Alþjóðlegur baráttudagur kvenna í skugga verkfalla

Stjórn Hagsmunafélags kvenna í hagfræði segir að ekki verði staðinn vörður um störf og kjör kvenna í fjölmörgum stéttum með því að líta framhjá efnahagslegum veruleika í yfirstandandi kjaraviðræðum.

Stjórn Hagsmunafélags kvenna í hagfræði.
Auglýsing

Það er bæði gömul saga og ný að staða kvenna hér á landi er góð í alþjóð­legum sam­an­burði en kynja­jafn­rétti mælist það mesta í heimi og hefur gert það síð­ast­liðin tíu ár. Íslend­ingar geta stært sig af ýmsu í þessu sam­hengi og standa fram­ar­lega þegar kemur að rétt­indum kvenna. Mæld­ist t.a.m. atvinnu­þátt­taka íslenskra kvenna 86% árið 2017, mest allra þjóða. Árið 2017 var jafn­framt helm­ingur íslenskra kvenna á aldr­inum 25-64 ára með háskóla­próf, mennt­un­ar­stig kvenna var ein­ungis hærra í fimm lönd­um. Þessu til við­bótar hefur dregið úr launa­mun kynj­anna á síð­ustu tíu árum skv. mæl­ingum Hag­stof­unn­ar. Það eru hins vegar ekki aðeins íslenskar konur sem standa vel á alþjóða­vísu heldur einnig þjóðin öll.

Laun á Íslandi eru há í alþjóð­legum sam­an­burði

Árið 2017 voru með­al­laun á Íslandi þau þriðju hæstu innan OECD að teknu til­liti til mis­mun­andi verð­lags milli landa, en aðeins Lúx­em­borg og Sviss greiða hærri með­al­laun. Hlut­deild launa í verð­mæta­sköpun hér­lendis var aftur á móti sú mesta á meðal ríkja OECD árið 2017, en 65% þeirra verð­mæta sem urðu til í hag­kerf­inu runnu í vasa laun­þega. Þá hefur kaup­máttur allra tekju­tí­unda auk­ist frá alda­mótum og mest hjá neðstu tíundum tekju­dreif­ing­ar­inn­ar.  

Lífs­kjör á Íslandi eru fram­úr­skar­andi á mæli­kvarða lands­fram­leiðslu á mann

Frá árinu 2010 hefur verg lands­fram­leiðsla á mann á föstu verð­lagi auk­ist um 20% hér á landi en hún er einn algeng­asti mæli­kvarði á þróun efn­is­legra lífs­kjara í heim­in­um. Verg lands­fram­leiðsla á mann er meiri hér á landi en t.a.m. í Dan­mörku, Sví­þjóð og Finn­landi þegar búið er að taka til­lit til mis­mun­andi verð­lags milli landa. Af Norð­ur­landa­þjóð­unum eru það því aðeins Norð­menn sem búa við betri lífs­kjör en Íslend­ingar á þennan mæli­kvarða.

Auglýsing

Jöfn­uður á Íslandi sá mesti í Evr­ópu

Ef tekið er mið af Gini stuðl­inum er jöfn­uður ráð­stöf­un­ar­tekna á Íslandi sá mesti í Evr­ópu. Þá var aðeins rúm­lega þre­faldur munur á ráð­stöf­un­ar­tekjum þeirra 20% tekju­hæstu og þeirra 20% tekju­lægstu hér landi, hvergi innan Evr­ópu munar minna á þessum tveimur hóp­um. Þessu til við­bótar er hlut­fall fólks undir lág­tekju­mörk­um, þ.e. undir 60% af mið­gildi ráð­stöf­un­ar­tekna, einnig það lægsta í Evr­ópu(Miðað við ráð­stöf­un­ar­tekjur á neyslu­ein­ingu, þ.e. ráð­stöf­un­ar­tekjur eftir að til­lit hefur verið tekið til heim­il­is­stærðar og þeirrar hag­kvæmni í rekstri heim­il­is­ins sem fæst við það að fleiri en einn búa undir sama þaki). Bendir þetta ein­dregið til þess að jöfn­uður sé meiri hér en víð­ast ann­ars stað­ar.

Hug­vekja til kvenna

Í yfir­stand­andi kjara­bar­áttu hafa efna­hags­legar stað­reyndir verið dregnar í efa, hafi þær yfir­höfuð verið dregnar fram. Rétt er að stakar hag­tölur geti dregið upp vill­andi mynd. Töl­urnar geta verið mis­vel lýsandi fyrir stöðu ein­stakra hópa innan heild­ar­innar enda með­al­töl þannig í eðli sínu, ein­hverjir hafa það verr og ein­hverjir betra. Þegar marg­vís­legar hag­tölur benda hins vegar allar í sömu átt er ekki um að villast; íslenskar konur og þjóðin öll býr við afburða lífs­kjör sem við getum verið stolt af. Lengi má þó gott bæta. Því er lyk­il­at­riði að horft sé til efna­hags­legrar stöðu Íslands þegar kjara­málin eru rædd. Ef það er ekki gert er ljóst að mark­mið um bætt lífs­kjör fellur um sjálft sig.

Síð­ast­liðin átta ár hefur verið upp­gangur í íslensku efna­hags­lífi. Á þeim tíma hafa verð­mæti aukist, störfum fjölgað og kaup­máttur auk­ist svo um mun­ar. Þróun á hús­næð­is­mark­aði hefur þó komið sér illa fyrir marga, sér í lagi þá sem eru á leigu­mark­aði. Nú bendir aftur á móti margt til þess að um sé að hægj­ast í efna­hags­líf­inu sem gæti haft í för með sér að störfum fækki og verð­mæta­aukn­ing drag­ist sam­an. Á slíkum tímum er minna svig­rúm til launa­hækk­ana. Ef gengið er oft langt í kom­andi kjara­við­ræðum er afleið­ingin fyr­ir­séð; atvinna dregst saman og verð­lag og vextir munu hækka. Leysir það heldur ekki vand­ræði á hús­næð­is­mark­aði, heldur eykur þau ef eitt­hvað er. Kostn­að­inn af þessu bera allir lands­menn en hann kemur harð­ast niður á þeim sem minnst hafa milli hand­anna; þver­öf­ugt við upp­haf­legt mark­mið um að bæta kjör þeirra lægst settu.

Verk­falls­boðun dags­ins í dag er sér­stak­lega til höf­uðs verka­kvenna. Konur sinna bæði mik­il­vægum og fjöl­breyttum störfum í íslensku sam­fé­lagi og eru í meiri­hluta þeirra sem sinna fjár­mála­þjón­ustu, fræðslu­starf­semi, heil­brigð­is­þjón­ustu, svo dæmi séu tek­in, ásamt því að vera um helm­ingur þeirra sem starfa innan ferða­þjón­ust­unn­ar. Standa þarf vörð um þessi störf og efla kjör þeirra sem þeim sinna, ekki síður en ann­arra. Það verður þó ekki gert með því að líta fram­hjá efna­hags­legum veru­leika í yfir­stand­andi kjara­við­ræð­um.

Stjórn Hags­muna­fé­lags kvenna í hag­fræði.

Heim­ild­ir: Hag­stofa Íslands, OECD og Eurostat



Pottersen
Pottersen
Pottersen 16. þáttur: Harry fer í bað
Kjarninn 24. maí 2019
Skattakóngar eða -drottningar verða ekki opinberaðar af skattinum
Ríkisskattstjóri mun ekki senda út upplýsingar til fjölmiðla um þá 40 einstaklinga sem greiða hæstu skattana, líkt og hann hefur gert árum saman. Ástæðan er ákvörðun Persónuverndar í máli gegn Tekjur.is.
Kjarninn 24. maí 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Huawei missir Android og ARM leyfi, nýjar Macbook Pro tölvur komnar á markað og Game of Thrones Galaxy Fold á leiðinni
Kjarninn 24. maí 2019
Ragnar Þór Ingólfsson, formaður VR.
Þakkar Miðflokksmönnum staðfestu varðandi þriðja orkupakkann
Formaður VR skorar á ríkisstjórnina að fresta málinu um þriðja orkupakkann fram á haust og biður um að þjóðin fái andrými til að kynna sér málið betur.
Kjarninn 24. maí 2019
Ýmsar jurtamjólk­urtegundir eru fá­an­leg­arhér á landi.
Sala á jurtamjólk aukist um tæplega 400 prósent
Bæði eftirspurn og úrval jurtamjólkur hafa aukist til muna hér á landi á síðustu árum. Sala á jurtamjólka hefur aukist um 386 prósent hjá matvöruverslunum Krónunnar á síðustu þremur árum.
Kjarninn 24. maí 2019
Theresa May tilkynnti þessa ákvörðun sína í morgun.
Theresa May segir af sér
Theresa May mun láta af embætti forsætisráðherra Bretlands og hætta sem leiðtogi Íhaldsflokksins 7. júní næstkomandi.
Kjarninn 24. maí 2019
Fíknivandinn breiðir úr sér
Lítið hefur gengið að vinna gegn útbreiðslu fíkniefna. Það er óhætt að segja að það sé ekki íslenskt vandamál, því stríðið gegn fíkniefnum virðist með öllu óvinnandi. Á Íslandi hefur fjöldi ungs fólks fallið frá úr of stórum skammti á skömmum tíma.
Kjarninn 24. maí 2019
Skýrsla um neyðarlánið frestað í þriðja sinn á örfáum vikum
Skýrsla um afdrif neyðarláns Seðlabanka Íslands til Kaupþings, og hvernig unnið var úr veðinu sem tekið var vegna lánsins, hefur enn og aftur verið frestað. Lánið kostaði íslenska skattgreiðendur 35 milljarða en skýrslan hefur verið í vinnslu frá 2015.
Kjarninn 24. maí 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar