Auglýsing

Á dög­unum birt­ust nýjar upp­lýs­ingar um þróun á trausti til fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um. Banda­ríkja­for­seti, Don­ald J. Trump, hefur ráð­ist á fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum frá fyrsta degi í emb­ætti og einnig í kosn­inga­bar­átt­unni sjálfri.

Hann hefur líka lýst fjöl­miðl­unum sem óvinum fólks­ins, hvorki meira né minna. Útgef­andi New York Times, AG Sulz­berger, hefur mót­mælt þess­ari orð­ræðu, og gerði það milli­liða­laust á fundi með for­set­an­um. Sam­kvæmt umfjöllun The New Yor­ker var fund­ur­inn í meira lagi sögu­legur og kom útgef­and­inn áhyggjum sínum af orð­ræðu for­set­ans skýrt til skila. 

Grund­vall­ar­spurn­ingar

Í þessu opin­bera sam­tali milli valda­mesta manns heims­ins og fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um, má greina mik­il­vægar kjarna­spurn­ingar innan blaða­mennsk­unnar og fjöl­miðla.

Auglýsing

Hversu langt geta vald­haf­arnir gengið í því að kvarta undan aðhaldi blaða­manna?

Er eðli­legt að þeim sé stillt upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sögð og gagn­rýnin skrif?

Full ástæða er til þess að fagna við­horfi AG Sulz­berger, þar sem hann talar fyrir fjöl­miðla- og tján­ing­ar­frelsi. Stjórn­mála­menn, sem eru með valda­þræð­ina í höndum sér, ættu ekki að geta gengið það langt í gagn­rýni sinni á blaða­menn að þeir séu vændir um svik og pretti, eða að þeim sé mein­aður aðgangur að vald­höfum á opnum blaða­manna­fund­um.

Í sama flokk fer sú aðferð­ar­fræði stjórn­mála­manna að svara ekki til­teknum fjöl­miðlum eða blaða­mönn­um. Það er með öllu óásætt­an­leg­t. 

Það er líka rétt hjá Sulz­berger að það býður hætt­unni heim - og hvetur raunar til ofbeldis einnig - að stilla blaða­mönnum upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sagða og eðli­lega vinnu sína. 

The Economist fjall­aði ítar­lega um þessar nýju upp­lýs­ingar sem birt­ust um traust til fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum í gær.

Þeir fjöl­miðlar sem Don­ald Trump hefur kallað „fals­frétt­ir“ (Fake News), ekki síst New York Times og Was­hington Post, hafa vaxið í trausti hjá almenn­ingi og áskrif­endum hefur reyndar líka fjölgað mik­ið. Óhætt er að segja þessir gömlu rót­grónu miðlar hafi veitt Trump og hans fólki í Hvíta hús­inu mikið aðhald.

And­spyrna og sam­fé­lags­miðlar

Þessi and­spyrna skiptir máli og ætti að vera sjálf­sagður hluti af lýð­ræð­is­legri umræð­u. 

Því miður hafa sam­fé­lags­miðlar haft veru­lega skað­leg áhrif á fjöl­miðlun og blaða­mennsku, að mínu mati. Þeir ýta undir pólaríser­andi umræðu­hefð, grafa undan mögu­leik­anum á yfir­veg­aðri umræðu (sjón­ar­miðið um mála­miðl­un, kemst varla að) og gera hags­muna­að­ilum líka mögu­legt, að kaupa sig fram fyrir röð­ina með sín sjón­ar­mið og hags­muni, eins og frægt er orð­ið. Það á ekki síst við um hið póli­tíska svið.

Þá má einnig nefna að sam­fé­lags­miðl­unum fylgir nán­ast lygi­leg orku­só­un, þar sem gagna­verin spretta upp um allan heim, til að „hýsa“ mikið af óþarfri dellu sem not­endur deila. Sagan á eflaust eftir að dæma þetta illa, en það er við­kvæmt að setja upp girð­ingar með lögum og regl­um, eins og mál hafa þró­ast. Sam­fé­lags­miðlar eru orðnir það umfangs­miklir í lífi okkar að spurn­ingar um höft á tján­ing­ar­frelsi koma upp í hug­ann um leið og það á að tak­marka útbreiðslu miðl­ana með ein­hverjum hætti.

Mik­il­væg­ari en fyrr

Í þessu umróti upp­lýs­inga­bylt­ingar - þar sem upp­hafið teygir sig aðeins um ára­tug aftur í tím­ann - er aðhalds­hlut­verk fjöl­miðla mik­il­vægt. Erindið er brýnt og fólk verður að hugsa um það. Án and­spyrn­unnar gagn­vart vald­inu, hvar sem það er stað­sett á póli­tískan kvarða, verður fátt um fína drætti í sam­fé­lag­inu og svo getur farið á end­an­um, að dellan og sér­hags­mun­irnir verði fram­vegis ofan á. Það kann ekki góðri lukku að stýra.

Eins og dæmin sanna frá Banda­ríkj­un­um, þá getur tal vald­haf­ana um fjöl­miðla sem fals­fréttir og óvini fólks­ins sett byr í segl þeirra sem eru að veita þeim aðhald. Mik­il­vægi aðhalds­ins er aug­ljóst og ristir djúpt, ekki síst á tímum þar sem sam­fé­lags­miðlar hafa búið til nýjan og hættu­legan víg­völl í upp­lýs­inga­stríð­inu.

CRIPSRi notað til að skoða erfðamengi baktería
Hvaða gen eru það sem bakteríur nýta sér til að verjast sýklalyfjum?
Kjarninn 19. janúar 2019
Viðar Freyr Guðmundsson
Máttlaus áhrif lækkunar hámarkshraða
Leslistinn 19. janúar 2019
Jóhann Bogason
Skömm sé Háskóla Íslands
Kjarninn 19. janúar 2019
Þolendur eiga ekki að þurfa að sitja undir Klausturmönnum
Helga Vala Helgadóttir, formaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar, segir að Ágúst Ólafur Ágústsson muni ekki koma aftur til starfa í næstu viku. Hún veit ekkert um hvort Bergþór Ólason eða Gunnar Bragi Sveinsson ætli að gera það.
Kjarninn 19. janúar 2019
Koma svo!
Koma svo!
Koma svo - Fyrirgefðu en má ég vera til?
Kjarninn 19. janúar 2019
Tæknispá 2019
Þroskaðra sprotaumhverfi, Elon Musk í kringum tunglið, mannlegar hliðar tækni, hæpheiðar og -dalir og frú Sirrý á íslensku. Þetta er meðal þess sem fram kemur í árlegri tæknispá Hjálmars Gíslasonar.
Kjarninn 19. janúar 2019
Jón Baldvin: Ásakanir „hreinn uppspuni“ eða „skrumskæling á veruleikanum“
Jón Baldvin hefur verið sakaður um kynferðislega áreitni af fjölda kvenna að undanförnu.
Kjarninn 19. janúar 2019
Andlát og skilnaður valda titringi í Seattle-hagkerfinu
Ævintýraleg auðsöfnun stofnenda verðmætustu fyrirtækja heimsins, Microsoft og Amazon, hefur haft mikil áhrif á Seattle svæðið. Skyndilegt andlát Paul Allen og skilnaður Jeff Bezos, hafa valdið titringi í hagkerfi borgarinnar.
Kjarninn 18. janúar 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari