Alþjóðlegur baráttudagur kvenna í skugga verkfalla

Stjórn Hagsmunafélags kvenna í hagfræði segir að ekki verði staðinn vörður um störf og kjör kvenna í fjölmörgum stéttum með því að líta framhjá efnahagslegum veruleika í yfirstandandi kjaraviðræðum.

Stjórn Hagsmunafélags kvenna í hagfræði.
Auglýsing

Það er bæði gömul saga og ný að staða kvenna hér á landi er góð í alþjóð­legum sam­an­burði en kynja­jafn­rétti mælist það mesta í heimi og hefur gert það síð­ast­liðin tíu ár. Íslend­ingar geta stært sig af ýmsu í þessu sam­hengi og standa fram­ar­lega þegar kemur að rétt­indum kvenna. Mæld­ist t.a.m. atvinnu­þátt­taka íslenskra kvenna 86% árið 2017, mest allra þjóða. Árið 2017 var jafn­framt helm­ingur íslenskra kvenna á aldr­inum 25-64 ára með háskóla­próf, mennt­un­ar­stig kvenna var ein­ungis hærra í fimm lönd­um. Þessu til við­bótar hefur dregið úr launa­mun kynj­anna á síð­ustu tíu árum skv. mæl­ingum Hag­stof­unn­ar. Það eru hins vegar ekki aðeins íslenskar konur sem standa vel á alþjóða­vísu heldur einnig þjóðin öll.

Laun á Íslandi eru há í alþjóð­legum sam­an­burði

Árið 2017 voru með­al­laun á Íslandi þau þriðju hæstu innan OECD að teknu til­liti til mis­mun­andi verð­lags milli landa, en aðeins Lúx­em­borg og Sviss greiða hærri með­al­laun. Hlut­deild launa í verð­mæta­sköpun hér­lendis var aftur á móti sú mesta á meðal ríkja OECD árið 2017, en 65% þeirra verð­mæta sem urðu til í hag­kerf­inu runnu í vasa laun­þega. Þá hefur kaup­máttur allra tekju­tí­unda auk­ist frá alda­mótum og mest hjá neðstu tíundum tekju­dreif­ing­ar­inn­ar.  

Lífs­kjör á Íslandi eru fram­úr­skar­andi á mæli­kvarða lands­fram­leiðslu á mann

Frá árinu 2010 hefur verg lands­fram­leiðsla á mann á föstu verð­lagi auk­ist um 20% hér á landi en hún er einn algeng­asti mæli­kvarði á þróun efn­is­legra lífs­kjara í heim­in­um. Verg lands­fram­leiðsla á mann er meiri hér á landi en t.a.m. í Dan­mörku, Sví­þjóð og Finn­landi þegar búið er að taka til­lit til mis­mun­andi verð­lags milli landa. Af Norð­ur­landa­þjóð­unum eru það því aðeins Norð­menn sem búa við betri lífs­kjör en Íslend­ingar á þennan mæli­kvarða.

Auglýsing

Jöfn­uður á Íslandi sá mesti í Evr­ópu

Ef tekið er mið af Gini stuðl­inum er jöfn­uður ráð­stöf­un­ar­tekna á Íslandi sá mesti í Evr­ópu. Þá var aðeins rúm­lega þre­faldur munur á ráð­stöf­un­ar­tekjum þeirra 20% tekju­hæstu og þeirra 20% tekju­lægstu hér landi, hvergi innan Evr­ópu munar minna á þessum tveimur hóp­um. Þessu til við­bótar er hlut­fall fólks undir lág­tekju­mörk­um, þ.e. undir 60% af mið­gildi ráð­stöf­un­ar­tekna, einnig það lægsta í Evr­ópu(Miðað við ráð­stöf­un­ar­tekjur á neyslu­ein­ingu, þ.e. ráð­stöf­un­ar­tekjur eftir að til­lit hefur verið tekið til heim­il­is­stærðar og þeirrar hag­kvæmni í rekstri heim­il­is­ins sem fæst við það að fleiri en einn búa undir sama þaki). Bendir þetta ein­dregið til þess að jöfn­uður sé meiri hér en víð­ast ann­ars stað­ar.

Hug­vekja til kvenna

Í yfir­stand­andi kjara­bar­áttu hafa efna­hags­legar stað­reyndir verið dregnar í efa, hafi þær yfir­höfuð verið dregnar fram. Rétt er að stakar hag­tölur geti dregið upp vill­andi mynd. Töl­urnar geta verið mis­vel lýsandi fyrir stöðu ein­stakra hópa innan heild­ar­innar enda með­al­töl þannig í eðli sínu, ein­hverjir hafa það verr og ein­hverjir betra. Þegar marg­vís­legar hag­tölur benda hins vegar allar í sömu átt er ekki um að villast; íslenskar konur og þjóðin öll býr við afburða lífs­kjör sem við getum verið stolt af. Lengi má þó gott bæta. Því er lyk­il­at­riði að horft sé til efna­hags­legrar stöðu Íslands þegar kjara­málin eru rædd. Ef það er ekki gert er ljóst að mark­mið um bætt lífs­kjör fellur um sjálft sig.

Síð­ast­liðin átta ár hefur verið upp­gangur í íslensku efna­hags­lífi. Á þeim tíma hafa verð­mæti aukist, störfum fjölgað og kaup­máttur auk­ist svo um mun­ar. Þróun á hús­næð­is­mark­aði hefur þó komið sér illa fyrir marga, sér í lagi þá sem eru á leigu­mark­aði. Nú bendir aftur á móti margt til þess að um sé að hægj­ast í efna­hags­líf­inu sem gæti haft í för með sér að störfum fækki og verð­mæta­aukn­ing drag­ist sam­an. Á slíkum tímum er minna svig­rúm til launa­hækk­ana. Ef gengið er oft langt í kom­andi kjara­við­ræðum er afleið­ingin fyr­ir­séð; atvinna dregst saman og verð­lag og vextir munu hækka. Leysir það heldur ekki vand­ræði á hús­næð­is­mark­aði, heldur eykur þau ef eitt­hvað er. Kostn­að­inn af þessu bera allir lands­menn en hann kemur harð­ast niður á þeim sem minnst hafa milli hand­anna; þver­öf­ugt við upp­haf­legt mark­mið um að bæta kjör þeirra lægst settu.

Verk­falls­boðun dags­ins í dag er sér­stak­lega til höf­uðs verka­kvenna. Konur sinna bæði mik­il­vægum og fjöl­breyttum störfum í íslensku sam­fé­lagi og eru í meiri­hluta þeirra sem sinna fjár­mála­þjón­ustu, fræðslu­starf­semi, heil­brigð­is­þjón­ustu, svo dæmi séu tek­in, ásamt því að vera um helm­ingur þeirra sem starfa innan ferða­þjón­ust­unn­ar. Standa þarf vörð um þessi störf og efla kjör þeirra sem þeim sinna, ekki síður en ann­arra. Það verður þó ekki gert með því að líta fram­hjá efna­hags­legum veru­leika í yfir­stand­andi kjara­við­ræð­um.

Stjórn Hags­muna­fé­lags kvenna í hag­fræði.

Heim­ild­ir: Hag­stofa Íslands, OECD og Eurostat



Telur að sjálvirknivæðingin verði góð fyrir Ísland
Lilja Alfreðsdóttir segir að þjóð eins og Ísland, sem skorti oftast vinnuafl, muni njóta góðs af því þegar tækniframfarir stuðli að aukinni sjálfvirkni.
Kjarninn 23. mars 2019
Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.
Fæðingarorlof verði lengt í 12 mánuði
Félags- og barnamálaráðherra stefnir að því að lengja fæðingarorlof í 12 mánuði á næstu tveimur árum.
Kjarninn 23. mars 2019
Árni Már Jensson
Þjónslundin
Kjarninn 23. mars 2019
Vinsæl heilsusmáforrit deila persónuupplýsingum
Í nýlegri rannsókn voru skoðuð 24 heilsutengd smáforrit. Af þeim deildu 19 af 24 upplýsingum um notendur til alls 55 fyrirtækja sem fengu upplýsingarnar og meðhöndluðu gögnin á einhvern hátt.
Kjarninn 23. mars 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Viðtal við Sölva Tryggvason
Kjarninn 23. mars 2019
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra
Gerir ráð fyrir dýrum aðgerðum til að ná sátt á vinnumarkaði
Ríkisstjórnin hyggst fara í „kostnaðarsamar ráðstafanir“ til að stuðla að því að sátt náist í yfirstandandi kjaradeilum. Einnig býst hún við „myndarlegri aukningu“ í ríkisútgjöldum til að komast til móts við kólnandi hagkerfi.
Kjarninn 23. mars 2019
Lilja segir afsögn Sigríðar hafa verið rétta ákvörðun
Varaformaður Framsóknarflokksins ætlar ekki að taka endanlega afstöðu til þess hvort að það eigi að áfrýja niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu fyrr en að búið sé að framkvæma og fara yfir hagsmunamat.
Kjarninn 23. mars 2019
Már Guðmundsson Seðlabankastjóri við losun gjaldeyrishaftanna árið 2017.
Haftalosun til bjargar
Fjármagnshöftin eru svo gott sem úr sögunni með afléttingu bindiskyldunnar fyrr í mánuðinum. Aukið frelsi krónunnar eru góðar fréttir fyrir neytendur, en nú þegar hefur það stoppað af frekari vaxtahækkanir í bili.
Kjarninn 23. mars 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar