Auglýsing

Á dög­unum birt­ust nýjar upp­lýs­ingar um þróun á trausti til fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um. Banda­ríkja­for­seti, Don­ald J. Trump, hefur ráð­ist á fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum frá fyrsta degi í emb­ætti og einnig í kosn­inga­bar­átt­unni sjálfri.

Hann hefur líka lýst fjöl­miðl­unum sem óvinum fólks­ins, hvorki meira né minna. Útgef­andi New York Times, AG Sulz­berger, hefur mót­mælt þess­ari orð­ræðu, og gerði það milli­liða­laust á fundi með for­set­an­um. Sam­kvæmt umfjöllun The New Yor­ker var fund­ur­inn í meira lagi sögu­legur og kom útgef­and­inn áhyggjum sínum af orð­ræðu for­set­ans skýrt til skila. 

Grund­vall­ar­spurn­ingar

Í þessu opin­bera sam­tali milli valda­mesta manns heims­ins og fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um, má greina mik­il­vægar kjarna­spurn­ingar innan blaða­mennsk­unnar og fjöl­miðla.

Auglýsing

Hversu langt geta vald­haf­arnir gengið í því að kvarta undan aðhaldi blaða­manna?

Er eðli­legt að þeim sé stillt upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sögð og gagn­rýnin skrif?

Full ástæða er til þess að fagna við­horfi AG Sulz­berger, þar sem hann talar fyrir fjöl­miðla- og tján­ing­ar­frelsi. Stjórn­mála­menn, sem eru með valda­þræð­ina í höndum sér, ættu ekki að geta gengið það langt í gagn­rýni sinni á blaða­menn að þeir séu vændir um svik og pretti, eða að þeim sé mein­aður aðgangur að vald­höfum á opnum blaða­manna­fund­um.

Í sama flokk fer sú aðferð­ar­fræði stjórn­mála­manna að svara ekki til­teknum fjöl­miðlum eða blaða­mönn­um. Það er með öllu óásætt­an­leg­t. 

Það er líka rétt hjá Sulz­berger að það býður hætt­unni heim - og hvetur raunar til ofbeldis einnig - að stilla blaða­mönnum upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sagða og eðli­lega vinnu sína. 

The Economist fjall­aði ítar­lega um þessar nýju upp­lýs­ingar sem birt­ust um traust til fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum í gær.

Þeir fjöl­miðlar sem Don­ald Trump hefur kallað „fals­frétt­ir“ (Fake News), ekki síst New York Times og Was­hington Post, hafa vaxið í trausti hjá almenn­ingi og áskrif­endum hefur reyndar líka fjölgað mik­ið. Óhætt er að segja þessir gömlu rót­grónu miðlar hafi veitt Trump og hans fólki í Hvíta hús­inu mikið aðhald.

And­spyrna og sam­fé­lags­miðlar

Þessi and­spyrna skiptir máli og ætti að vera sjálf­sagður hluti af lýð­ræð­is­legri umræð­u. 

Því miður hafa sam­fé­lags­miðlar haft veru­lega skað­leg áhrif á fjöl­miðlun og blaða­mennsku, að mínu mati. Þeir ýta undir pólaríser­andi umræðu­hefð, grafa undan mögu­leik­anum á yfir­veg­aðri umræðu (sjón­ar­miðið um mála­miðl­un, kemst varla að) og gera hags­muna­að­ilum líka mögu­legt, að kaupa sig fram fyrir röð­ina með sín sjón­ar­mið og hags­muni, eins og frægt er orð­ið. Það á ekki síst við um hið póli­tíska svið.

Þá má einnig nefna að sam­fé­lags­miðl­unum fylgir nán­ast lygi­leg orku­só­un, þar sem gagna­verin spretta upp um allan heim, til að „hýsa“ mikið af óþarfri dellu sem not­endur deila. Sagan á eflaust eftir að dæma þetta illa, en það er við­kvæmt að setja upp girð­ingar með lögum og regl­um, eins og mál hafa þró­ast. Sam­fé­lags­miðlar eru orðnir það umfangs­miklir í lífi okkar að spurn­ingar um höft á tján­ing­ar­frelsi koma upp í hug­ann um leið og það á að tak­marka útbreiðslu miðl­ana með ein­hverjum hætti.

Mik­il­væg­ari en fyrr

Í þessu umróti upp­lýs­inga­bylt­ingar - þar sem upp­hafið teygir sig aðeins um ára­tug aftur í tím­ann - er aðhalds­hlut­verk fjöl­miðla mik­il­vægt. Erindið er brýnt og fólk verður að hugsa um það. Án and­spyrn­unnar gagn­vart vald­inu, hvar sem það er stað­sett á póli­tískan kvarða, verður fátt um fína drætti í sam­fé­lag­inu og svo getur farið á end­an­um, að dellan og sér­hags­mun­irnir verði fram­vegis ofan á. Það kann ekki góðri lukku að stýra.

Eins og dæmin sanna frá Banda­ríkj­un­um, þá getur tal vald­haf­ana um fjöl­miðla sem fals­fréttir og óvini fólks­ins sett byr í segl þeirra sem eru að veita þeim aðhald. Mik­il­vægi aðhalds­ins er aug­ljóst og ristir djúpt, ekki síst á tímum þar sem sam­fé­lags­miðlar hafa búið til nýjan og hættu­legan víg­völl í upp­lýs­inga­stríð­inu.

„Ljótur leikur hjá stjórnvöldum“
Formaður Viðreisnar gagnrýnir stjórnvöld harðlega fyrir viðbrögð við beiðni um skaðabætur.
Kjarninn 20. september 2019
Margrét Tryggvadóttir
Á sporbaug sem aldrei snertir jörðu
Leslistinn 20. september 2019
Icelandair gerir bráðabirgðasamning við Boeing um bætur
Kyrrsetningin á 737 Max vélunum frá Boeing hefur verið þung í skauti fyrir Icelandair.
Kjarninn 20. september 2019
Sigurður Ingi Jóhannsson, samgöngu- og sveitastjórnarráðherra.
Telur lágbrú fýsilegri kost fyrir nýja Sundabraut
Tveir val­kost­ir eru einkum tald­ir koma til greina vegna lagn­ing­ar Sunda­braut­ar, ann­ars veg­ar jarðgöng í Gufu­nes og hins veg­ar lág­brú yfir Klepps­vík. Samgöngu- og sveitastjórnarráðherra seg­ir að sér hugn­ist frek­ar lág­brú yfir Klepps­vík.
Kjarninn 20. september 2019
Höfuðstöðvar Vísis í Grindavík.
Vísir og Þorbjörn ræða sameiningu
Tvö sjávarútvegsfyrirtæki í Grindavík vilja sameinast. Gangi áformin eftir mun hið sameinaða fyrirtæki vera með um 16 milljarða króna í veltu á ári.
Kjarninn 20. september 2019
Ferðamenn eyddu minna en áður var haldið fram í ágúst síðastliðnum.
Hagstofan leiðréttir tölur í þriðja sinn á nokkrum vikum
Eyðsla útlendinga á greiðslukortum í ágúst 2019 var minni en í ágúst 2018, ekki meiri líkt og Hagstofa Íslands hélt fram fyrir viku síðan. Þetta er í þriðja sinn á örfáum vikum sem Hagstofan reiknar vitlaust.
Kjarninn 20. september 2019
Guðrún Svava, nemandi í bifvélavirkjun.
Enn eykst kynjabilið í starfsnámi á framhaldsskólastigi
Aðeins þrír af hverjum tíu nemendum á framhaldsskólastigi er í starfsnámi hér á landi. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður Samtaka iðnaðarins, segir að það þurfi samstillt þjóðarátak til að fjölga starfsnámsnemum.
Kjarninn 20. september 2019
Hvað er það við Icelandair sem stjórnmálamenn eiga að hafa áhyggjur af?
Prófessor í hagfræði hvatti stjórnmálamenn til að fylgjast með eiginfjárstöðu Icelandair á fundi í gær. Forstjóri Icelandair sagði ummælin ógætileg. Það sem veldur þessum áhyggjum er að eiginfjárhlutfall Icelandair hefur farið hríðlækkandi undanfarið.
Kjarninn 20. september 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari