Þjóð á tímamótum

Logi Einarsson formaður Samfylkingarinnar skrifar um það sem hann telur að skipti raunverulega máli að gera til að fagna 100 ára afmæli fullveldis þjóðarinnar.

Auglýsing

Ég ætla ekki að skrifa inn­blásnar setn­ingar um aðdrag­anda full­veld­is­ins, þær aðstæður sem Íslend­ingar bjuggu við fyrir hund­rað árum eða hvernig okkur hefur vegnað síð­an; þá sögu þekkjum við öll nokkuð vel.  Áleitnar spurn­ingar snú­ast fremur um það hvernig við spilum úr þeim spilum sem nú eru á hendi, þannig að fram­tíðin verði okkur Íslend­ingum og öðrum jarð­ar­búum far­sæl.

Aðstæður eru allt aðrar í heim­inum nú en þegar hug­myndum um þjóð­ríki var að vaxa fiskur um hrygg. Á seinni hluta tutt­ug­ustu aldar hafa hug­tök eins og alþjóða­sam­vinna og hnatt­væð­ing verið meira áber­andi og ekki að ástæðu­lausu. Ein­kenni þeirra; fjöl­breytni, sveigj­an­leiki, og aukin sam­staða og sam­skipti eru nefni­lega betri leiðir til að bregð­ast við sam­eig­in­legum áskor­unum heldur en sú leið að loka sig af með sterkum landa­mærum og tollam­úr­um.

Ójöfn­uð­ur, stríð og lofts­lagsógnir eru risa­á­skor­anir sem mann­kynið verður að sigr­ast á. Vissu­lega hafa þau tvö fyrst nefndu verið hluti af allri mann­kyns­sög­unni en með sífellt full­komn­ari tækni þró­ast þau með allt öðrum hætti en fyrr og aukin nálægð okkar við fólk um alla jörð setur allt í nýtt ljós. Loks er okkur að verða ljós sam­verkun þess­ara þriggja ógna; ein verður ekki upp­rætt nema hinar verði það líka.

Auglýsing

Ísland ætti því að fylkja liði með þeim stjórn­völdum sem vilja byggja á víð­tæku sam­starfi þjóða og taka harða afstöðu gegn þeim sem vilja halda í gjör­ó­líka átt. Með þjóðum sem vilja axla sam­eig­in­lega ábyrgð á for­dæma­litlum fólks­flótta gegn þeim sem bregð­ast hart við til að bjarga eigin skinni, um sinn.

Við þurfum því að búa í hag­inn til að geta tekið þátt í slíkri sam­vinnu. Sem dæmi má nefna EES samn­ing­inn, en fátt ef nokkuð hefur fært Íslend­ingum jafn mik­inn ávinn­ing. Með honum erum við þó að sífellt að reyna á þol­rif gild­andi stjórn­ar­skrár, við upp­töku reglu­gerða, sem eru okkur þó til góðs. Meðal ann­ars þess vegna er nauð­syn­legt að breyta stjórn­ar­skránni og heim­ila tak­mark­að, aft­ur­kræft valda­fram­sal til yfir­þjóð­legra stofn­anna. Þetta getur átt við um aðgerðir sem miða að því að koma á friði, stuðla að efna­hags­fram­förum en ekki síst á sviði bar­áttu gegn lofts­lags­vánni.

Það má jafn­vel halda því fram að slíkt geti aukið á full­veldi okk­ar, að minnsta kosti að ekki sé hægt að tryggja land­inu full­veldi til lengri tíma nema okkur sé kleift að taka þátt í sam­eig­in­legum verk­efnum ríkja heims.

En hund­rað ára full­veldið Ísland þarf líka að takast á við flókin verk­efni inn­an­lands. Þrátt fyrir að með­al­töl sýni að Íslend­ingar hafi það býsna gott er hinn blá­kaldi veru­leiki tals­vert ann­ar.

Á meðan 1% þjóð­ar­innar á jafn mikið fé og þau 80% sem minnst eiga og mokar stöðugt til sín stærri hluta þess er stór hópur fólks sem á erfitt með að ná endum sam­an. Þetta geta verið öryrkjar, aldr­aðir en líka harð­dug­legt vinn­andi fólk sem er á skammar­lega lágum laun­um. Um hver mán­að­ar­mót verður það að velja milli þess að borga reikn­inga, bjóða börnum sínum sjálf­sagða þátt­töku í félags­starfi eða sækja sér lækn­is­þjón­ustu.

Stór þáttur í því að búa fólki nauð­syn­legt öryggi frá vöggu til grafar er að allir fái mann­sæm­andi laun og að hér sé öflug almanna­þjón­usta fjár­mögnuð með rétt­látri sam­neyslu. Þetta á jafnt við um góða heil­brigð­is­þjón­ustu og menntun sem stendur öllum öllum til boða og sam­göngur og fjar­skipti. Núver­andi stjórn­völd hafa látið undir höfuð leggj­ast að afla nauð­syn­legra tekna til að blása til sóknar á þessu sviði.

Hér verður að þróa skatt­kerfi sem eykur jöfnuð í stað þess að kynda undir mis­skipt­ingu, ráð­ast verður í auð­linda­stjórnun sem að tryggir almenn­ingi eðli­legan arð af auð­lind sinni um leið og hugað er að rekstr­ar­hæfi fyr­ir­tækja, og ekki síst skoða af alvöru upp­töku gjald­mið­ils sem nýt­ist almenn­ingi betur og gæfi nýsköp­un­ar­fyr­ir­tækjum sókn­ar­færi í breyttum heimi.

Í aðdrag­anda hátíð­ar­halda vegna 100 ára afmælis full­veldis lands­ins mættu ráða­menn minna sig á að það er ekki nóg að guma af full­veldi þjóð­ar, ef full­veldi þeirra ein­stak­linga sem henni til­heyra er ekki tryggt.

Höf­undur er for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar.

Börkur Smári Kristinsson
Á ég að gera það?
Kjarninn 9. desember 2018
Karolina Fund: Ljótu kartöflurnar
Viðar Reynisson stofnaði ljótu kartöflurnar. Hann safnar nú fyrir pökkunarvél til að gera pakkað þeim í neytendavænni umbúðir.
Kjarninn 9. desember 2018
Bjarni Jónsson
Á að afhjúpa jólasveinana – eða gæta friðhelgi þeirra?
Leslistinn 9. desember 2018
„Þau sem stjórna þessu landi vilja taka sér langt og gott jólafrí“
Formaður Eflingar segir að tíminn til viðræðna um boðlega lausn á kjaradeilum hafi ekki verið vel nýttur undanfarin misseri. Hún telur íslenska verkalýðsbaráttu hafa verið staðnaða árum saman.
Kjarninn 9. desember 2018
Segir Sigmund Davíð vera á meðal þeirra sem þögðu
Þingmaður Miðflokksins segist gera greinarmun á þeim sem töluðu á Klaustursbarnum og þeim sem þögðu án þess að grípa inn í níðingstalið. Hann telur formann flokksins vera á meðal þeirra sem þögðu.
Kjarninn 9. desember 2018
Heimilið hættulegasti staðurinn fyrir konur
Árið 2017 bárust lögreglunni á Íslandi 870 tilkynningar um heimilisofbeldi. Sama ár voru 50.000 konur myrtar í heiminum af maka sínum eða fjölskyldumeðlim. Á síðustu 15 árum var helmingur þeirra manndrápa sem framin voru á Íslandi tengd heimilisofbeldi.
Kjarninn 9. desember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vísindin efla alla dáð
Kjarninn 9. desember 2018
Frederik Skøt og Toke Suhr.
Morðtól í tómstundabúð
Þegar tveir ungir menn, Toke Suhr og Frederik Skøt, opnuðu verslun í Kaupmannahöfn, fyrir tveim árum, grunaði þá ekki að vörur sem þeir hefðu til sölu yrðu notaðar til árása og manndrápa í Írak.
Kjarninn 9. desember 2018
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar