera í bætifláka fyrir þá stöðu sem ljós­mæður eru í í sinni kjara­bar­áttu. Það þarf ein­beittan vilja til að túlka orð ráð­herr­ans með þeim hætti, og ekki síður að ákveða sér­stak­lega að líta með öllu fram­hjá því sem ráð­herr­ann hafði áður sagt um mál­ið, til dæmis í ræðu sem hún hélt rétt á undan „köldu kveðj­unn­i“. Þar sagði hún orð­rétt: „Ég er þeirrar skoð­unar að meta eigi vinnu­fram­lag ljós­mæðra til launa og til sam­fé­lags­legrar virð­ing­ar.“

Hins vegar hafði rík­is­stjórnin stuttu áður kynnt fjár­mála­á­ætl­un. Þar kennir ýmissa grasa. Sumt gott, annað slæmt, allt eftir því hvar fólk stendur í stjórn­mál­um. Sumum er mikið niðri fyr­ir, telja á sér og sínum eða ein­hverjum brot­ið, fram­hjá þeim gengið eða að þeim veg­ið. Allt fylgir þetta umræð­unni, er óhjá­kvæmi­legt og nauð­syn­legt.

En hluti af henni varð und­ar­leg­ur. Í kafla um fjöl­skyldu­mál í áætl­un­inni segir að lélegt fjár­mála­læsi hjá almenn­ingi sé ákveðin áskorun þar sem aukin hætta sé á að fólk lendi í fjár­hags­legum erf­ið­leik­um. Hópur fólks fór á lím­ing­unum og vildi meina að fjár­mála­ráð­herra hafi með þessu orða­lagi gerst sekur um veru­leikafirr­ingu og skiln­ings­leysi á mál­efnum lág­tekju­fólks.

Það skal ósagt látið hversu djúpur skiln­ingur er hjá ein­stökum aðilum rík­is­stjórn­ar­innar á mál­efnum lág­tekju­fólks. En í þessum upp­hróp­unum þurfti sama ein­beitta vilja og í dæm­inu um heil­brigð­is­ráð­herra, til að skilja orða­lagið með þessum hætti. Það þurfti að horfa fram­hjá öllu öðru sem í kafl­anum um áskor­anir í mál­efnum fjöl­skyldna stóð. Þar var til að mynda rætt um hvernig gera megi barna­bóta­kerfið mark­viss­ara gagn­vart lág­tekju­fjöl­skyld­um, hækkun fæð­ing­ar­or­lofs­greiðslna og leng­ingu orlofs­ins, styrk­ingu grunn­þjón­ustu og efl­ingu for­varna og snemmtæka íhlutun vegna vax­andi geð­heil­brigð­is­vanda, svo eitt­hvað sé nefnt.

Það má svo sann­ar­lega vera ósam­mála þeim aðgerðum sem rík­is­stjórnin setur á odd­inn til að mæta fjár­hags­vand­ræðum og/eða fátækt. Hvort þar sé rétt að lækka tekju­skatt, hækka per­sónu­af­slátt eða hækka bæt­ur. Þær verða lík­lega alltaf umdeildar og um það snú­ast stjórn­mál­in.

En það er aug­ljóst að fjár­mála­læsi þessa hóps, og lík­lega margra ann­arra, er ábóta­vant og verður að bæta. Og það er hvorki fólg­inn í því að vilja bæta það skiln­ings­leysi eða veru­leikafirr­ing. Fátækt er fjöl­þættur vandi. Margt þarf að koma til en upp­hróp­anir um eitt úrræði, byggt á því hver leggur það til, er afvega­leið­ing.

Vilj­andi mis­skiln­ingur er hvim­leið­ur. Oft er slíkt gert út frá hags­muna­mati þess efnis að sá sem mis­skilur græði með mis­skiln­ingnum fylg­is­menn með for­dæm­ingu sinni og hneyksl­un. En hinn vilj­andi mis­skiln­ingur er ekk­ert annað en einmitt afvega­leið­ing á umræðu sem kemst fyrir vikið ekki úr spor­unum og leiðir ekki til þess að mis­mun­andi aðgerðir og aðferðir séu fundnar til að leysa hin raun­veru­legu vanda­mál.

Skilj­iði mig?

Segir eftirlit Fiskistofu veikburða og ómarkvisst
Ríkisendurskoðun telur að Fiskistofu sé ómögulegt að sinna öllu því eftirliti sem henni ber að sinna, meðal annars vegna skorts á úrræðum og viðurlögum. Jafnframt vísar Ríkisendurskoðun því á bug að brottkast sé óverulegt á Íslandi.
Kjarninn 18. janúar 2019
Logi vill ríkisstjórn með Viðreisn, Pírötum og Vinstri grænum
Formaður Samfylkingarinnar segir að mögulega séu flokkur hans og Vinstri græn eðlisólíkir flokkar í ljósi þeirra áherslna sem núverandi ríkisstjórn, undir forsæti Vinstri grænna, hefur í forgrunni. Þetta kemur fram í viðtali við hann í Mannlífi í dag.
Kjarninn 18. janúar 2019
Reynt að bjarga íslensku fjölmiðlalandslagi frá algjörri einsleitni
Drög að frumvarpi um hvernig íslenska ríkið ætlar að styðja við einkarekna fjölmiðla liggja fyrir og verða kynnt í ríkisstjórn von bráðar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Gleymið tollastríðinu - Kína er nú þegar í vandræðum
Pistlahöfundur Bloomberg, Michael Schuman, segir Kína á kafi í skuldavanda sem ekki sé hægt að leysa svo auðveldlega.
Kjarninn 17. janúar 2019
Hreiðar Már: Von mín að deilurnar leysist farsællega
Hreiðar Már Sigurðsson, fyrrverandi bankastjóri Kaupþings, segir ásakanir sem koma fram á hendum honum í bréfi frá Kevin Stanford og Karen Millen ekki vera réttar.
Kjarninn 17. janúar 2019
Gylfi hvetur til varkárni við sölu banka
Gylfi Zoega hagfræðiprófessor skrifar um fyrirhugaða sölu á bönkunum og bankarekstur almennt, í ítarlegri grein í Vísbendingu.
Kjarninn 17. janúar 2019
Myndin er af höfundi greinarinnar sofandi. Myndin er ekki nýleg.
Vinnuálag í framhaldsskólum
Kjarninn 17. janúar 2019
Embætti forstjóra Barnaverndarstofu laust til umsóknar
Félagsmálaráðuneytið auglýsir starf forstjóra barnaverndarstofu laust til umsóknar. Bragi Guðbrandsson lét af starfi forstjóra í febrúar í fyrra eftir að hafa tekið sæti í Barna­rétt­ar­nefnd Sam­einuðu þjóðanna fyr­ir hönd Íslands.
Kjarninn 17. janúar 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari