Loftslagsbreytingar mesta ógnin við mannréttindi

Rósa Björk Brynjólfsdóttir telur að við eigum að hlustum á, styðja við en ekki síst, bregðast við kröfum ungs baráttufólks um allan heim fyrir róttækari aðgerðum til að hindra enn frekari loftslagsbreytingar.

Auglýsing

„Heim­ur­inn hefur aldrei orðið vitni að við­líka ógn við mann­rétt­ind­i,“ sagði Michelle Bachel­et, mann­rétt­inda­stjóri Sam­ein­uðu þjóð­anna og yfir­maður Mann­réttinda­ráðs SÞ í opn­un­ar­er­indi sínu við upp­haf 42. fundar Mann­réttinda­ráðs­ins í sept­em­ber­byrj­un.

Ógnin sem Bachelet vísar í eru lofts­lags­breyt­ing­ar. Þau eru orðin ein aðal upp­spretta borg­ara­stríða og átaka. Rétt­indi frum­byggja til lífs og við­ur­væris er ógnað hvort sem er með skóg­ar­eldum í Amazon-­skóg­unum eða bráðnun íss við Norð­ur­skaut­ið. Umhverf­is­vernd­ar­sinnar búa við stöðugt meiri ógn­anir og jafn­vel árás­ir, sér­stak­lega í Suð­ur­-Am­er­íku og opin­ber umræða sem nið­ur­lægir ungt fólk sem hefur áhyggjur af lofts­lag­inu, fram­tíð sinni og kom­andi kyn­slóða er orðin algeng­ari. Fleiri felli­byljir og fjölgun aftaka­veðra á borð við það sem gerð­ist nýlega á Baham­a-eyj­um, eyjum sem liggja lágt yfir sjáv­ar­yf­ir­borði, drepur ekki bara íbúa heldur neyðir fólk til að flýja heim­kynni sín.

Fólk er líka að flýja vegna veðra­breyt­inga í kringum hið víð­áttu­mikla Sahel steppu­svæði Afr­íku við suð­ur­jaðar Sahara-eyði­merk­ur­inn­ar, þar sem sífelld harðn­andi lífs­bar­átta vegna vax­andi þurrka hefur meiri áhrif á stjórn­mála­ó­vissu og flótta íbúa frá svæð­inu en áður. Fjöldi flótta­fólks sem flýr í leit að betra lífi með oft von­lausum og ömur­legum árangri yfir sjálft Mið­jarð­ar­haf­ið, hefur þá þegar flúið yfir sjálfa Sahara-eyði­mörk­ina. Þetta eru ekki auð­veldar hindr­anir á vegi fólks sem er að flýja óbæri­legt líf vegna lofts­lags­breyt­inga en sýnir neyð­ina sem fólk býr við. Reyndar hafa millj­ónir manna í heim­inum nú þegar þurft að flýja heim­kynni sín vegna afleið­inga lofts­lags­breyt­inga hvort sem það eru alvar­legri þurrkar en áður, sífellt fleiri og kraft­meiri aftaka­veð­ur, flóð, fleiri og umfangs­meiri felli­byljir en áður eða skóg­ar­eldar sem geisa bæði vegna þurrka og hita en líka af manna­völd­um. Ef það er ekki neyð­ar­á­stand, hvað í ósköp­unum er þá neyð­ar­á­stand?

Auglýsing

Nýlega veittu mann­rétt­inda­sam­tökin Amnesty International loft­lags­að­gerða­sinn­anum Gretu Thun­berg og loft­lags­bar­áttu­hreyf­ing­unni „Fri­days for fut­ure“ verð­laun fyrir að vekja athygli á og krefj­ast þess að rót­tæk­ari opin­berar aðgerðir þarf til að koma í veg fyrir enn meiri hlýnum loft­lags­ins. Og hér á Íslandi, veitti Íslands­deild Amnesty fjórum sam­tökum ungs fólks verð­laun fyrir bar­áttu sína fyrir rót­tæk­ari aðgerðum gegn ham­fara­hlýn­um. Þessi verð­laun virtra alþjóð­legra mann­rétt­inda­sam­taka stað­festa enn frekar hin nánu tengsl lofts­lags­breyt­inga og mann­rétt­inda­bar­áttu. Og á vett­vangi Evr­ópu­ráðs­þings­ins, einnar öfl­ug­ustu alþjóða­stofn­unar á sviði mann­rétt­inda sem Ísland á aðili að, eru mann­rétt­indi út frá lofts­lags­breyt­ingum stöðugt fyr­ir­ferð­ar­meiri í álykt­unum og þing­mál­um.

Stríðs­á­tök vegna lofts­lags­breyt­inga

Lofts­lags­breyt­ingar eru líka að verða nátengd­ari stríðs­á­tökum og afleið­ingum þeirra. Fólk flýr heim­kynni sín vegna lofts­lags­breyt­inga og mik­illa breyt­inga á veð­ur­fari en líka átak­anna í kjöl­farið á veð­ur­fars­breyt­ing­um. Rekja má 40 pró­sent af öllum vopn­uðum átökum und­an­farin ár og ára­tuga í heim­inum til lofts­lags­breyt­inga og afleið­inga þeirra sam­kvæmt nýj­ustu tölum Sam­ein­uðu þjóð­anna. Og því miður er það langoft­ast fátæk­ustu og við­kvæm­ustu íbúar heims, konur og börn, sem eru helstu fórn­ar­lömb átaka sem orsakast af enn grimmi­legri bar­áttu um þverr­andi auð­lindir og hrað­ari lofts­lags­breyt­inga. Ríkar þjóðir hafa því miður brotið á þeim fátæk­ari með því að ýta meng­andi starf­semi til þró­un­ar­ríkja og stuðlað þar með að víta­hring meng­unar og ójöfn­uðar sem ýtir íbúum þessa ríkja á flótta og ver­gang. Stríðs­rekstur er því bæði afleið­ing bar­áttu um þverr­andi auð­lindir en veldur því líka að stríðs­hrjáðar þjóðir og sam­fé­lög eru engan vegin í stakk búin til að takast á við afleið­ingar lofts­lags­breyt­inga, eins og sjá má t.d. í stríðs­hrjáðu Afganistan, Sýr­landi og mörgum þró­un­ar­ríkj­um.

Styðjum og bregð­umst við kröfum ungs bar­áttu­fólks

„Sú póli­tík sem við þurfum á að halda til að taka á þessu hættu­á­standi er ekki til staðar í dag,“ segir Greta Thun­berg. „Það er ástæða þess að hvert og eitt okkar verður að þrýsta á þá sem bera ábyrgð­ina frá öllum mögu­legum stöðum og fá fólk til að bregð­ast við.“

Tökum þessi orð til okkar allra. Hlustum á, styðjum við en ekki síst, bregð­umst við kröfum ungs bar­áttu­fólks um allan heim fyrir rót­tæk­ari aðgerðum á hvar­eina í sam­fé­lagi okk­ar, bæði hér heima og í alþjóða­starfi, til að hindra enn frek­ari lofts­lags­breyt­ing­ar. Það er ekk­ert um annað að velja.

Höf­undur er þing­maður og vara­for­seti Evr­ópu­ráðs­þings­ins.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fólk verði komið heim til sín klukkan 15:00 á morgun
Reykjavíkurborg hvetur foreldra til að sækja börn sín snemma á morgun, þar sem gert er ráð fyrir ofsaveðri.
Kjarninn 9. desember 2019
Segir brottvísun óléttrar konu í samræmi við áherslur um mannúðlega meðferð
Dómsmálaráðherra segir að hún meti sem svo að brottvísun albanskrar konu, sem var gengin 36 vikur, hafi verið í samræmi við markmið og áherslur.
Kjarninn 9. desember 2019
Fjármála- og efnahagsráðuneytið fól félaginu að vinna úr stöðugleikaeignum.
Fara fram á úttekt á starfsemi Lindahvols
Félag sem stofnað var utan um sölu á stöðugleikaeignum sem ríkið fékk í sinn hlut eftir að hafa gert samkomulag við kröfuhafa gömlu bankanna hefur lengi verið umdeilt. Nú vilja þingmenn úr þremur flokkum láta gera úttekt á félaginu.
Kjarninn 9. desember 2019
Tryggvi Felixson
Stöðvum jarðvegseyðingu, björgum framtíðinni
Kjarninn 9. desember 2019
Milla Ósk hættir á RÚV og gerist aðstoðarmaður Lilju
Milla Ósk Magnúsdóttir tekur við af Hafþóri Eide Hafþórssyni sem annar aðstoðarmaður mennta- og menningarmálaráðherra.
Kjarninn 9. desember 2019
Sanna Marin verður næsti forsætisráðherra Finnlands.
Bætist í hóp þeirra kvenna sem leiðir Norðurlöndin
Sanna Marin hefur verið valin næsta forsætisráðherra Finnlands og eru því fjórir af fimm forsætisráðherrum Norðurlandanna nú konur. Marin verður jafnframt yngsti forsætisráðherra landsins og yngsti sitjandi forsætisráðherra heims.
Kjarninn 9. desember 2019
Heinaste
Togarinn Heinaste enn kyrrsettur
Unnið er að því að aflétta kyrrsetningu togarans í Namibíu.
Kjarninn 9. desember 2019
Húbert Nói Jóhannesson
Jarð-Kúlu-Kapítalisminn
Kjarninn 9. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar