Enn er von – Traust almennings til Alþingis mun aukast

Hallgrímur Hróðmarsson skrifar um stefnuræður, stjórnmál og nýja stjórnarskrá.

Auglýsing

Ég hef hlustað á margar eld­hús­dags­um­ræður um dag­ana. Og mér fannst kveða við nýjan tón í þeim sem fram fóru um dag­inn. Umræðan var laus við upp­hróp­anir og hnútukast – við heyrðum yfir­veg­aðar ræður studdar góðum og gildum rök­um. Því miður verð ég að und­an­skilja einn þing­mann – það kom reyndar ekki á óvart og mun ég fjalla um það hér á eftir í pistl­in­um.  

Helstu ágrein­ings­málin eru þau að stjórn­ar­and­staðan vill leggja mun meiri áherslu á að bæta kjör öryrkja og aldr­aðra og að vinna hraðar að því að draga úr fátækt á Íslandi. Full­trúar and­stöð­unnar á þingi bentu á fjár­mögn­un­ar­leiðir til að hrinda þessu í fram­kvæmd. Að stærstum hluta mætti ná því fram með sann­gjörnum veiði­gjöldum svo og með auknum sköttum á hátekju­fólk.

Ekki dæma hóp­inn út frá einum manni

Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, var eini þing­mað­ur­inn sem við­hafði stór­yrtar yfir­lýs­ingar og upp­hróp­anir í anda gamla tím­ans – í anda þeirrar póli­tíkur sem flestir vilja þurrka út úr stjórn­mála­bar­áttu dags­ins í dag. 

Auglýsing

SDG sagði að stjórnin væri stofnuð um stóla en ekki stefnu. Ef ég nota sömu aula­legu fram­setn­ing­una og SDG þá myndi ég efa­laust spyrja: Af hverju ert þú svona fúll SDG – er það af því að þú fékkst ekki stól við borð­ið? En ég dreg spurn­ing­una til baka. SDG – ég leggst ekki í götu­ræsið hjá þér.

Fyrir nú utan þessi ómál­efna­legu ummæli, þá er ljóst að SDG kann ekki á leit­ar­vél­ina Google til upp­lýs­inga­öfl­unar á Net­inu. Ég leyfi mér að full­yrða að stór hluti nem­enda í fram­halds­námi á Íslandi kann að greina á milli hvaða upp­lýs­ingar á Net­inu eru traustar og hverjar eru kjaftæði. Þegar SDG und­ir­bjó ræðu sína og vildi kanna „bestu og nýjustu“ upp­lýs­ingar um umhverf­is­mál, þá datt hann „óvart“ inn á vef­síðu sem haldið er úti af svindl­urum og illa mennt­uð­um, óprút­tnum „vís­inda­mönn­um“. Vef­síðan er fjár­mögnuð af stór­fyr­ir­tækjum sem ótt­ast að þau þurfi að leggja meira fjár­magn í að draga úr mengun frá verk­smiðjum sín­um. 

Þegar SGD kom fram á sjón­ar­sviðið í íslenskum stjórn­málum þá fannst mér að um hann blésu nýir og ferskir vind­ar. Í dag hristi ég bara haus­inn.

Gagn­rýn­is­lausir og með­virkir fjöl­miðlar

Fjöl­miðlar bera mikla ábyrgð á því hve alþingi er lágt skrifað í hugum almenn­ings. Ef ein­hver þing­maður við­hefur gíf­ur­yrði á alþingi þá er hlaupið til og ummæl­unum er stillt upp sem aðal­frétt dags­ins. Ekk­ert er rætt um hve ósvífin eða ósönn gíf­ur­yrðin eru. Nei, það er eins og frétta­menn­irnir hríf­ist af rudda­skapn­um. Kannski hugsa þeir: Sjáið þið bara hvað hann Jói fékk flott kjafts­högg – en þeir sjá ekki rudd­ann þar sem hann liggur flatur í gólf­in­u. 

Hvar vinna alþing­is­menn?

Flestir þing­menn gera sér grein fyrir því að meg­in­starfið á alþingi er unnið í nefndum þings­ins. Þar ræð­ast menn við í róleg­heitum og velta fyrir sér bestu lausnum í þessu mál­inu eða hinu. Oft­ast verða allir sam­mála um að ákveðin lausn sé sú besta í stöð­unni. Í miklu færri málum kemur upp ágrein­ingur og stundum mjög djúp­stæður ágrein­ing­ur. Það upp­hefst samt eng­inn skot­grafa­hern­að­ur. Þess í stað ræða menn málin og síðan skrifa þeir niður nefnd­ar­á­lit – meiri­hluta og minni­hluta og í mörgum til­fellum verða minni­hluta­á­litin fleiri en eitt. Að þessu loknu fer málið fyrir þing­ið; menn skrá sig á ræðu­lista og svo kemur hver af öðrum í ræðu­stól­inn og skýrir afstöðu sína eða flokks­ins til máls­ins. Lang­flestir nota tím­ann í ræðu­stólnum í eðli­lega, skýra og fræð­andi umræðu. En sumir koma sér fyrir við púltið útbólgn­ir, reiðir og ósvífn­ir. Til­gangur þeirra er ekki sá að vinna skoð­unum sínum braut­ar­gengis – nei – til­gangur þeirra er sá einn að sýna hve klárir þeir eru og betri en sam­þings­menn þeirra. Og ekki síst að þeir þori að við­hafa stór og yfir­hlaðin orð í ræðu­stóln­um. Oft á tíðum upp­hefst keppni um það hver geti hrópað hæst.

Frá þessum útbólgnu þing­mönnum heyrum við orð og setn­ingar eins og þess­ar: „Þið eruð morð­ingjar“, „Þið eruð land­ráða­menn“ og fleira í þeim dúr. Ef ég lít aftur í tím­ann þá er það ein setn­ing sem topp­aði allt sem ég hef heyrt frá þing­manni: „Þú hefur skít­legt eðli, Dav­íð!“. Ég var með­limur í sama stjórn­mála­flokki og mað­ur­inn sem sagði þessi orð; ég hopp­aði upp af kæti og hrifn­ingu. Loks­ins var kom­inn á þing maður sem þorði að tala tæpitungu­laust. Í dag átta ég mig á því að umræddur þing­maður lagð­ist ekki bara í götu­ræsið – hann skreið ofan í nið­ur­fall­ið.

Í dag geri ég mér grein fyrir að ég var lítt þrosk­aður til að taka virkan þátt í póli­tískri umræðu á þessum tíma. Ég skrif­aði fjöl­margar greinar í dag­blöð; ég gekk með þing­mann­inn í mag­an­um, eins og margir; sann­færður um að ég yrði ráð­herra á hátindi fer­ils­ins. Ein greinin mín bar heit­ið: „Þú lýg­ur, Dav­íð!“. Hún fjall­aði þar um skipu­lags­mál og úthlutun lóða í Reykja­vík – mál sem ég hafði enga þekk­ingu á. En ég studd­ist við upp­lýs­ingar félaga minna í borg­ar­stjórn Reykj­ar­vík­ur. Vinir mínir og félagar máttu vart vatni halda yfir þess­ari djörfu fyr­ir­sögn: „Þú lýg­ur, Dav­íð!“ Nokkrum mán­uðum seinna kom í ljós að upp­lýs­ingar mínar voru ekki á rökum reist­ar. Ég lét þess hvergi getið – hvorki í ræðu né riti – að ég hafði rang­lega vænt Davíð um lyg­ar. Ég skamm­að­ist mín og ég var ekki maður til að játa að ég hafði farið með fleip­ur.

Van­hæf siða­nefnd

Núver­andi siða­nefnd sem fjalla á um störf alþing­is­manna er gjör­sam­lega gagns­laus. Slík nefnd þarf að vera óháð alþingi. Það er fárán­legt að þing­menn eigi að dæma um athæfi sam­þings­manna sinna. 

Það voru mikil væg­ast sagt mis­tök að dæma orð Þór­hildar Sunnu Ævars­dóttur – rök­studdur grunur – sem átölu­verð. Nefndin hafði ekki dug í sér til að fara að til­mælum Þór­hildar og kanna sér hvort þessi rök­studdi grunur væri eðli­leg­ur. Eðli­leg­ast hafði verið að láta rann­saka akst­ur­greiðslur til allra þing­manna – ekki bara Ásmund­ur. Nið­ur­staðan liggur nú ljós fyr­ir: Stór hluti þjóð­ar­innar hefur rök­studdan grun um að margir alþing­is­menn hafi ýmis­legt að fela varð­andi með­ferð sína á almanna­fé. 

Nýr sátt­máli fyrir land og þjóð

Við þurfum að semja og sam­þykkja nýjan sátt­mála sem kveður á um það hvernig við eigum að starfa sem ein þjóð og hvaða vinnu­brögðum skuli beitt til að hrinda góðum málum í fram­kvæmd. Sumir segja að þessi sátt­máli sé nú þegar til­bú­inn og sam­þykktur af þjóð­inni; ég vil full­yrða að hann er það ekki; það er mikið verk óunn­ið. Ný stjórn­ar­skrá er löngu tíma­bær en við megum ekki láta það ráða för. Núver­andi rík­is­stjórn hefur lofað okkur gagn­gerum breyt­ingum á ákvæðum í stjórn­ar­skránni um auð­linda­mál og nátt­úru­vernd. Látum á það reyna hversu heilla­drjúgar breyt­ing­arnar verða – áður en við tökum næstu skref.

Eflum virð­ingu alþingis

Við viljum öll efla virð­ingu alþing­is. Hvaða skoð­anir sem við höfum í þjóð­mál­um.

Við viljum þing sem þjóðin getur verið stolt af.

Við þurfum ábyrga fjöl­miðla sem for­dæma rök­leysur og sví­virð­ingar á alþingi.

Við þurfum óháða, ábyrga og dug­andi siða­nefnd fyrir alþingi.

Við þurfum að ganga frá nýjum þjóð­ar­sátt­mála.

Við viljum þing sem aðrar þjóðir gætu tekið sér til fyr­ir­mynd­ar.



Hall­grímur Hróð­mars­son fram­halds­skóla­kenn­ari.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þinglýstum kaupsamningum fækkaði á milli ára í flestum sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu. Smávægileg aukning varð í Mosfellsbæ og á Seltjarnarnesi.
Þinglýstum kaupsamningum á höfuðborgarsvæðinu fækkar milli ára
Þinglýstum kaupsamningum fjölgar víða utan höfuðborgarsvæðisins á öðrum ársfjórðungi miðað við sama tíma í fyrra. Alls fækkaði þeim um 31 prósent innan höfuðborgarsvæðisins en fjölgaði um 0,5 prósent utan þess.
Kjarninn 14. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Ráðherra óskaði eftir flýtimeðferð á boðuðu dómsmáli
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur óskað eftir flýtimeðferð á dómsmáli sínu gegn skrifstofustjóra í forsætisráðuneytinu til að fá hnekkt úrskurði kærunefndar jafnréttismála.
Kjarninn 14. júlí 2020
Bílaleigubílum í umferð fjölgar milli mánaða
Bílaleigur hafa fjölgað bílum í umferð um tæplega 2.500 á milli mánaða. Flotinn heldur samt sem áður áfram að minnka og hann er núna fimmtungi minni en á sama tíma í fyrra.
Kjarninn 14. júlí 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
Alvarleg hættumerki sem kalli á að rödd Íslands verði að vera háværari
Formaður Viðreisnar telur að valdboðsstjórnmál séu víða að ryðja sér til rúms þar sem óþolinmæði leiðtoga gagnvart réttarríkinu, mannréttindum, fjölmiðlum og lýðræði sé sýnilega að aukast. Henni líst ekki á að Ingibjörg Sólrún láti af störfum hjá ÖSE.
Kjarninn 14. júlí 2020
180⁰ Reglan
180⁰ Reglan
180° Reglan – Spjallað við Herdísi Stefánsdóttur
Kjarninn 14. júlí 2020
Á gangi í Piccadily Circus í London.
Takmarkanir settar á að nýju – andlitsgrímur skylda í verslunum á Englandi
„Ég vil vera hreinskilinn við ykkur: Við munum ekki snúa til sömu lífshátta í fyrirsjáanlegri framtíð,“ segir framkvæmdastjóri WHO. Enn og aftur hafa ýmsar takmarkanir verið settar á, m.a. í Kaliforníu þar sem smitum hefur fjölgað gífurlega hratt síðustu
Kjarninn 14. júlí 2020
Í matsskýrslu kemur fram að Arctic Sea Farm áformi að hefja laxeldi á þremur svæðum í Arnarfirði: í Trostansfirði, við Hvestudal og við Lækjarbót.
Eldið í Arnarfirði myndi hafa nokkuð neikvæð áhrif á villta laxa
Samanlagt mun núverandi og fyrirhugað laxeldi í Arnarfirði verða 20 þúsund tonn. Þar með yrði burðarþoli fjarðarins að mati Hafró náð. Eldið myndi hafa nokkuð neikvæð áhrif á villta laxa með tilliti til erfðablöndunar og laxalúsar.
Kjarninn 14. júlí 2020
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar