Auglýsing

Stjórn­mála­menn hafa það fínt. Fá góð laun og löng frí. Þeim er engin vor­kunn. En það þýðir þó ekki að þeir þurfi ekki að takast á við ýmsar áskor­anir sem fylgja störfum þeirra.

Eitt er gagn­rýnin sem störf þeirra og orð verða fyr­ir. Sú gagn­rýni er bæði nauð­syn­leg í lýð­ræð­is­sam­fé­lagi og til þess fallin að dýpka umræðu um aðgerðir sem geta haft gríð­ar­lega mikil áhrif á líf fólks. Dýpkun umræð­unnar gerir það að verkum að fleiri sjón­ar­mið heyr­ast og þeir sem taka ákvarð­anir hafa betri for­sendur til að byggja þær á.

En stjórn­mála­menn­irnir sjá þetta auð­vitað oft ekki svona. Skilj­an­lega svo sem. Það er mann­legt að upp­lifa gagn­rýni sem vegur að manns eigin sann­fær­ingu og afstöðu sem árás frekar en mál­efna­lega. Enda er gagn­rýnin og orð­ræðan heldur ekk­ert endi­lega alltaf mál­efna­leg. Eins og geng­ur. Allir hafa rödd, skoðun og til­finn­ing­ar, sem þeir hafa rétt á að láta í ljós og á heild­ina litið er ferlið sem slíkt jákvætt. Manns eigin afstaða er ekk­ert endi­lega sú réttasta. Það er öllum hollt að heyra önnur sjón­ar­mið og ósk­andi að fleiri væru opn­ari fyrir því að þeir hefðu rangt fyrir sér. Sér­stak­lega stjórn­mála­menn.

Auglýsing

En stundum verður umræðan sjálfri sér verst. Stundum er eins og að þeir sem bera hana uppi, oft ótrú­legur fjöldi, hafi engan áhuga á mál­efna­leg­heitum eða fram­þróun sem kemur mál­efn­inu til góðs. Stundum er eins og nið­ur­rif og útúr­snún­ingur sé mark­mið í sjálfu sér. Það er mið­ur.

Tvö slík dæmi hafa komið upp nýlega. Ann­ars vegar í tengslum við kjara­bar­áttu ljós­mæðra, sem af ein­hverjum óskilj­an­legum ástæðum lækka í launum þegar þær bæta við sig námi og sér­hæf­ingu. Heil­brigð­is­ráð­herra reyndi í umræðum á þing­inu um málið að setja stöðu ljós­mæðr­anna í sögu­legt og sam­fé­lags­legt sam­hengi. Hún sagði stöðu ljós­mæðra á opin­berum vinnu­mark­aði óvenju­lega þar sem þær fara úr stétt­ar­fé­lagi hjúkr­un­ar­fræð­inga þegar þær hefja störf sem ljós­mæður og fara í Ljós­mæðra­fé­lag Íslands. Þetta tóku BHM og Ljós­mæðra­fé­lagið óstinnt upp. Í yfir­lýs­ingu sem bar heitið kaldar kveðjur heil­brigð­is­ráð­herra til ljós­mæðra, voru orð ráð­herra túlkuð með þeim hætti að hún „telji að ljós­mæður geti sjálfum sér um kennt að þær lækki í launum við að bæta við sig námi.“ Frá­leitt væri að rök­styðja launa­lækkun ljós­mæðra með þessum hætti.

En ráð­herr­ann var ekki að rök­styðja eða bera í bætifláka fyrir þá stöðu sem ljós­mæður eru í í sinni kjara­bar­áttu. Það þarf ein­beittan vilja til að túlka orð ráð­herr­ans með þeim hætti, og ekki síður að ákveða sér­stak­lega að líta með öllu fram­hjá því sem ráð­herr­ann hafði áður sagt um mál­ið, til dæmis í ræðu sem hún hélt rétt á undan „köldu kveðj­unn­i“. Þar sagði hún orð­rétt: „Ég er þeirrar skoð­unar að meta eigi vinnu­fram­lag ljós­mæðra til launa og til sam­fé­lags­legrar virð­ing­ar.“

Hins vegar hafði rík­is­stjórnin stuttu áður kynnt fjár­mála­á­ætl­un. Þar kennir ýmissa grasa. Sumt gott, annað slæmt, allt eftir því hvar fólk stendur í stjórn­mál­um. Sumum er mikið niðri fyr­ir, telja á sér og sínum eða ein­hverjum brot­ið, fram­hjá þeim gengið eða að þeim veg­ið. Allt fylgir þetta umræð­unni, er óhjá­kvæmi­legt og nauð­syn­legt.

En hluti af henni varð und­ar­leg­ur. Í kafla um fjöl­skyldu­mál í áætl­un­inni segir að lélegt fjár­mála­læsi hjá almenn­ingi sé ákveðin áskorun þar sem aukin hætta sé á að fólk lendi í fjár­hags­legum erf­ið­leik­um. Hópur fólks fór á lím­ing­unum og vildi meina að fjár­mála­ráð­herra hafi með þessu orða­lagi gerst sekur um veru­leikafirr­ingu og skiln­ings­leysi á mál­efnum lág­tekju­fólks.

Það skal ósagt látið hversu djúpur skiln­ingur er hjá ein­stökum aðilum rík­is­stjórn­ar­innar á mál­efnum lág­tekju­fólks. En í þessum upp­hróp­unum þurfti sama ein­beitta vilja og í dæm­inu um heil­brigð­is­ráð­herra, til að skilja orða­lagið með þessum hætti. Það þurfti að horfa fram­hjá öllu öðru sem í kafl­anum um áskor­anir í mál­efnum fjöl­skyldna stóð. Þar var til að mynda rætt um hvernig gera megi barna­bóta­kerfið mark­viss­ara gagn­vart lág­tekju­fjöl­skyld­um, hækkun fæð­ing­ar­or­lofs­greiðslna og leng­ingu orlofs­ins, styrk­ingu grunn­þjón­ustu og efl­ingu for­varna og snemmtæka íhlutun vegna vax­andi geð­heil­brigð­is­vanda, svo eitt­hvað sé nefnt.

Það má svo sann­ar­lega vera ósam­mála þeim aðgerðum sem rík­is­stjórnin setur á odd­inn til að mæta fjár­hags­vand­ræðum og/eða fátækt. Hvort þar sé rétt að lækka tekju­skatt, hækka per­sónu­af­slátt eða hækka bæt­ur. Þær verða lík­lega alltaf umdeildar og um það snú­ast stjórn­mál­in.

En það er aug­ljóst að fjár­mála­læsi þessa hóps, og lík­lega margra ann­arra, er ábóta­vant og verður að bæta. Og það er hvorki fólg­inn í því að vilja bæta það skiln­ings­leysi eða veru­leikafirr­ing. Fátækt er fjöl­þættur vandi. Margt þarf að koma til en upp­hróp­anir um eitt úrræði, byggt á því hver leggur það til, er afvega­leið­ing.

Vilj­andi mis­skiln­ingur er hvim­leið­ur. Oft er slíkt gert út frá hags­muna­mati þess efnis að sá sem mis­skilur græði með mis­skiln­ingnum fylg­is­menn með for­dæm­ingu sinni og hneyksl­un. En hinn vilj­andi mis­skiln­ingur er ekk­ert annað en einmitt afvega­leið­ing á umræðu sem kemst fyrir vikið ekki úr spor­unum og leiðir ekki til þess að mis­mun­andi aðgerðir og aðferðir séu fundnar til að leysa hin raun­veru­legu vanda­mál.

Skilj­iði mig?

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eitt og annað ... einkum danskt
Eitt og annað ... einkum danskt
Hygge
Kjarninn 9. ágúst 2022
Rúmlega þriðjungur heimila á ekkert eftir í veskinu í lok mánaðar
Næstum átta af hverjum tíu í lægstra tekjuhópnum nær ekki að leggja neitt fyrir, gengur á sparnað eða safnar skuldum í yfirstandandi dýrtíð. Hjá efsta tekjuhópnum geta næstum níu af hverjum tíu enn lagt fyrir, sumir umtalsvert.
Kjarninn 9. ágúst 2022
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari