Enn er von – Traust almennings til Alþingis mun aukast

Hallgrímur Hróðmarsson skrifar um stefnuræður, stjórnmál og nýja stjórnarskrá.

Auglýsing

Ég hef hlustað á margar eld­hús­dags­um­ræður um dag­ana. Og mér fannst kveða við nýjan tón í þeim sem fram fóru um dag­inn. Umræðan var laus við upp­hróp­anir og hnútukast – við heyrðum yfir­veg­aðar ræður studdar góðum og gildum rök­um. Því miður verð ég að und­an­skilja einn þing­mann – það kom reyndar ekki á óvart og mun ég fjalla um það hér á eftir í pistl­in­um.  

Helstu ágrein­ings­málin eru þau að stjórn­ar­and­staðan vill leggja mun meiri áherslu á að bæta kjör öryrkja og aldr­aðra og að vinna hraðar að því að draga úr fátækt á Íslandi. Full­trúar and­stöð­unnar á þingi bentu á fjár­mögn­un­ar­leiðir til að hrinda þessu í fram­kvæmd. Að stærstum hluta mætti ná því fram með sann­gjörnum veiði­gjöldum svo og með auknum sköttum á hátekju­fólk.

Ekki dæma hóp­inn út frá einum manni

Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, var eini þing­mað­ur­inn sem við­hafði stór­yrtar yfir­lýs­ingar og upp­hróp­anir í anda gamla tím­ans – í anda þeirrar póli­tíkur sem flestir vilja þurrka út úr stjórn­mála­bar­áttu dags­ins í dag. 

Auglýsing

SDG sagði að stjórnin væri stofnuð um stóla en ekki stefnu. Ef ég nota sömu aula­legu fram­setn­ing­una og SDG þá myndi ég efa­laust spyrja: Af hverju ert þú svona fúll SDG – er það af því að þú fékkst ekki stól við borð­ið? En ég dreg spurn­ing­una til baka. SDG – ég leggst ekki í götu­ræsið hjá þér.

Fyrir nú utan þessi ómál­efna­legu ummæli, þá er ljóst að SDG kann ekki á leit­ar­vél­ina Google til upp­lýs­inga­öfl­unar á Net­inu. Ég leyfi mér að full­yrða að stór hluti nem­enda í fram­halds­námi á Íslandi kann að greina á milli hvaða upp­lýs­ingar á Net­inu eru traustar og hverjar eru kjaftæði. Þegar SDG und­ir­bjó ræðu sína og vildi kanna „bestu og nýjustu“ upp­lýs­ingar um umhverf­is­mál, þá datt hann „óvart“ inn á vef­síðu sem haldið er úti af svindl­urum og illa mennt­uð­um, óprút­tnum „vís­inda­mönn­um“. Vef­síðan er fjár­mögnuð af stór­fyr­ir­tækjum sem ótt­ast að þau þurfi að leggja meira fjár­magn í að draga úr mengun frá verk­smiðjum sín­um. 

Þegar SGD kom fram á sjón­ar­sviðið í íslenskum stjórn­málum þá fannst mér að um hann blésu nýir og ferskir vind­ar. Í dag hristi ég bara haus­inn.

Gagn­rýn­is­lausir og með­virkir fjöl­miðlar

Fjöl­miðlar bera mikla ábyrgð á því hve alþingi er lágt skrifað í hugum almenn­ings. Ef ein­hver þing­maður við­hefur gíf­ur­yrði á alþingi þá er hlaupið til og ummæl­unum er stillt upp sem aðal­frétt dags­ins. Ekk­ert er rætt um hve ósvífin eða ósönn gíf­ur­yrðin eru. Nei, það er eins og frétta­menn­irnir hríf­ist af rudda­skapn­um. Kannski hugsa þeir: Sjáið þið bara hvað hann Jói fékk flott kjafts­högg – en þeir sjá ekki rudd­ann þar sem hann liggur flatur í gólf­in­u. 

Hvar vinna alþing­is­menn?

Flestir þing­menn gera sér grein fyrir því að meg­in­starfið á alþingi er unnið í nefndum þings­ins. Þar ræð­ast menn við í róleg­heitum og velta fyrir sér bestu lausnum í þessu mál­inu eða hinu. Oft­ast verða allir sam­mála um að ákveðin lausn sé sú besta í stöð­unni. Í miklu færri málum kemur upp ágrein­ingur og stundum mjög djúp­stæður ágrein­ing­ur. Það upp­hefst samt eng­inn skot­grafa­hern­að­ur. Þess í stað ræða menn málin og síðan skrifa þeir niður nefnd­ar­á­lit – meiri­hluta og minni­hluta og í mörgum til­fellum verða minni­hluta­á­litin fleiri en eitt. Að þessu loknu fer málið fyrir þing­ið; menn skrá sig á ræðu­lista og svo kemur hver af öðrum í ræðu­stól­inn og skýrir afstöðu sína eða flokks­ins til máls­ins. Lang­flestir nota tím­ann í ræðu­stólnum í eðli­lega, skýra og fræð­andi umræðu. En sumir koma sér fyrir við púltið útbólgn­ir, reiðir og ósvífn­ir. Til­gangur þeirra er ekki sá að vinna skoð­unum sínum braut­ar­gengis – nei – til­gangur þeirra er sá einn að sýna hve klárir þeir eru og betri en sam­þings­menn þeirra. Og ekki síst að þeir þori að við­hafa stór og yfir­hlaðin orð í ræðu­stóln­um. Oft á tíðum upp­hefst keppni um það hver geti hrópað hæst.

Frá þessum útbólgnu þing­mönnum heyrum við orð og setn­ingar eins og þess­ar: „Þið eruð morð­ingjar“, „Þið eruð land­ráða­menn“ og fleira í þeim dúr. Ef ég lít aftur í tím­ann þá er það ein setn­ing sem topp­aði allt sem ég hef heyrt frá þing­manni: „Þú hefur skít­legt eðli, Dav­íð!“. Ég var með­limur í sama stjórn­mála­flokki og mað­ur­inn sem sagði þessi orð; ég hopp­aði upp af kæti og hrifn­ingu. Loks­ins var kom­inn á þing maður sem þorði að tala tæpitungu­laust. Í dag átta ég mig á því að umræddur þing­maður lagð­ist ekki bara í götu­ræsið – hann skreið ofan í nið­ur­fall­ið.

Í dag geri ég mér grein fyrir að ég var lítt þrosk­aður til að taka virkan þátt í póli­tískri umræðu á þessum tíma. Ég skrif­aði fjöl­margar greinar í dag­blöð; ég gekk með þing­mann­inn í mag­an­um, eins og margir; sann­færður um að ég yrði ráð­herra á hátindi fer­ils­ins. Ein greinin mín bar heit­ið: „Þú lýg­ur, Dav­íð!“. Hún fjall­aði þar um skipu­lags­mál og úthlutun lóða í Reykja­vík – mál sem ég hafði enga þekk­ingu á. En ég studd­ist við upp­lýs­ingar félaga minna í borg­ar­stjórn Reykj­ar­vík­ur. Vinir mínir og félagar máttu vart vatni halda yfir þess­ari djörfu fyr­ir­sögn: „Þú lýg­ur, Dav­íð!“ Nokkrum mán­uðum seinna kom í ljós að upp­lýs­ingar mínar voru ekki á rökum reist­ar. Ég lét þess hvergi getið – hvorki í ræðu né riti – að ég hafði rang­lega vænt Davíð um lyg­ar. Ég skamm­að­ist mín og ég var ekki maður til að játa að ég hafði farið með fleip­ur.

Van­hæf siða­nefnd

Núver­andi siða­nefnd sem fjalla á um störf alþing­is­manna er gjör­sam­lega gagns­laus. Slík nefnd þarf að vera óháð alþingi. Það er fárán­legt að þing­menn eigi að dæma um athæfi sam­þings­manna sinna. 

Það voru mikil væg­ast sagt mis­tök að dæma orð Þór­hildar Sunnu Ævars­dóttur – rök­studdur grunur – sem átölu­verð. Nefndin hafði ekki dug í sér til að fara að til­mælum Þór­hildar og kanna sér hvort þessi rök­studdi grunur væri eðli­leg­ur. Eðli­leg­ast hafði verið að láta rann­saka akst­ur­greiðslur til allra þing­manna – ekki bara Ásmund­ur. Nið­ur­staðan liggur nú ljós fyr­ir: Stór hluti þjóð­ar­innar hefur rök­studdan grun um að margir alþing­is­menn hafi ýmis­legt að fela varð­andi með­ferð sína á almanna­fé. 

Nýr sátt­máli fyrir land og þjóð

Við þurfum að semja og sam­þykkja nýjan sátt­mála sem kveður á um það hvernig við eigum að starfa sem ein þjóð og hvaða vinnu­brögðum skuli beitt til að hrinda góðum málum í fram­kvæmd. Sumir segja að þessi sátt­máli sé nú þegar til­bú­inn og sam­þykktur af þjóð­inni; ég vil full­yrða að hann er það ekki; það er mikið verk óunn­ið. Ný stjórn­ar­skrá er löngu tíma­bær en við megum ekki láta það ráða för. Núver­andi rík­is­stjórn hefur lofað okkur gagn­gerum breyt­ingum á ákvæðum í stjórn­ar­skránni um auð­linda­mál og nátt­úru­vernd. Látum á það reyna hversu heilla­drjúgar breyt­ing­arnar verða – áður en við tökum næstu skref.

Eflum virð­ingu alþingis

Við viljum öll efla virð­ingu alþing­is. Hvaða skoð­anir sem við höfum í þjóð­mál­um.

Við viljum þing sem þjóðin getur verið stolt af.

Við þurfum ábyrga fjöl­miðla sem for­dæma rök­leysur og sví­virð­ingar á alþingi.

Við þurfum óháða, ábyrga og dug­andi siða­nefnd fyrir alþingi.

Við þurfum að ganga frá nýjum þjóð­ar­sátt­mála.

Við viljum þing sem aðrar þjóðir gætu tekið sér til fyr­ir­mynd­ar.



Hall­grímur Hróð­mars­son fram­halds­skóla­kenn­ari.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
AGS segir hættumerkin hrannast upp í heimsbúskapnum
Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn segir að nú séu hagvaxtarhorfur í heimsbúskapnum svipaðar og voru fyrir fjármálakreppuna 2007 til 2009.
Kjarninn 15. október 2019
Rauður dagur á markaði - Arion banki fellur enn í verði
Rauður dagur var í kauphöll Íslands í dag. Öll félögin lækkuðu nema eitt, Origo. Virði þess félags hækkaði um tæplega 2 prósent í dag, í viðskiptum upp á 677 þúsund.
Kjarninn 15. október 2019
Landsvirkjun hækkar raforkuverð um 2,5 prósent
Heildsöluverð á raforku hjá Landsvirkjun mun hækka um 2,5 prósent um næstu áramót.
Kjarninn 15. október 2019
Óverðtryggð lán aldrei verið eins stór hluti af heildarskuldum heimilanna
Óverðtryggð skuldsetning heimila hefur aldrei verið meiri hér á landi eða um 27 prósent af heildarskuldsetningu heimilanna. Verðtryggð skuldsetning er hins vegar oft eini raunhæfi valkosturinn fyrir lántakendur.
Kjarninn 15. október 2019
Kristbjörn Árnason
Almennt er staðhæft að íþróttir séu hollar fyrir börn og unglinga. En er það svo?
Leslistinn 15. október 2019
Ást og fótbolti
Auður Jónsdóttir rithöfundur gerðist íþróttafréttaritari og fór á landsleik með átta ára syni sínum og fótboltavinkonu. Henni fannst takturinn í HÚH-inu sem kyrjað var í stúkunni minna sig á stigvaxandi samfarir.
Kjarninn 15. október 2019
Kvikan
Kvikan
Ríkustu tíu prósentin, margföld mánaðarlaun hjá Kaupþingi og sókn Miðflokks
Kjarninn 15. október 2019
Magnús Harðarson skipaður nýr forstjóri Kauphallarinnar
Magnús Harðarsson tekur við af bróður sínum Páli sem forstjóri Nasdaq Iceland.
Kjarninn 15. október 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar