Burt með bílbeltin

Sigurður Friðleifsson segir að orkuskipti séu skárri en áframhaldandi notkun hefðbundinna jarðefnaeldsneytisbíla.

Auglýsing

Von­andi finnst flestum les­endum ofan­greind fyr­ir­sögn fárán­leg enda upp­taka bíl­belta fram­fara­spor sem fáir efast um í dag. Talið er að bíl­belti hafa bjargað vel yfir milljón manns­lífa og bjargað enn fleirum frá örkumlun frá því að fyrsta þriggja punkta beltið kom úr bíla­verk­smiðju í Sví­þjóð árið 1959. Það er áhuga­vert að rifja upp inn­leið­ingu bíl­belta nú þegar við stefnum á nýjar fram­farir  þ.e.a.s. orku­skipti. Nú hefur nefni­lega verið lögð fram afger­andi stefna um orku­skipti í sam­göngum á næstu ára­tug­um. Þessi stefna var kynnt ræki­lega nýverið og fróð­legt hefur verið að fylgj­ast með við­brögðum fólks á sam­fé­lags­miðl­um. Margir eru spenntir og jákvæðir en aðrir eru yfir sig hneyksl­aðir og nei­kvæð­ir. Það er fróð­legt að bera saman efa­semdir fólks um vænt­an­leg orku­skipti og inn­leið­ingu bíl­belta á sínum tíma.

Hvað með skemmti­ferða­skipin og flug­ið?

Ótrú­lega algengt inn­legg efa­semd­ar­manna um orku­skipti er að benda á ein­hverja aðra. Vissu­lega fylgir milli­landa­flugi og skemmti­ferða­skipum gríð­ar­leg losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda sem verður að tækla með ein­hverjum hætti. Umhverf­is­lausnir í þessum greinum eru hins vegar ekki jafn til­búnar og aðgengi­legar eins og í vega­sam­göng­um. Það má alls ekki draga úr mik­il­vægi aðgerða sem snúa að flugi og skemmti­ferða­skipum en þessi losun fellur samt sem áður undir annað kerfi og er ekki hluti af beinum skuld­bind­ingum Íslands varð­andi Par­ís­ar­sam­komu­lag­ið.  Það er ákveðin lenska hjá mörgum að líta á það sem lausn að benda á annað verra til að losna við að breyta eigin neyslu. Þetta er að mörgu leyti furðu­legt við­horf en alls ekki nýtt af nál­inni. Ein rökin gegn inn­leið­ingu bíl­belta á sínum tíma voru einmitt þau að önnur öku­tæki eins og t.d. mót­or­hjól væru und­an­skilin notkun þeirra. Ef þessi við­horf hefðu fengið að ráða væru bílar enn án bíl­belta í dag, því eins og flestir vita eru mót­or­hjól ennþá und­an­skilin belta­skyldu. Eigum við að bíða með inn­leið­ingu raf­bíla þangað til raf­magns­far­þega­flug­vélin er kom­in?

Raf­bílar eru dýr­ari

Enn sem komið er, eru raf­bílar dýr­ari en hefð­bundnir bens­ín- og dísil­bílar en þeir hafa hins vegar alla burði til að verða jafn­vel ódýr­ari en hefð­bundnir bílar í fram­tíð­inni. Slík verð­lækkun mun raun­ger­ast ef þjóðir heims hunskast til að styðja vel við inn­leið­ingu þeirra og aðstoða þannig bíla­fram­leið­endur við að ná niður fram­leiðslu­kostn­aði.  Svo verður að leggja áherslu á að rekstr­ar­kostn­aður raf­bíla er tals­vert lægri en bens­ín- og dísil­bíla, jafn­vel þó leið­rétt hafi verið fyrir veggjöld­um. Á sínum tíma var einmitt and­staða við bíl­belta­skyldu hjá sumum bíla­fram­leið­endum vegna auk­ins kostn­að­ar. Bíl­belta­bílar eru nefni­lega dýr­ari en bílar án bíl­belta og ólíkt raf­bílum verða bíl­belta­bílar alltaf dýr­ari.  Þrátt fyrir þennan kostn­að­ar­auka vilja flestir samt sem áður í dag hafa bíl­belti í bíl­um. Af hverju? Jú ein­fald­lega vegna þess að það er þess virði. Að mörgu leyti mætti nota sömu rök fyrir upp­töku bif­reiða sem ganga fyrir hreinni orku. Það er hrein­lega þess virði.

Auglýsing

Hvað með raf­hlöð­urnar og kolefn­is­sporið?

Það er magnað hvernig efa­semd­ar­menn rísa upp og benda á mögu­lega umhverf­is­hnökra raf­bíla.  Þetta er sér­stak­lega áhuga­vert þar sem hefð­bundnar bif­reiðar ganga einmitt á olíu sem er meng­andi, heilsu­spill­andi, loft­lags­breyt­andi, ferskvatns­spill­andi, friðarógn­andi, ósjálf­bær og efna­hags­stöðu­leika­trufl­andi. Í raun eru fáir fram­leiddir hlutir umhverf­is­væn­ir. Lang­best væri auð­vitað að nota bíla sem minnst og nýta aðal­lega hjól­reiðar og almenn­ings­sam­göng­ur. Raf­hlöð­urnar eru hins vegar alls ekki eins óum­hverf­is­vænar og haldið hefur verið fram í gagn­rýni á raf­bíla. Í fyrsta lagi hafa þær enst miklu lengur en flestir þorðu að vona. Þegar þær svo  eru orðnar fullslappar fyrir bíl­inn er vel hægt að nota þær sem orku­geymslur í raf­orku­kerfum í langan tíma eftir það. Eftir end­ur­nýt­ingu má svo auð­veld­lega end­ur­vinna þær. Allt tal um nauð­syn­lega urðun raf­hlaða er því á villi­göt­um. Sama gildir um kolefnið því að þó að raf­bíll­inn fæð­ist með stærra kolefn­is­spor, vegna fram­leiðslu raf­hlöð­unn­ar, þá er hann fljótur að vinna það upp með útblást­urs­lausum akstri. Heild­ar­um­hverf­isá­vinn­ing­ur­inn, á líf­tíma raf­bíls­ins, er því alveg skýr. Kolefn­is­sporið er örlítið mis­jafnt eftir raf­orku­kerfum en það er nán­ast ekki til það svæði í heim­inum þar sem eng­inn heild­ar­á­vinn­ingur er af raf­bíl­um. Á Íslandi er hann auð­vitað alger­lega ótví­ræð­ur.

Sömu pæl­ingar voru einmitt uppi þegar bíl­belta­inn­leið­ingin átti sér stað.  Bíl­belti voru engan veg­inn full­kom­inn enda fyr­ir­finn­ast sér­tækar aðstæður þar sem bíl­belti eru í raun verri en ekki. Brunar og útaf­keyrsla í ár og vötn voru notuð sem gild rök gegn almennri inn­leið­ingu bíl­belta.  Vissu­lega tekur það dýr­mætan tíma að losa sig úr bíl­belti þegar bif­reið er alelda eða í kafi. Að lokum var þó ein­fald­lega beitt kaldri nálgun á við­gangs­efnið og hrein­lega ákvarðað að ávinn­ing­ur­inn af bíl­belta­notkun í árekstrum væri  tals­vert meiri en van­kant­arnir við bruna og kaf­fær­ingu í vatni. Sama gildir í raun fyrir orku­skipt­in, engin tækni er full­komin en við verðum að leyfa okkur að bera saman ávinn­ing­inn og tapið og kom­ast að þeirri nið­ur­stöðu að orku­skipti eru skárri en áfram­hald­andi notkun hefð­bund­inna jarð­efna­elds­neyt­is­bíla.

Höf­undur er fram­­kvæmda­­stjóri Orku­­set­­urs.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ponzi-leikur eða fjárfesting til framtíðar?
Kjarninn 6. desember 2022
Lenya Rún Taha Karim, varaþingmaður Pírata.
„Þau hefðu bara átt góðan séns á því að fá hæli á Íslandi“
Hælisleitendur, sem vísað var úr landi í lok október, eru í hópi þeirra sem eiga rétt á að mál þeirra verði tekin til efnislegrar meðferðar samkvæmt nýjum úrskurði kærunefndar útlendingamála.
Kjarninn 6. desember 2022
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihlutans yrðu felldar
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri lagði til að nær allar breytingatillögur minnihluta borgarstjórnar við fjárhagsáætlun borgarinnar yrðu felldar. Búast má við því að umræðan um hagræðingu í Reykjavíkurborg standi fram á kvöld.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar