Hollráð húseigandans - Sumarið er tíminn

Auglýsing

Síð­ustu miss­eri hefur mygla verið mikið til umræðu og stundum hefur umfjöllun verið það mikil að ein­hverjum kann að þykja nóg um.

Hins vegar hverfa vanda­málin ekki.

Við verðum að ræða þessi vanda­mál opin­skátt og á vís­inda­legum grunni, gang­ast við þeim og vinna í að leysa þau á skyn­sam­legan hátt og fá fag­stéttir til að vinna saman án for­dóma og öfga. Umræðan hefur stundum orðið öfga­kennd upp á síðkastið á báða bóga, enda eru gríð­ar­legir hags­munir í húfi fyrir marga.

Auglýsing

Öfgar í báðar áttir

Full­yrð­ingar um að nágranna­lönd okkar tak­marki ekki notkun á rýmum eða hús­næði þegar upp komi raka­skemmdir eiga ekki við rök að styðj­ast. Það er lögð rík áhersla á að tak­marka eins og unnt er við­veru fólks nálægt raka­skemmd­um, í sam­ræmi við stefnu Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­inn­ar.  Mik­il­vægt er að fara sem fyrst í vand­aðar við­gerðir þar sem við­ur­kenndum verk­ferlum er fylgt eftir til þess að lág­marka áhrif á heilsu fólks. Það er nauð­syn­legt að grípa til aðgerða þar sem eru raka­skemmdir í bygg­ing­um.

Á hinn bóg­inn eru uppi öfga­fullar umræður þar sem farið er fram á að rífa þurfi nýleg hús. Einnig ber við að hús­næði sem fær eðli­legt við­hald vegna raka­skemmda sé dæmt ónýtt að óþörfu, fái nei­kvæðan stimp­il. Það er jákvætt að bygg­ingar fái við­hald vegna raka­skemmda.

Öfga og for­dóma má minnka með fræðslu og þekk­ing­ar­leit.

Raka­skemmdir og mygla

Myglu­sveppir eru nauð­syn­legir úti í nátt­úr­unni og mik­il­vægir í hringrás henn­ar, en fæst okkar  vilja búa undir sama þaki og þessi vágest­ur. Enda hefur óyggj­andi verið sýnt fram á að tengsl eru á milli heilsu­brests og við­veru í raka­skemmdu hús­næði. Þó er ekki alveg víst hvaða þátt myglan spilar og hvort það sé aðal- eða auka­hlut­verk. Enda koma þar inn í dæmið upp­gufun frá rökum bygg­ing­ar­efn­um, aðrar líf­verur og afleiðu­efn­i..

Myglu­gró sem myglu­sveppir fram­leiða eru loft­borin og finn­ast víða. Þau lenda oft undir gól­f­efn­um, inn­rétt­ing­um, innan í sökklum, veggjum og í þak­rými. Þar bíða gróin þar til að þau fá nægi­legan raka til þess að vaxa upp í myglu­svepp.

Gró þurfa mis­mun­andi aðstæð­ur, æti og raka­magn til þess að verða að myglu­svepp, það fer eftir teg­und­um.

Raka­bú­skapur og kröfur okkar um þæg­indi

Svo lengi sem við notum vatn í okkar híbýlum má búast við að ein­hvers staðar nái að mynd­ast mygla og raka­sæknar örverur þrí­fist. Sem dæmi má nefna í þétti­efni í kringum bað eða sturt­ur, í nið­ur­föll­um, með­fram rúð­um,  svo eitt­hvað sé nefnt.

Þannig að það er um tvennt að velja, hætta að nota vatn við heim­il­is­bú­skap eða að læra að hegða okkur í sam­ræmi við þau þæg­indi sem við kjós­um. Hegðun okkar skiptir miklu máli.

Loft­raki er ekki alls ráð­andi um hvort að mygla nái að vaxa eða ekki, en með því að halda niðri loft­raka náum við að minnka líkur á raka­þétt­ingu á köldum flöt­um.

Raki í bygg­ing­ar­efnum eins og þegar gifs­plötur blotna eða rör leka innan í vegg kemur ein­ungis fram á sér­stökum snerti- eða efn­is­raka­mælum og hefur ekki endi­lega áhrif á loft­raka.

Mygla nær að vaxa upp í bygg­ing­ar­efni þar sem til­tækur raki er í nægi­legu magni í nógu langan tíma, eins og til dæmis er til staðar eftir vatns­tjón eða við­var­andi leka.

Holl­ráð hús­eig­anda

VIЭHALD

Reglu­legt og gott við­hald og eft­ir­fylgni t.d. með ástandi lagna, útveggja, glugga, þak­renna og þaks.

Skoða reglu­lega þétt­ingar með gluggum og hurð­um.

Kanna ástand þak­renna og dren­lagna.

Mála reglu­lega og vatns­verja þar sem þarf.

Fylgj­ast með þétti­efnum í vot­rým­um, end­ur­nýja eða vatns­verja reglu­lega.

VIЭBRAGÐ VIÐ LEKA & VATNS­TJÓNUM

Bregð­ast við vatns­tjón­um. Opna inn í bygg­ing­ar­hluta og hefja þurrkun eins fljótt og mögu­legt er. Venju­lega er það til lít­ils árang­urs gegn myglu að láta þorna án frek­ari afskipta.

Þurrka upp raka við rúður og vatn eftir bað og sturtu­ferð­ir.

Þurrka upp vatn við rúður á köldum vetr­ar­dög­um.

RAKA­Á­LAG

4 manna fjöl­skylda gefur frá sé 40-60 lítra af vatns­magni á viku við venju­legt heim­il­is­hald.

Gott er að hafa loft­raka­mæli á hverju heim­ili þannig að íbúar geti fylgst með og lært af hegðun sinni hvenær raka­á­lag eykst, loft­raki hækk­ar.

Raka­á­lag eykst við eft­ir­far­andi iðju: sturtu og bað­ferð­ir, þurrkun á þvotti, matseld og við­veru fólks í hús­næði.

Loft­raki inn­an­dyra á Íslandi liggur á milli 20-40% að vetr­ar­lagi og eitt­hvað hærra á sumrin en ætti að jafn­aði ekki að fara mikið yfir 55%.

LOFT­SKIPTI

Til þess að minnka upp­söfnun á raka, efnum og gróum inn­an­dyra er mælt með því að skipta um loft inn­an­dyra reglu­lega.

Hægt er að fá mæla í dag á við­ráð­an­legu verði sem nema koltví­sýr­ing CO2 og VOC (rok­gjörn líf­ræn efni) sem gefa vís­bend­ingar um lof­gæði og loft­skipti.

Opna glugga, helst upp í vind og láta gusta í gegnum hús­næð­ið.

Svefn­gæði aukast við aukin loft­skipti og því ætti ávallt að vera amk rifa á svefn­her­berg­is­glugga.

ÞRIF

Þar sem ryk nær að liggja fyrir og raki þétt­ist eða  vatn lekur eru meiri líkur á að mygla nái að vaxa upp og nýta sér ryk sem æti.

Því lak­ari sem þrif eru því meira magn af loft­börnum ögnum í inn­lofti, ryk, gró og aðrar agn­ir.

Ryksugun eða ryk­hreinsun með HEPA síum getur bætt loft­gæði inn­an­dyra. HEPA síur fanga smáar agnir og gott er að velja H12 eða H13.

Sum­arið er tím­inn

Yfir sum­ar­tím­ann er til­valið að skoða vel þétt­ing­ar, máln­ingu og fá úttekt vegna við­halds og for­gangs­raða aðgerð­um. Bygg­ingar þyrftu í raun að fara í gegnum ástands­skoðun árlega eins og bif­reiðar þar sem hús­eig­andi fær upp­lýs­ingar ástand, næstu skref varð­andi við­hald, ráð­gjöf fag­manns um við­gerðir og útfærslur ef þörf er á. Fyr­ir­byggj­andi við­hald er góð fjár­fest­ing.

Á mínum ferli við skoð­anir á bygg­ingum síð­ustu 12 ár finnst mér baga­leg­ast að koma að þar sem kostn­að­ar­samar aðgerðir hafa verið fram­kvæmdar án fag­legs álits, án þekk­ingar um raka­ör­yggi og virkni bygg­inga, und­ir­bún­ingi er ábóta­vant og við­gerðir bera ekki til­ætl­aðan árang­ur. Það er mik­il­vægt að vanda vel til verks í upp­hafi.

Það er kostn­að­ar­samt að spara aur fyrir krónu.

Gangi ykkur vel með við­haldið í sum­ar.

Höf­undur er fag­stjóri hjá Eflu.



Börkur Smári Kristinsson
Á ég að gera það?
Kjarninn 9. desember 2018
Karolina Fund: Ljótu kartöflurnar
Viðar Reynisson stofnaði ljótu kartöflurnar. Hann safnar nú fyrir pökkunarvél til að gera pakkað þeim í neytendavænni umbúðir.
Kjarninn 9. desember 2018
Bjarni Jónsson
Á að afhjúpa jólasveinana – eða gæta friðhelgi þeirra?
Leslistinn 9. desember 2018
„Þau sem stjórna þessu landi vilja taka sér langt og gott jólafrí“
Formaður Eflingar segir að tíminn til viðræðna um boðlega lausn á kjaradeilum hafi ekki verið vel nýttur undanfarin misseri. Hún telur íslenska verkalýðsbaráttu hafa verið staðnaða árum saman.
Kjarninn 9. desember 2018
Segir Sigmund Davíð vera á meðal þeirra sem þögðu
Þingmaður Miðflokksins segist gera greinarmun á þeim sem töluðu á Klaustursbarnum og þeim sem þögðu án þess að grípa inn í níðingstalið. Hann telur formann flokksins vera á meðal þeirra sem þögðu.
Kjarninn 9. desember 2018
Heimilið hættulegasti staðurinn fyrir konur
Árið 2017 bárust lögreglunni á Íslandi 870 tilkynningar um heimilisofbeldi. Sama ár voru 50.000 konur myrtar í heiminum af maka sínum eða fjölskyldumeðlim. Á síðustu 15 árum var helmingur þeirra manndrápa sem framin voru á Íslandi tengd heimilisofbeldi.
Kjarninn 9. desember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vísindin efla alla dáð
Kjarninn 9. desember 2018
Frederik Skøt og Toke Suhr.
Morðtól í tómstundabúð
Þegar tveir ungir menn, Toke Suhr og Frederik Skøt, opnuðu verslun í Kaupmannahöfn, fyrir tveim árum, grunaði þá ekki að vörur sem þeir hefðu til sölu yrðu notaðar til árása og manndrápa í Írak.
Kjarninn 9. desember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar