Um „Um Tímann og Vatnið“

Guðmundur Þorsteinsson segir að það ætti að vera keppikefli þeirra sem láta sig loftslagsmálin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fallvatna sem skilgreind verða í nýtingarflokki svo við Íslendingar getum tekið við orkufrekum verkefnum frá öðrum.

Auglýsing

Bók Andra Snævar Magna­son­ar, Um Tím­ann og Vatn­ið, hefur hlotið ein­róma lof manna sem hún verð­skuldar að ýmsu leyti. Text­inn er lipur og auð­skil­inn, skáld­legur á köfl­um, og eng­inn þarf að efast um ein­lægan vilja höf­undar til að vekja les­endur til umhugs­unar um þá vá sem stafar af hækk­andi hita­stigi loft­hjúps­ins.

Það er hins vegar mitt mat að slag­kraftur bók­ar­innar hefði verið meiri ef höf­undur hefði sleppt ýmsum köflum sem bæta litlu við efn­is­lega. Vil ég þar nefna upp­taln­ingu á afrekum skyld­menna hans, sem eru þó örugg­lega hin merk­ustu en eiga kannski lítið erindi í bók með þetta mark­mið. Sama má segja um kafl­ana um Dalai Lama. Þetta er þó fyrst og fremst smekks­at­riði. Sumir hafa t.d. gaman af því að eiga af sér myndir með frægu fólki. En létt­ara yrði sótsporið með færri blað­síð­um!

Hitt er öllu alvar­legra að höf­undur sökkvir sér í alls­konar dul­speki­legar vanga­veltur um forn trú­ar­brögð, heilagar kýr, fjöll og fljót og finnur að sjálf­sögðu alls­konar teng­ingar sem virð­ast eiga að sýna ein­hverja æðri skipan ver­ald­ar­innar og það sem verra er, hann telur að gegnum þær eigum við að nálg­ast lausnir á hinni alltum­lykj­andi ógn loft­lags­breyt­inga.

Auglýsing

Þetta sjón­ar­mið Andra Snævar hefur komið fram í mörgum við­tölum við hann í fjöl­miðlum og birt­ist einkar skírt á bls. 299: „Til hvers að læra algebru?“ (þeirri spurn­ingu er ekki svar­að) og „Til hvers að læra ljóð­list og gömul kvæði? (og svar­ar:) „Vegna þess að ljóð­listin er silf­ur­þráður manns­and­ans og án hennar er til­vist manns­ins óhugs­and­i“.

Þetta er afar var­huga­verð afstaða. Lausn­irnar verður einmitt að nálg­ast með algebru (les: rök­hugs­un) en ekki gegnum orða­leppa eins og „þagn­ar­þrungin geim­vídd guðs“ og „silf­ur­þráður manns­and­ans“, sem hver og einn getur lagt sinn skiln­ing í og eru því merk­ing­ar­lausir í sam­ræð­unni. Það er hins vegar sjálf­sagt rétt­mæt ályktun hjá Andra Snæ að nokkur hópur manna hefur ekki tök á að átta sig á vís­inda­legum rökum og til þeirra nær þessi bók vænt­an­lega og gæti því verið gagn­leg að því leyti, en að ætla sér að hafa dul­rænar hug­ljóm­anir að leið­ar­hnoða þegar finna þarf lausnir mun næstum örugg­lega leiða okkur á villi­göt­ur.

Lýsandi dæmi um það má finna á bls. 54 þar sem höf­undur er enn að harma smíði Fljóts­dals­virkj­unar og álvers­ins á Reyð­ar­firði: „End­ur­vinnsla á dósum í Amer­íku hefði sparað þrjár til  fjórar svona verk­smiðj­ur“. Nú væri það auð­vitað hið besta mál að Banda­ríkja­menn færu að end­ur­vinna áldós­irnar en ein­föld rök­hugsun segir okkur að þá ætti fremur að loka þeim álbræðslum sem knúnar eru með jarð­efna­elds­neyti en þeim sem nýta orku fall­vatna.

Fyrir utan nokkrar hjáróma raddir virð­ist þorri fólks ætl­ast til aðgerða til að ná niður útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, þar með tal­inn Andri Snær. Notkun okkar á raf­orku er mikil og erfitt að sjá lík­indi þess að úr henni muni draga, þvert á móti. Því sýn­ist ástæða til að benda á hið aug­ljósa, að árangur í því mik­il­væga verk­efni mun alfarið ráð­ast af því hvernig sú raf­orka sem við notum verður fram­leidd, þ.e. með end­ur­nýj­an­legum orku­auð­lindum eða brennslu jarð­efna­elds­neyt­is. 

Andri Snær bendir á væn­legar lausnir og vitnar til sér­fræð­inga (bls. 301 og 304) og nefnir sól­ar- vind- og varma­orku auk raf­væð­ingar sam­göngu­flot­ans (sem kemur að litlu haldi sé raf­orkan fram­leidd með brennslu) en forð­ast eins og heitan eld­inn að minn­ast á vatns­orku. Hún er þó gædd þeim mik­il­væga eig­in­leika að hana má geyma í uppi­stöðu­lónum og grípa til þegar vinnsla vind- og sól­ar­orku er í lág­marki í logni og sól­ar­leysi. Þar með sleppur hann við að kom­ast í beina mót­sögn við sjálfan sig en fórnar auð­vitað þar með rök­hyggj­unni. (Má sýn­ast athygl­is­verð for­gangs­röð!)

Rétt er að geta þess að unnið er að þróun gríð­ar­legra raf­hlaðna til að brúa bilin þegar sól­skin og vindur bregð­ast. Sú lausn kann að vera hin eina mögu­lega þar sem vatns­afl er ekki í boði, en verður bæði dýr og veldur miklu álagi á nátt­úr­una t.d. vegna stór­felldrar námu­vinnslu.

Það ætti því að vera keppi­kefli þeirra sem láta sig lofts­lags­málin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fall­vatna sem skil­greind verða í nýt­ing­ar­flokki svo við Íslend­ingar getum tekið við orku­frekum verk­efnum frá öðrum þjóðum og draga þannig úr útblæstri á heims­vísu. Því er þó ekki að heilsa. Margir þeirra sem fast­ast berja sér á brjóst sem nátt­úru­vernd­ar­sinnar leggj­ast þyngst á árar til að hindra bygg­ingu vatns­afls­virkj­ana svo laða megi fleiri ferða­menn til lands­ins með til­heyr­andi útblæstri CO2!

Í þessu felst nokkuð snúin þver­sögn sem fjöl­miðlar hafa van­rækt að krefja þetta fólk svara um. Auð­vitað viljum við öll að umsvif okkar valdi sem minnstu raski á umhverfi okk­ar, en hér verður ekki bæði sleppt og haldið og nauð­syn­legt að fram fari und­an­bragða­laus umræða um val­kost­ina.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Drög að nýjum þjónustusamningi við RÚV kynnt
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur kynnt nýjan þjónustusamning við Ríkisútvarpið fyrir ríkisstjórn en núgildandi samningur rennur út um áramótin.
Kjarninn 14. desember 2019
Agnar Snædahl
Frá kreppuþakuppbyggingu og myglu
Kjarninn 14. desember 2019
Undraheimur bókmenntanna: Veisla Soffíu Auðar Birgisdóttur
Gagnrýnandi Kjarnans skrifar um „Maddama, kerling, fröken, frú. Konur í íslenskum nútímabókmenntum".
Kjarninn 14. desember 2019
Jón Baldvin Hannibalsson
Norrænt velferðarríki eða arðrænd nýlenda?
Kjarninn 14. desember 2019
Björgólfur Jóhannsson, tímabundinn forstjóri Samherja, þegar hann tók við starfinu.
Björgólfur efast um að mútur hafi verið greiddar og telur Samherja ekki hafa brotið lög
Forstjóri Samherja telur Jóhannes Stefánsson hafa verið einan að verki í vafasömum viðskiptaháttum fyrirtækisins í Afríku. Greiðslur til Dúbaí eftir að Jóhannes hætt,i sem taldar eru vera mútur, hafi verið löglegar greiðslur fyrir kvóta og ráðgjöf.
Kjarninn 14. desember 2019
Litla hraun
Vilja að betrun fanga hefjist strax frá dómsuppkvaðningu
Starfshópur félagsmálaráðherra hefur lagt til unnið sé að bataferli einstaklinga sem hlotið hafa refsidóm strax frá uppkvaðningu dóms, á tímabilinu áður en afplánun refsingar hefst, á meðan afplánun varir og einnig eftir að afplánun lýkur.
Kjarninn 14. desember 2019
Síminn að festa sig aftur í sessi sem sá stærsti á markaðnum
Gagnamagnsnotkun Íslendinga á farsímaneti heldur áfram að aukast ár frá ári. Hún hefur 265faldast á áratug. Síminn hefur styrkt stöðu sína sem markaðsleiðandi á farsímamarkaði en tekjur vegna sölu á slíkri þjónustu hafa dregist verulega saman.
Kjarninn 14. desember 2019
Eitt af hverjum sex dauðsföllum tengt matarvenjum
Offita er orðið umfangsmikið lýðheilsuvandamál á Íslandi en alls þjást um fimmtungur fullorðinna Íslendinga af offitu.
Kjarninn 14. desember 2019
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar