Trúverðugleiki stofnana

Smári McCarthy, þingmaður Pírata, spyr hversu margar vinnustundir á Alþingi hafi farið til spillis undanfarin ár vegna fúsks og flumbrugangs, yfirhylmingar spillingarmála, ófaglegri framkvæmd ríkisvalds og öðrum árásum á undirstöður íslensks samfélags.

Auglýsing

Þegar skoð­aður er munur á ríkum og fátækum sam­fé­lögum er ekki að gæta sterkrar fylgni milli vel­gengnis og aug­ljós­ari þátta eins og stærð­ar, íbúa­fjölda, nátt­úru­auð­lind­ir, teng­ingar við umheim­inn eða aðgengi að mörk­uð­um. Allir þessir þættir hafa vissu­lega ein­hver áhrif, en sá þáttur sem virð­ist ráða mestu í reynd er trú­verð­ug­leiki stofn­anna­kerf­is­ins. Þetta hefur komið fram í ýmsum rann­sókn­um, meðal ann­ars úttekt World Economic For­um.

Trú­verð­ug­leiki stofn­anna skýrist af mörgum þátt­um: traust almenn­ings til stofn­anna, skil­virkni vinnu þeirra, umfang spill­ing­ar, og svo fram­veg­is. Menn­ing stofn­anna skiptir því máli. Ef ríkt er í menn­ing­unni að mis­tök eru ekki leið­rétt, mis­gjörðir sóp­aðar undir tepp­ið, póli­tísk ábyrgð hundsuð og frænd­hygli víð­fem, þá má allt eins gera ráð fyrir því að traust almenn­ings rýrni, skil­virknin minn­ki, spill­ingin aukist, og geta stofn­un­ar­innar til að sinna sínu hlut­verki sé almennt minni en ákjós­an­legt væri.

Það er þetta umfram annað sem gerir Dan­mörk að rík­ara landi en Ítal­ía. Ítalía er stærra, fjöl­menn­ara, með betri land­fræði­lega stað­setn­ingu, umtals­vert meiri auð­lind­ir, og jafn mikið mark­aðs­að­gengi, en ólíkt Dan­mörku eru umfangs­mikil vanda­mál í Ítölsku stofn­anna­kerfi sem bitnar á íbúum lands­ins á ótal veg­u. Frá hruni hafa ýmsar stofn­anir á Íslandi glímt við trú­verð­ug­leika­vanda­mál. Alþingi, rík­is­stjórn­ir, Seðla­bank­inn, banka­kerf­ið, dóms­stólar og ýmsar aðrar stofn­anir hafa þurft að ganga í gegnum hreins­un­ar­eld. Sumar þeirra hafa gert það, og í þeim til­fellum hefur traust aukist, skil­virkni lag­ast og friður kom­ist á.

Auglýsing

En sumar stofn­anir hafa harð­neitað að taka sig á. Hvort sem það er vegna hags­muna­gæslu, for­rétt­inda­blindu, mis­skiln­ings á sínu hlut­verki eða óbilandi trúar á eigið ágæti hafa sumar stofn­anir gert sig heima­komna í ákveðnum for­arpyttum og láta sem það sé full­komn­lega eðli­legt.

Það er helst Alþingi sem hefur átt erfitt með að end­ur­nýja trú­verð­ug­leika sinn. Þótt margar heið­ar­legar til­raunir hafi verið gerðar og almennt hafi flest miðað í rétta átt, þá eru upp­á­komurnar sem grafa undan trausti almenn­ings og fram­kalla drama­köst og kergju inn­an­húss enn svo tíðar og svo umfangs­miklar að þrjú skref eru stigin aft­urá­bak fyrir hver tvö sem stigin eru áfram.

Sumir ein­stak­lingar (og flokk­ar) á Alþingi virð­ast ekki hafa það í sér að leggja eigin hags­muni til hliðar í þágu heild­ar­inn­ar. Við þurfum að þola Klaust­urs­menn, núver­andi met­hafa í stofn­anna­legri trú­verð­ug­leika­rýr­ingu með frjálsri aðferð. Við þurfum að þola fjár­mála­ráð­herra sem hefur orðið upp­vísa að því að stinga óþæginegum skýrslum undir stól rétt fyrir kosn­ingar og hefur tengst eignum í skatta­skjól­um. Við þurfum að þola ýmis­legt fleira í þessum dúr. En núna er það dóms­mála­ráð­herrann, sem hefur dregið heila aðra stofnun með sér í svað­ið.

Það þarf ekki að rekja máls­at­vik nánar - dómur Mann­rétt­inda­dóm­stóls Evr­ópu gerir það ágæt­lega. Orðum það bara þannig að þegar póli­tísk frekja og sér­hags­muna­gæsla ráð­herra verður til þess að maður sem ákærður er fyrir öku­rétt­inda­lausan akstur undir áhrifum vímu­efna nær að leggja Íslenska ríkið á grund­velli þess að honum hafi verið neitað um sann­gjörn rétt­ar­höld vegna ólög­mætrar skip­unar dóm­ara, þá er fokið í flest skjól.

Gjarnan heyr­ist, aðal­lega frá Sjálf­stæð­is­mönn­um, að þeir sem gagn­rýna hvernig vald­inu er (mis­)beitt eða bera spill­ing­una á torg séu þeir sem skaða trú­verð­ug­leika kerf­is­ins. Enda er löng hefð meðal íhalds­manna að skjóta sendi­boð­ann. En þetta er lát­bragðs­leikur sem við höfum ekki efni á, sem sam­fé­lag, leng­ur.

Hversu margar vinnu­stundir á Alþingi hafa farið til spillis und­an­farin ár vegna fúsks og flumbru­gangs, yfir­hylm­ingar spill­ing­ar­mála, ófag­legri fram­kvæmd rík­is­valds og öðrum árásum á und­ir­stöður sam­fé­lags­ins okk­ar? Hversu mikið betra hefði verið að sá tími yrði nýttur í að byggja upp hag­kerfið okk­ar, styrkja inn­viði, efla vel­ferð og hlúa að umhverf­in­u? ­Traust almenn­ings til Alþingis er vand­ræða­lega lít­ið, en það er í einu og öllu skilj­an­legt að fólk sé pínu var­færið gagn­vart lög­gjaf­ar­vald­inu eins og því hefur verið beitt und­an­farin ár. Eina leiðin til að end­ur­heimta traust er að vinna sér það inn. En Í dag eru engar ein­fald­ari leiðir til að auka traust til Alþingis en að það fólk sem hefur unnið stofn­un­inni mestan skaða víkji burt.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Icelandair Group er efst á lista, enda með meira en eitt og hálft prósent íslenska vinnumarkaðarins í hlutastarfi í mars og apríl.
Fyrirtækin sem fengu mest út úr hlutabótaleiðinni í mars og apríl
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um hlutabótaleiðina má finna niðurbrot á því hversu mikið fé rann frá Vinnumálastofnun til starfsmanna fyrirtækja sem nýttu hlutabótaleiðina í mars og apríl. Kjarninn tók það helsta saman.
Kjarninn 28. maí 2020
Samkeppniseftirlitið sektar Símann um 500 milljónir
Samkvæmt Samkeppniseftirlitinu hefur Síminn brotið gegn skilyrðum í sáttum sem fyrirtækið hefur á undanförnum árum gert við eftirlitið. Það telur að brotin séu alvarleg og sektar Símann vegna þessa um 500 milljónir króna. Síminn ætlar að áfrýja.
Kjarninn 28. maí 2020
Skúli Eggert Þórðarson er ríkisendurskoðandi.
Talin hafa breytt launaseðlum til að ná hærri greiðslum úr ríkissjóði vegna hlutabótaleiðar
Ríkisendurskoðun telur að leiða megi líkum að því að ákveðinn hópur sem nýtti sér hlutabótaleiðina hafi breytt áður uppgefnum launum til hækkunar svo þeir myndu fá hærri greiðslur úr ríkissjóði. Hækkunin í heild nemur 114 milljónum króna.
Kjarninn 28. maí 2020
Oddný G. Harðardóttir vill að uppsagnarstyrkjum verði breytt.
Vill banna þeim sem átt hafa í fjárhagslegum tengslum við skattaskjól að fá uppsagnarstyrk
Oddný G. Harðardóttir hefur lagt fram breytingartillögu við frumvarp um stuðning úr ríkissjóði vegna greiðslu launakostnaðar í uppsagnarfresti. Kallar eftir aðgerðum fyrirtækja í loftslagsmálum, endurgreiðslu styrkja og þaki á laun stjórnenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Svört skýrsla um hlutabótaleiðina sýnir grun um misnotkun
Ríkisendurskoðun gagnrýnir framkvæmd hlutabótaleiðarinnar harðlega í skýrslu sem hún hefur unnið. Of margir sem áttu ekki í bráðum rekstrarvanda hafi nýtt sér hana til að sækja fjármuni í ríkissjóð og misbrestur hafi verið á eftirliti.
Kjarninn 28. maí 2020
Smári McCarthy, þingmaður Pírata.
Hægt sé að lesa á milli línanna og sjá hvaða fyrirtæki uppsagnarstyrkir séu hugsaðir fyrir
Þingmaður Pírata telur líklegt að sagan muni dæma frumvarp um að greiða 27 milljarða króna í styrkti til fyrirtækja til að hjálpa þeim að segja upp fólki, sem mistök. Stöðugleika þorra launamanna sé fórnað fyrir hagsmuni nokkurra fyrirtækjaeigenda.
Kjarninn 28. maí 2020
Framhaldsskólinn var styttur úr fjórum árum í þrjú.
Vísbendingar um lægri meðaleinkunn í HÍ eftir styttingu framhaldsskólanáms
Andlegri heilsu nemenda, aðallega stúlkna, hefur hrakað frá því að framhaldsskólanámið var stytt um eitt ár. Sú þróun hófst þó talsvert fyrr en námstímanum var breytt, segir í skýrslu menntamálaráðherra um áhrif styttingarinnar á ýmsa þætti.
Kjarninn 28. maí 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Apple gleraugu á leiðinni
Kjarninn 28. maí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar