Um „Um Tímann og Vatnið“

Guðmundur Þorsteinsson segir að það ætti að vera keppikefli þeirra sem láta sig loftslagsmálin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fallvatna sem skilgreind verða í nýtingarflokki svo við Íslendingar getum tekið við orkufrekum verkefnum frá öðrum.

Auglýsing

Bók Andra Snævar Magna­son­ar, Um Tím­ann og Vatn­ið, hefur hlotið ein­róma lof manna sem hún verð­skuldar að ýmsu leyti. Text­inn er lipur og auð­skil­inn, skáld­legur á köfl­um, og eng­inn þarf að efast um ein­lægan vilja höf­undar til að vekja les­endur til umhugs­unar um þá vá sem stafar af hækk­andi hita­stigi loft­hjúps­ins.

Það er hins vegar mitt mat að slag­kraftur bók­ar­innar hefði verið meiri ef höf­undur hefði sleppt ýmsum köflum sem bæta litlu við efn­is­lega. Vil ég þar nefna upp­taln­ingu á afrekum skyld­menna hans, sem eru þó örugg­lega hin merk­ustu en eiga kannski lítið erindi í bók með þetta mark­mið. Sama má segja um kafl­ana um Dalai Lama. Þetta er þó fyrst og fremst smekks­at­riði. Sumir hafa t.d. gaman af því að eiga af sér myndir með frægu fólki. En létt­ara yrði sótsporið með færri blað­síð­um!

Hitt er öllu alvar­legra að höf­undur sökkvir sér í alls­konar dul­speki­legar vanga­veltur um forn trú­ar­brögð, heilagar kýr, fjöll og fljót og finnur að sjálf­sögðu alls­konar teng­ingar sem virð­ast eiga að sýna ein­hverja æðri skipan ver­ald­ar­innar og það sem verra er, hann telur að gegnum þær eigum við að nálg­ast lausnir á hinni alltum­lykj­andi ógn loft­lags­breyt­inga.

Auglýsing

Þetta sjón­ar­mið Andra Snævar hefur komið fram í mörgum við­tölum við hann í fjöl­miðlum og birt­ist einkar skírt á bls. 299: „Til hvers að læra algebru?“ (þeirri spurn­ingu er ekki svar­að) og „Til hvers að læra ljóð­list og gömul kvæði? (og svar­ar:) „Vegna þess að ljóð­listin er silf­ur­þráður manns­and­ans og án hennar er til­vist manns­ins óhugs­and­i“.

Þetta er afar var­huga­verð afstaða. Lausn­irnar verður einmitt að nálg­ast með algebru (les: rök­hugs­un) en ekki gegnum orða­leppa eins og „þagn­ar­þrungin geim­vídd guðs“ og „silf­ur­þráður manns­and­ans“, sem hver og einn getur lagt sinn skiln­ing í og eru því merk­ing­ar­lausir í sam­ræð­unni. Það er hins vegar sjálf­sagt rétt­mæt ályktun hjá Andra Snæ að nokkur hópur manna hefur ekki tök á að átta sig á vís­inda­legum rökum og til þeirra nær þessi bók vænt­an­lega og gæti því verið gagn­leg að því leyti, en að ætla sér að hafa dul­rænar hug­ljóm­anir að leið­ar­hnoða þegar finna þarf lausnir mun næstum örugg­lega leiða okkur á villi­göt­ur.

Lýsandi dæmi um það má finna á bls. 54 þar sem höf­undur er enn að harma smíði Fljóts­dals­virkj­unar og álvers­ins á Reyð­ar­firði: „End­ur­vinnsla á dósum í Amer­íku hefði sparað þrjár til  fjórar svona verk­smiðj­ur“. Nú væri það auð­vitað hið besta mál að Banda­ríkja­menn færu að end­ur­vinna áldós­irnar en ein­föld rök­hugsun segir okkur að þá ætti fremur að loka þeim álbræðslum sem knúnar eru með jarð­efna­elds­neyti en þeim sem nýta orku fall­vatna.

Fyrir utan nokkrar hjáróma raddir virð­ist þorri fólks ætl­ast til aðgerða til að ná niður útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, þar með tal­inn Andri Snær. Notkun okkar á raf­orku er mikil og erfitt að sjá lík­indi þess að úr henni muni draga, þvert á móti. Því sýn­ist ástæða til að benda á hið aug­ljósa, að árangur í því mik­il­væga verk­efni mun alfarið ráð­ast af því hvernig sú raf­orka sem við notum verður fram­leidd, þ.e. með end­ur­nýj­an­legum orku­auð­lindum eða brennslu jarð­efna­elds­neyt­is. 

Andri Snær bendir á væn­legar lausnir og vitnar til sér­fræð­inga (bls. 301 og 304) og nefnir sól­ar- vind- og varma­orku auk raf­væð­ingar sam­göngu­flot­ans (sem kemur að litlu haldi sé raf­orkan fram­leidd með brennslu) en forð­ast eins og heitan eld­inn að minn­ast á vatns­orku. Hún er þó gædd þeim mik­il­væga eig­in­leika að hana má geyma í uppi­stöðu­lónum og grípa til þegar vinnsla vind- og sól­ar­orku er í lág­marki í logni og sól­ar­leysi. Þar með sleppur hann við að kom­ast í beina mót­sögn við sjálfan sig en fórnar auð­vitað þar með rök­hyggj­unni. (Má sýn­ast athygl­is­verð for­gangs­röð!)

Rétt er að geta þess að unnið er að þróun gríð­ar­legra raf­hlaðna til að brúa bilin þegar sól­skin og vindur bregð­ast. Sú lausn kann að vera hin eina mögu­lega þar sem vatns­afl er ekki í boði, en verður bæði dýr og veldur miklu álagi á nátt­úr­una t.d. vegna stór­felldrar námu­vinnslu.

Það ætti því að vera keppi­kefli þeirra sem láta sig lofts­lags­málin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fall­vatna sem skil­greind verða í nýt­ing­ar­flokki svo við Íslend­ingar getum tekið við orku­frekum verk­efnum frá öðrum þjóðum og draga þannig úr útblæstri á heims­vísu. Því er þó ekki að heilsa. Margir þeirra sem fast­ast berja sér á brjóst sem nátt­úru­vernd­ar­sinnar leggj­ast þyngst á árar til að hindra bygg­ingu vatns­afls­virkj­ana svo laða megi fleiri ferða­menn til lands­ins með til­heyr­andi útblæstri CO2!

Í þessu felst nokkuð snúin þver­sögn sem fjöl­miðlar hafa van­rækt að krefja þetta fólk svara um. Auð­vitað viljum við öll að umsvif okkar valdi sem minnstu raski á umhverfi okk­ar, en hér verður ekki bæði sleppt og haldið og nauð­syn­legt að fram fari und­an­bragða­laus umræða um val­kost­ina.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjölmargir erlendir ríkisborgarar starfa  við mannvirkjagerð á Íslandi.
Erlendum ríkisborgurum heldur áfram að fjölga þrátt fyrir samdrátt og atvinnuleysi
Á málþingi fyrir ári sagði ráðuneytisstjóri í félagsmálaráðuneytinu að það væri einfalt fyrir Ísland að „losa sig“ erlent vinnuafl þegar samdráttur yrði í efnahagslífinu. Erlendum ríkisborgurum hefur fjölgað það sem af er ári þrátt fyrir metsamdrátt.
Kjarninn 27. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, dómsmálaráðherra, Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, nýsköpunarráðherra og Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, við undirritun reglugerðanna í dag.
Opnað á hálfs árs fjarvinnu erlendra sérfræðinga með reglugerðarbreytingum
Ráðherrar í ríkisstjórninni undirrituðu í dag breytingar á reglugerðum sem gefa ríkisborgurum utan EES færi á að koma hingað til lands með fjölskyldur sínar og vinna í fjarvinnu til sex mánaða.
Kjarninn 27. október 2020
Lögreglustjórinn á Suðurnesjum segist ekki hafa veitt upplýsingar um fjölda hælisleitenda
Upplýsingar um komu hælisleitenda á Keflavíkurflugvöll, sem þingmaður Sjálfstæðisflokksins hefur birt á samfélagsmiðlum, komu ekki frá lögreglunni á Suðurnesjum, samkvæmt embættinu.
Kjarninn 27. október 2020
Bogi Nils Bogason, forstjóri Icelandair
Bætur frá Boeing vega þungt
Afkoma Icelandair fyrir vaxtagreiðslur og skatta var jákvæð um hálfan milljarð íslenskra króna á nýliðnum ársfjórðungi, þökk sé bótagreiðslum frá Boeing.
Kjarninn 27. október 2020
Milljónir hektara af regnskógum í Indónesíu og Malasíu hafa verið ruddir síðustu ár til vinnslu pálmaolíu.
Vilja takmarka notkun pálmaolíu í íslenskri framleiðslu
Pálmaolía er þrisvar sinnum verri en jarðefnaeldsneyti þegar kemur að losun gróðurhúsalofttegunda. Notkun hennar sem eldsneyti hefur aukist síðustu ár og hópur þingmanna vill banna hana í lífdísil og takmarka í allri framleiðslu á Íslandi.
Kjarninn 27. október 2020
Óróinn kokkaður upp inni á skrifstofu SA
„Sú hætta er raunverulega fyrir hendi að ungt fólk finni ekkert að gera eftir nám. Við getum þá siglt inn í aðstæður sem eru svipaðar og í sunnanverðri Evrópu þar sem atvinnuleysi ungs fólks er gríðarlegt.“ Þetta segir Þórunn Sveinbjarnardóttir.
Kjarninn 27. október 2020
Lilja Alfreðsdóttir
Fjárfesting í fólki og nýsköpun ræður úrslitum
Kjarninn 27. október 2020
Nær helmingur atvinnulausra er undir 35 ára
Atvinnuleysi yngri aldurshópa er töluvert meira en þeirra eldri, samkvæmt tölum Vinnumálastofnunar og Hagstofu. Munurinn er enn meiri þegar tekið er tillit til atvinnulausra námsmanna.
Kjarninn 27. október 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar