Trúverðugleiki stofnana

Smári McCarthy, þingmaður Pírata, spyr hversu margar vinnustundir á Alþingi hafi farið til spillis undanfarin ár vegna fúsks og flumbrugangs, yfirhylmingar spillingarmála, ófaglegri framkvæmd ríkisvalds og öðrum árásum á undirstöður íslensks samfélags.

Auglýsing

Þegar skoð­aður er munur á ríkum og fátækum sam­fé­lögum er ekki að gæta sterkrar fylgni milli vel­gengnis og aug­ljós­ari þátta eins og stærð­ar, íbúa­fjölda, nátt­úru­auð­lind­ir, teng­ingar við umheim­inn eða aðgengi að mörk­uð­um. Allir þessir þættir hafa vissu­lega ein­hver áhrif, en sá þáttur sem virð­ist ráða mestu í reynd er trú­verð­ug­leiki stofn­anna­kerf­is­ins. Þetta hefur komið fram í ýmsum rann­sókn­um, meðal ann­ars úttekt World Economic For­um.

Trú­verð­ug­leiki stofn­anna skýrist af mörgum þátt­um: traust almenn­ings til stofn­anna, skil­virkni vinnu þeirra, umfang spill­ing­ar, og svo fram­veg­is. Menn­ing stofn­anna skiptir því máli. Ef ríkt er í menn­ing­unni að mis­tök eru ekki leið­rétt, mis­gjörðir sóp­aðar undir tepp­ið, póli­tísk ábyrgð hundsuð og frænd­hygli víð­fem, þá má allt eins gera ráð fyrir því að traust almenn­ings rýrni, skil­virknin minn­ki, spill­ingin aukist, og geta stofn­un­ar­innar til að sinna sínu hlut­verki sé almennt minni en ákjós­an­legt væri.

Það er þetta umfram annað sem gerir Dan­mörk að rík­ara landi en Ítal­ía. Ítalía er stærra, fjöl­menn­ara, með betri land­fræði­lega stað­setn­ingu, umtals­vert meiri auð­lind­ir, og jafn mikið mark­aðs­að­gengi, en ólíkt Dan­mörku eru umfangs­mikil vanda­mál í Ítölsku stofn­anna­kerfi sem bitnar á íbúum lands­ins á ótal veg­u. Frá hruni hafa ýmsar stofn­anir á Íslandi glímt við trú­verð­ug­leika­vanda­mál. Alþingi, rík­is­stjórn­ir, Seðla­bank­inn, banka­kerf­ið, dóms­stólar og ýmsar aðrar stofn­anir hafa þurft að ganga í gegnum hreins­un­ar­eld. Sumar þeirra hafa gert það, og í þeim til­fellum hefur traust aukist, skil­virkni lag­ast og friður kom­ist á.

Auglýsing

En sumar stofn­anir hafa harð­neitað að taka sig á. Hvort sem það er vegna hags­muna­gæslu, for­rétt­inda­blindu, mis­skiln­ings á sínu hlut­verki eða óbilandi trúar á eigið ágæti hafa sumar stofn­anir gert sig heima­komna í ákveðnum for­arpyttum og láta sem það sé full­komn­lega eðli­legt.

Það er helst Alþingi sem hefur átt erfitt með að end­ur­nýja trú­verð­ug­leika sinn. Þótt margar heið­ar­legar til­raunir hafi verið gerðar og almennt hafi flest miðað í rétta átt, þá eru upp­á­komurnar sem grafa undan trausti almenn­ings og fram­kalla drama­köst og kergju inn­an­húss enn svo tíðar og svo umfangs­miklar að þrjú skref eru stigin aft­urá­bak fyrir hver tvö sem stigin eru áfram.

Sumir ein­stak­lingar (og flokk­ar) á Alþingi virð­ast ekki hafa það í sér að leggja eigin hags­muni til hliðar í þágu heild­ar­inn­ar. Við þurfum að þola Klaust­urs­menn, núver­andi met­hafa í stofn­anna­legri trú­verð­ug­leika­rýr­ingu með frjálsri aðferð. Við þurfum að þola fjár­mála­ráð­herra sem hefur orðið upp­vísa að því að stinga óþæginegum skýrslum undir stól rétt fyrir kosn­ingar og hefur tengst eignum í skatta­skjól­um. Við þurfum að þola ýmis­legt fleira í þessum dúr. En núna er það dóms­mála­ráð­herrann, sem hefur dregið heila aðra stofnun með sér í svað­ið.

Það þarf ekki að rekja máls­at­vik nánar - dómur Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu gerir það ágæt­lega. Orðum það bara þannig að þegar póli­tísk frekja og sér­hags­muna­gæsla ráð­herra verður til þess að maður sem ákærður er fyrir öku­rétt­inda­lausan akstur undir áhrifum vímu­efna nær að leggja Íslenska ríkið á grund­velli þess að honum hafi verið neitað um sann­gjörn rétt­ar­höld vegna ólög­mætrar skip­unar dóm­ara, þá er fokið í flest skjól.

Gjarnan heyr­ist, aðal­lega frá Sjálf­stæð­is­mönn­um, að þeir sem gagn­rýna hvernig vald­inu er (mis­)beitt eða bera spill­ing­una á torg séu þeir sem skaða trú­verð­ug­leika kerf­is­ins. Enda er löng hefð meðal íhalds­manna að skjóta sendi­boð­ann. En þetta er lát­bragðs­leikur sem við höfum ekki efni á, sem sam­fé­lag, leng­ur.

Hversu margar vinnu­stundir á Alþingi hafa farið til spillis und­an­farin ár vegna fúsks og flumbru­gangs, yfir­hylm­ingar spill­ing­ar­mála, ófag­legri fram­kvæmd rík­is­valds og öðrum árásum á und­ir­stöður sam­fé­lags­ins okk­ar? Hversu mikið betra hefði verið að sá tími yrði nýttur í að byggja upp hag­kerfið okk­ar, styrkja inn­viði, efla vel­ferð og hlúa að umhverf­in­u? ­Traust almenn­ings til Alþingis er vand­ræða­lega lít­ið, en það er í einu og öllu skilj­an­legt að fólk sé pínu var­færið gagn­vart lög­gjaf­ar­vald­inu eins og því hefur verið beitt und­an­farin ár. Eina leiðin til að end­ur­heimta traust er að vinna sér það inn. En Í dag eru engar ein­fald­ari leiðir til að auka traust til Alþingis en að það fólk sem hefur unnið stofn­un­inni mestan skaða víkji burt.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Umsókn um líf- og sjúkdómatryggingu frestað vegna „óljósra aukaverkana af bóluefni“
Kona sem sótti um líf- og sjúkdómatryggingu hjá TM fékk ekki trygginguna heldur var umsókninni frestað vegna óljósra aukaverkana af bóluefni. Embætti landlæknis hefur ekki heyrt af málum sem þessu.
Kjarninn 9. desember 2021
Guðmundur Kristjánsson, forstjóri og stærsti eigandi Brims.
Guðmundur í Brimi keypti þrjú þúsund bækur til að gefa í grunn- og leikskóla landsins
Útgáfufélag sem er meðal annars í eigu viðskiptaritstjóra Morgunblaðsins og eiginkonu hans gefur út bækur sem Brim hefur ákveðið að færa öllum leik- og grunnskólum á Íslandi.
Kjarninn 9. desember 2021
Fjármálastöðugleikanefnd Seðlabanka Íslands.
Skuldir fyrirtækja hafa dregist umtalsvert saman en skuldir heimila aukist skarpt
Rúmur þriðjungur skulda íslenskra fyrirtækja er í öðrum gjaldmiðli en íslenskum krónum. Styrking hennar gerði það að verkum að skuldir þeirra drógust verulega saman á síðastliðnu ári.
Kjarninn 9. desember 2021
Hildur Björnsdóttir vill verða borgarstjóri – Ætlar að velta Eyþóri Arnalds úr oddvitasæti
Það stefnir i oddvitaslag hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavík í prófkjöri flokksins fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Hildur Björnsdóttir ætlar að skora Eyþór Arnalds á hólm.
Kjarninn 8. desember 2021
Um þriðjungi allra matvæla sem framleidd eru í heiminum er hent.
Minni matarsóun en markmiðum ekki náð
Matarsóun Norðmanna dróst saman um 10 prósent á árunum 2015 til 2020. Í því fellst vissulega árangur en hann er engu að síður langt frá þeim markmiðum sem sett hafa verið. Umhverfisstofnun Noregs segir enn skorta yfirsýn í málaflokknum.
Kjarninn 8. desember 2021
Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir þingmaður Pírata.
Þingmaður fékk netfang upp á 53 stafbil
Nýr þingmaður Pírata biðlar til forseta Alþingis að beita sér fyrir því að þingið „þurfi ekki að beygja sig undir óþarfa duttlunga stjórnsýslunnar“.
Kjarninn 8. desember 2021
Árni Stefán Árnason
Blóðmeraníðið – fjandsamleg yfirhylming MAST og fordæming FEIF – Hluti II
Kjarninn 8. desember 2021
Ragnar Sigurðsson, fyrrverandi landsliðsmaður í knattspyrnu.
Fyrrverandi eiginkona Ragnar Sigurðssonar segir landsliðsnefndarmann ljúga
Magnús Gylfason, fyrrverandi landsliðsnefndarmaður hjá KSÍ, sagði við úttektarnefnd að hann hefði hitt Ragnar Sigurðsson og þáverandi eiginkonu hans á kaffihúsi daginn eftir að hann var talinn hafa beitt hana ofbeldi. Konan segir þetta ekki rétt.
Kjarninn 8. desember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar