Að gæða lögin lífi

Þingmaður Viðreisnar segir að refsingar eigi aldrei að koma í stað forvarna. Þær séu neyðarúrræði þegar forvarnir hafa ekki skilað árangri.

Auglýsing

Alþingi sam­þykkir lög af marg­vís­legu tagi sem segja fyrir um hvernig málum skuli skipað í sam­skiptum manna í milli, kveða á um rétt­indi og skyld­ur. Almenn hegn­ing­ar­lög eru afar mik­il­væg í þessu sam­hengi. Þar er sagt fyrir um hvaða hegð­un, athafnir og athafna­leysi, er metin svo alvar­leg að rétt sé að beita refs­ingum ef út af er brugð­ið. Hegn­ing­ar­lögin eru því góður ald­ar­speg­ill en þó þeirrar nátt­úru að ákvæði þeirra sigla í kjöl­far sam­fé­lags­legra breyt­inga frekar en að þau séu fram­sækin og marki með skýrum hætti stefnu gagn­vart þróun sem er yfir­vof­andi og sendi þannig frá sér skýr refsipóli­tísk skila­boð í for­varn­ar­skyni.

Refs­ingar eiga aldrei að koma í stað for­varna. Refs­ingar eru neyð­ar­úr­ræði þegar for­varnir hafa ekki skilað árangri. Þegar hegn­ing­ar­lögum er breytt er sér­stak­lega mik­il­vægt að fylgja þeim eftir með fræðslu og upp­lýs­ingum til þess að þau skili ætl­uðum árangri.

Breytt skil­grein­ing nauðg­unar

Gott dæmi um mik­il­væga breyt­ingu á hegn­ing­ar­lögum eru lög nr. 16/2018 sem tóku gildi í apríl 2018, Við­reisn lagði málið fram og var það svo sam­þykkt af öllum flokkum á Alþingi. Lögin breyttu skil­grein­ingu nauðg­unar í 194. gr. með því að bæta við því sem í dag­legu tali er kallað sam­þykk­is­regla. Í henni felst í stuttu máli að hver sá sem hefur kyn­ferð­is­mök við aðra  mann­eskju án sam­þykkis ger­ist sekur um nauðgun og að sam­þykki telst liggja fyrir ef það er tjáð af frjálsum vilja, en ekki ef beitt er ofbeldi, hót­unum eða ann­ars konar ólög­mætri nauð­ung. Það telst einnig nauðgun að beita blekk­ingum eða not­færa sér villu við­kom­andi um aðstæður eða að not­færa sér geð­sjúk­dóm, aðra and­lega fötlun eða þannig er ástatt um hann að öðru leyti að hann getur ekki spornað við verkn­að­inum eða skilið þýð­ingu hans.

Auglýsing

Með þess­ari breyt­ingu gefur lög­gjaf­inn út refsipóli­tíska yfir­lýs­ingu sem er skýr og afdrátt­ar­laus og er ætlað að takast á við sam­fé­lags­legt mein sem felst í kyn­ferð­is­legu ofbeldi. Refsiramm­inn er hinn sami og sönn­un­ar­byrðin sem fyrr á ákæru­vald­inu.

Sam­þykki og frjáls vilji eru grund­vall­ar­at­riði og taka af allan vafa um hver útgangs­punkt­ur­inn er og gefur skýrar leið­bein­ingar um leið­ar­stef í sam­skiptum kynj­anna þegar kyn­ferð­is­legt sam­neyti er ann­ars vegar sem er kyn­frelsi og sjálfs­á­kvörð­un­ar­réttur hvers og eins.

Breyt­ingu fylgt eftir

Til þess að fylgja þess­ari breyt­ingu eftir og virkja for­varn­ar­gildi hennar er nauð­syn­legt að koma efni hennar til skila út í sam­fé­lag­ið, þar með talið rétt­ar­vörslu­kerfið sjálft þannig að reglan verði virkjuð með réttum hætti og skili sér inn í rann­sóknir mála frá upp­hafi til enda og loks til dóm­stól­anna sem dæma. Þess vegna hefur und­ir­rit­aður lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu, ásamt sjö öðrum þing­mönn­um, til þess að fylgja þess­ari mik­il­vægu laga­breyt­ingu eft­ir.

Með til­lög­unni er lagt til að Alþingi álykti að fela for­sæt­is­ráð­herra, í sam­ráði við ráð­herra við­kom­andi mála­flokka, að skipu­leggja og hefja við­var­andi fræðslu, eigi síðar en árið 2020, um kynja­fræði, kyn­frelsi, sjálfs­á­kvörð­un­ar­rétt og þýð­ingu sam­þykkis í kyn­ferð­is­legum sam­skiptum og verja til þess nauð­syn­legum fjár­munum en fyrstu þrjú árin verði að minnsta kosti 150 millj. kr. varið til verk­efna sem verði á ábyrgð for­sæt­is­ráð­herra, mennta- og menn­ing­ar­mála­ráð­herra og dóms­mála­ráð­herra.

Þung­inn verði lagður í gerð fræðslu­efnis og miðl­unar þess. Sjónum verði beint að öllum skóla­stigum sem og öllum stofn­unum rétt­ar­vörslu­kerf­is­ins. Þá verði sér­stök áhersla lögð á að styrkja frjáls félaga­sam­tök, fjöl­miðla og stofn­anir til miðl­unar fræðslu og sér­stakra her­ferða sem beint verði að skil­greindum mark­hópum sam­fé­lags­ins enda mik­il­vægt að styðja við þá sem leggja þessum mál­efnum lið með mik­il­vægu starfi og sér­þekk­ingu.

Það er löngu tíma­bært að leggja af stað í var­an­lega veg­ferð þar sem fjár­magn er tryggt til að allir fái við­eig­andi fræðslu um ofbeldi, sam­skipti, lög­gjöf­ina og kyn­fræðslu. Það hafa verið gerð ótal­mörg tíma­bundin átök í gegnum tíð­ina sem hafa skilað árangri um hríð. Þegar kemur að for­vörnum og fræðslu um þennan mála­flokk duga hins vegar ekki tíma­bundin átök heldur þarf ríkið og fjár­veit­inga­valdið að tryggja að fræðslan sé við­var­andi og nái til allra skóla­stiga og skili þannig til­ætl­uðum árangri til lengri tíma.

Mik­ill ávinn­ingur

Við erum sem betur fer að vakna til vit­undar um skelfi­legar og lang­vinnar afleið­ingar kyn­ferð­is­of­beldis og að ofbeldi af þessu tagi er útbreitt sam­fé­lags­legt mein sem við verðum að horfast í augu við og hefj­ast handa án tafar til að vinna bug á því. Fjár­út­lát á þessu sviði eru smá­munir miðað við þann ávinn­ing sem er í húfi, sam­fé­lags­legan sem fjár­hags­legan þegar til lengri tíma er lit­ið.

Ég skora á alla sem láta þessi mál varða þrýsta á að þessi þings­á­lykt­un­ar­til­laga nái fram að ganga. Með því móti gæðum við sam­þykk­is­regl­una lífi.

Höf­undur er þing­maður Við­reisn­ar.

Pottersen
Pottersen
Pottersen 16. þáttur: Harry fer í bað
Kjarninn 24. maí 2019
Skattakóngar eða -drottningar verða ekki opinberaðar af skattinum
Ríkisskattstjóri mun ekki senda út upplýsingar til fjölmiðla um þá 40 einstaklinga sem greiða hæstu skattana, líkt og hann hefur gert árum saman. Ástæðan er ákvörðun Persónuverndar í máli gegn Tekjur.is.
Kjarninn 24. maí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Huawei missir Android og ARM leyfi, nýjar Macbook Pro tölvur komnar á markað og Game of Thrones Galaxy Fold á leiðinni
Kjarninn 24. maí 2019
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Þakkar Miðflokksmönnum staðfestu varðandi þriðja orkupakkann
Formaður VR skorar á ríkisstjórnina að fresta málinu um þriðja orkupakkann fram á haust og biður um að þjóðin fái andrými til að kynna sér málið betur.
Kjarninn 24. maí 2019
Ýmsar jurtamjólk­urtegundir eru fá­an­leg­arhér á landi.
Sala á jurtamjólk aukist um tæplega 400 prósent
Bæði eftirspurn og úrval jurtamjólkur hafa aukist til muna hér á landi á síðustu árum. Sala á jurtamjólka hefur aukist um 386 prósent hjá matvöruverslunum Krónunnar á síðustu þremur árum.
Kjarninn 24. maí 2019
Theresa May tilkynnti þessa ákvörðun sína í morgun.
Theresa May segir af sér
Theresa May mun láta af embætti forsætisráðherra Bretlands og hætta sem leiðtogi Íhaldsflokksins 7. júní næstkomandi.
Kjarninn 24. maí 2019
Fíknivandinn breiðir úr sér
Lítið hefur gengið að vinna gegn útbreiðslu fíkniefna. Það er óhætt að segja að það sé ekki íslenskt vandamál, því stríðið gegn fíkniefnum virðist með öllu óvinnandi. Á Íslandi hefur fjöldi ungs fólks fallið frá úr of stórum skammti á skömmum tíma.
Kjarninn 24. maí 2019
Skýrsla um neyðarlánið frestað í þriðja sinn á örfáum vikum
Skýrsla um afdrif neyðarláns Seðlabanka Íslands til Kaupþings, og hvernig unnið var úr veðinu sem tekið var vegna lánsins, hefur enn og aftur verið frestað. Lánið kostaði íslenska skattgreiðendur 35 milljarða en skýrslan hefur verið í vinnslu frá 2015.
Kjarninn 24. maí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar