Auglýsing

Á dög­unum birt­ust nýjar upp­lýs­ingar um þróun á trausti til fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um. Banda­ríkja­for­seti, Don­ald J. Trump, hefur ráð­ist á fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum frá fyrsta degi í emb­ætti og einnig í kosn­inga­bar­átt­unni sjálfri.

Hann hefur líka lýst fjöl­miðl­unum sem óvinum fólks­ins, hvorki meira né minna. Útgef­andi New York Times, AG Sulz­berger, hefur mót­mælt þess­ari orð­ræðu, og gerði það milli­liða­laust á fundi með for­set­an­um. Sam­kvæmt umfjöllun The New Yor­ker var fund­ur­inn í meira lagi sögu­legur og kom útgef­and­inn áhyggjum sínum af orð­ræðu for­set­ans skýrt til skila. 

Grund­vall­ar­spurn­ingar

Í þessu opin­bera sam­tali milli valda­mesta manns heims­ins og fjöl­miðla í Banda­ríkj­un­um, má greina mik­il­vægar kjarna­spurn­ingar innan blaða­mennsk­unnar og fjöl­miðla.

Auglýsing

Hversu langt geta vald­haf­arnir gengið í því að kvarta undan aðhaldi blaða­manna?

Er eðli­legt að þeim sé stillt upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sögð og gagn­rýnin skrif?

Full ástæða er til þess að fagna við­horfi AG Sulz­berger, þar sem hann talar fyrir fjöl­miðla- og tján­ing­ar­frelsi. Stjórn­mála­menn, sem eru með valda­þræð­ina í höndum sér, ættu ekki að geta gengið það langt í gagn­rýni sinni á blaða­menn að þeir séu vændir um svik og pretti, eða að þeim sé mein­aður aðgangur að vald­höfum á opnum blaða­manna­fund­um.

Í sama flokk fer sú aðferð­ar­fræði stjórn­mála­manna að svara ekki til­teknum fjöl­miðlum eða blaða­mönn­um. Það er með öllu óásætt­an­leg­t. 

Það er líka rétt hjá Sulz­berger að það býður hætt­unni heim - og hvetur raunar til ofbeldis einnig - að stilla blaða­mönnum upp sem óvinum fólks­ins, fyrir sjálf­sagða og eðli­lega vinnu sína. 

The Economist fjall­aði ítar­lega um þessar nýju upp­lýs­ingar sem birt­ust um traust til fjöl­miðla í Banda­ríkj­unum í gær.

Þeir fjöl­miðlar sem Don­ald Trump hefur kallað „fals­frétt­ir“ (Fake News), ekki síst New York Times og Was­hington Post, hafa vaxið í trausti hjá almenn­ingi og áskrif­endum hefur reyndar líka fjölgað mik­ið. Óhætt er að segja þessir gömlu rót­grónu miðlar hafi veitt Trump og hans fólki í Hvíta hús­inu mikið aðhald.

And­spyrna og sam­fé­lags­miðlar

Þessi and­spyrna skiptir máli og ætti að vera sjálf­sagður hluti af lýð­ræð­is­legri umræð­u. 

Því miður hafa sam­fé­lags­miðlar haft veru­lega skað­leg áhrif á fjöl­miðlun og blaða­mennsku, að mínu mati. Þeir ýta undir pólaríser­andi umræðu­hefð, grafa undan mögu­leik­anum á yfir­veg­aðri umræðu (sjón­ar­miðið um mála­miðl­un, kemst varla að) og gera hags­muna­að­ilum líka mögu­legt, að kaupa sig fram fyrir röð­ina með sín sjón­ar­mið og hags­muni, eins og frægt er orð­ið. Það á ekki síst við um hið póli­tíska svið.

Þá má einnig nefna að sam­fé­lags­miðl­unum fylgir nán­ast lygi­leg orku­só­un, þar sem gagna­verin spretta upp um allan heim, til að „hýsa“ mikið af óþarfri dellu sem not­endur deila. Sagan á eflaust eftir að dæma þetta illa, en það er við­kvæmt að setja upp girð­ingar með lögum og regl­um, eins og mál hafa þró­ast. Sam­fé­lags­miðlar eru orðnir það umfangs­miklir í lífi okkar að spurn­ingar um höft á tján­ing­ar­frelsi koma upp í hug­ann um leið og það á að tak­marka útbreiðslu miðl­ana með ein­hverjum hætti.

Mik­il­væg­ari en fyrr

Í þessu umróti upp­lýs­inga­bylt­ingar - þar sem upp­hafið teygir sig aðeins um ára­tug aftur í tím­ann - er aðhalds­hlut­verk fjöl­miðla mik­il­vægt. Erindið er brýnt og fólk verður að hugsa um það. Án and­spyrn­unnar gagn­vart vald­inu, hvar sem það er stað­sett á póli­tískan kvarða, verður fátt um fína drætti í sam­fé­lag­inu og svo getur farið á end­an­um, að dellan og sér­hags­mun­irnir verði fram­vegis ofan á. Það kann ekki góðri lukku að stýra.

Eins og dæmin sanna frá Banda­ríkj­un­um, þá getur tal vald­haf­ana um fjöl­miðla sem fals­fréttir og óvini fólks­ins sett byr í segl þeirra sem eru að veita þeim aðhald. Mik­il­vægi aðhalds­ins er aug­ljóst og ristir djúpt, ekki síst á tímum þar sem sam­fé­lags­miðlar hafa búið til nýjan og hættu­legan víg­völl í upp­lýs­inga­stríð­inu.

Guðjón Sigurðsson
Alþjóðlegi MND dagurinn 21. júní 2019
Kjarninn 20. júní 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra
Íslensk stjórnvöld hafa ekki mótað afstöðu til Beltis og brautar
Kínverski sendiherrann á Íslandi segir íslensk stjórnvöld vera opin fyrir þátttöku í Belti og braut. Íslensk stjórnvöld hafa þó ekki mótað sér afstöðu til verkefnisins.
Kjarninn 20. júní 2019
Már Guðmundsson er seðlabankastjóri. Hann mun láta af því starfi í ágúst og nýr taka við.
Seðlabankinn og Fjármálaeftirlitið sameinast um næstu áramót
Breytingarnar lúta að sameiningu verkefna hjá einni stofnun. Sextán þingmenn greiddu ekki atkvæði eða voru fjarverandi við atkvæðagreiðsluna.
Kjarninn 20. júní 2019
Mótmæli
Aðför að grundvallarréttindum launafólks ógnar friði og stöðugleika
Í 72 prósent landa heims hefur verkafólk engan eða takmarkaðan aðgang að réttarkerfinu sé á því brotið.
Kjarninn 20. júní 2019
Spá því að stýrivextir lækki um eitt prósentustig í viðbót
Ef stýrivextir Seðlabanka Íslands verða lækkaðir í næstu viku munu þeir fara undir fjögur prósent í fyrsta sinn frá árinu 2011. Á sama tíma hafa vextir sem standa almenningi til boða, til dæmis vegna húsnæðiskaupa, sögulega lágir.
Kjarninn 20. júní 2019
Munu ákveða hvað flokkist til auðlinda hér á landi
Þingsályktunartillaga hefur verið samþykkt þar sem umhverfis- og auðlindaráðherra er falið að fá sérfræðinga á sviði auðlindaréttar, umhverfisfræða og umhverfisréttar til að semja frumvarp til laga sem skilgreini hvað flokkist til auðlinda hér á landi.
Kjarninn 20. júní 2019
Innlend netverslun blómstrar - Maí veltuhæsti mánuðurinn frá upphafi
Á netinu jókst velta raf- og heimilistækja um 156,8 prósent á milli ára á meðan veltan í búðum dróst saman um 14,2 prósent.
Kjarninn 20. júní 2019
Segir lagafrumvarp um makrílveiðar vera óttalega hrákasmíð
Jón Bjarnason, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, segir frumvarp Kristjáns Þórs Júlíussonar um makrílveiðar sem samþykkt var á Alþingi í gær ekki verja meginhagmuni þjóðarinnar hvað varðar stjórn­un, ráð­stöfun og nýt­ingu auð­lind­ar­inn­ar.
Kjarninn 20. júní 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari