Um „Um Tímann og Vatnið“

Guðmundur Þorsteinsson segir að það ætti að vera keppikefli þeirra sem láta sig loftslagsmálin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fallvatna sem skilgreind verða í nýtingarflokki svo við Íslendingar getum tekið við orkufrekum verkefnum frá öðrum.

Auglýsing

Bók Andra Snævar Magna­son­ar, Um Tím­ann og Vatn­ið, hefur hlotið ein­róma lof manna sem hún verð­skuldar að ýmsu leyti. Text­inn er lipur og auð­skil­inn, skáld­legur á köfl­um, og eng­inn þarf að efast um ein­lægan vilja höf­undar til að vekja les­endur til umhugs­unar um þá vá sem stafar af hækk­andi hita­stigi loft­hjúps­ins.

Það er hins vegar mitt mat að slag­kraftur bók­ar­innar hefði verið meiri ef höf­undur hefði sleppt ýmsum köflum sem bæta litlu við efn­is­lega. Vil ég þar nefna upp­taln­ingu á afrekum skyld­menna hans, sem eru þó örugg­lega hin merk­ustu en eiga kannski lítið erindi í bók með þetta mark­mið. Sama má segja um kafl­ana um Dalai Lama. Þetta er þó fyrst og fremst smekks­at­riði. Sumir hafa t.d. gaman af því að eiga af sér myndir með frægu fólki. En létt­ara yrði sótsporið með færri blað­síð­um!

Hitt er öllu alvar­legra að höf­undur sökkvir sér í alls­konar dul­speki­legar vanga­veltur um forn trú­ar­brögð, heilagar kýr, fjöll og fljót og finnur að sjálf­sögðu alls­konar teng­ingar sem virð­ast eiga að sýna ein­hverja æðri skipan ver­ald­ar­innar og það sem verra er, hann telur að gegnum þær eigum við að nálg­ast lausnir á hinni alltum­lykj­andi ógn loft­lags­breyt­inga.

Auglýsing

Þetta sjón­ar­mið Andra Snævar hefur komið fram í mörgum við­tölum við hann í fjöl­miðlum og birt­ist einkar skírt á bls. 299: „Til hvers að læra algebru?“ (þeirri spurn­ingu er ekki svar­að) og „Til hvers að læra ljóð­list og gömul kvæði? (og svar­ar:) „Vegna þess að ljóð­listin er silf­ur­þráður manns­and­ans og án hennar er til­vist manns­ins óhugs­and­i“.

Þetta er afar var­huga­verð afstaða. Lausn­irnar verður einmitt að nálg­ast með algebru (les: rök­hugs­un) en ekki gegnum orða­leppa eins og „þagn­ar­þrungin geim­vídd guðs“ og „silf­ur­þráður manns­and­ans“, sem hver og einn getur lagt sinn skiln­ing í og eru því merk­ing­ar­lausir í sam­ræð­unni. Það er hins vegar sjálf­sagt rétt­mæt ályktun hjá Andra Snæ að nokkur hópur manna hefur ekki tök á að átta sig á vís­inda­legum rökum og til þeirra nær þessi bók vænt­an­lega og gæti því verið gagn­leg að því leyti, en að ætla sér að hafa dul­rænar hug­ljóm­anir að leið­ar­hnoða þegar finna þarf lausnir mun næstum örugg­lega leiða okkur á villi­göt­ur.

Lýsandi dæmi um það má finna á bls. 54 þar sem höf­undur er enn að harma smíði Fljóts­dals­virkj­unar og álvers­ins á Reyð­ar­firði: „End­ur­vinnsla á dósum í Amer­íku hefði sparað þrjár til  fjórar svona verk­smiðj­ur“. Nú væri það auð­vitað hið besta mál að Banda­ríkja­menn færu að end­ur­vinna áldós­irnar en ein­föld rök­hugsun segir okkur að þá ætti fremur að loka þeim álbræðslum sem knúnar eru með jarð­efna­elds­neyti en þeim sem nýta orku fall­vatna.

Fyrir utan nokkrar hjáróma raddir virð­ist þorri fólks ætl­ast til aðgerða til að ná niður útblæstri gróð­ur­húsa­loft­teg­unda, þar með tal­inn Andri Snær. Notkun okkar á raf­orku er mikil og erfitt að sjá lík­indi þess að úr henni muni draga, þvert á móti. Því sýn­ist ástæða til að benda á hið aug­ljósa, að árangur í því mik­il­væga verk­efni mun alfarið ráð­ast af því hvernig sú raf­orka sem við notum verður fram­leidd, þ.e. með end­ur­nýj­an­legum orku­auð­lindum eða brennslu jarð­efna­elds­neyt­is. 

Andri Snær bendir á væn­legar lausnir og vitnar til sér­fræð­inga (bls. 301 og 304) og nefnir sól­ar- vind- og varma­orku auk raf­væð­ingar sam­göngu­flot­ans (sem kemur að litlu haldi sé raf­orkan fram­leidd með brennslu) en forð­ast eins og heitan eld­inn að minn­ast á vatns­orku. Hún er þó gædd þeim mik­il­væga eig­in­leika að hana má geyma í uppi­stöðu­lónum og grípa til þegar vinnsla vind- og sól­ar­orku er í lág­marki í logni og sól­ar­leysi. Þar með sleppur hann við að kom­ast í beina mót­sögn við sjálfan sig en fórnar auð­vitað þar með rök­hyggj­unni. (Má sýn­ast athygl­is­verð for­gangs­röð!)

Rétt er að geta þess að unnið er að þróun gríð­ar­legra raf­hlaðna til að brúa bilin þegar sól­skin og vindur bregð­ast. Sú lausn kann að vera hin eina mögu­lega þar sem vatns­afl er ekki í boði, en verður bæði dýr og veldur miklu álagi á nátt­úr­una t.d. vegna stór­felldrar námu­vinnslu.

Það ætti því að vera keppi­kefli þeirra sem láta sig lofts­lags­málin varða að lögð verði áhersla á virkjun þeirra fall­vatna sem skil­greind verða í nýt­ing­ar­flokki svo við Íslend­ingar getum tekið við orku­frekum verk­efnum frá öðrum þjóðum og draga þannig úr útblæstri á heims­vísu. Því er þó ekki að heilsa. Margir þeirra sem fast­ast berja sér á brjóst sem nátt­úru­vernd­ar­sinnar leggj­ast þyngst á árar til að hindra bygg­ingu vatns­afls­virkj­ana svo laða megi fleiri ferða­menn til lands­ins með til­heyr­andi útblæstri CO2!

Í þessu felst nokkuð snúin þver­sögn sem fjöl­miðlar hafa van­rækt að krefja þetta fólk svara um. Auð­vitað viljum við öll að umsvif okkar valdi sem minnstu raski á umhverfi okk­ar, en hér verður ekki bæði sleppt og haldið og nauð­syn­legt að fram fari und­an­bragða­laus umræða um val­kost­ina.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
„Við höfum staðið við það sem lofað var,“ sagði Bjarni Benediktsson um opinberar fjárfestingar á þingi í dag.
Kennir sveitarfélögum um samdrátt í opinberri fjárfestingu
Þingmaður Viðreisnar segir ríkisstjórnina ekki hafa efnt loforð um aukna innviðafjárfestingu. Fjármálaráðherra segir sveitarfélögin bera ábyrgð á því að opinber fjárfesting hafi dregist saman en tölur frá Samtökum Iðnaðarins segja aðra sögu.
Kjarninn 4. mars 2021
Mjólkursamsalan er í markaðsráðandi stöðu hérlendis.
Hæstiréttur: MS misnotaði markaðsráðandi stöðu og á að greiða 480 milljónir í ríkissjóð
Tæplega áratugalangri deilu, sem hófst þegar fyrrverandi forstjóri Mjólku fékk óvart sendan reikning sem hann átti ekki að fá, er lokið. Niðurstaða æðsta dómstóls landsins er að Mjólkursamsalan hafi brotið alvarlega gegn samkeppnislögum.
Kjarninn 4. mars 2021
Samtök iðnaðarins héldu sitt árlega Iðnþing í dag. Myndin er af svonefndu Húsi atvinnulífsins í Borgartúni.
Auka þurfi gjaldeyristekjur um 1,4 milljarða á viku næstu fjögur ár
Samtök iðnaðarins telja að til þess að skapa „góð efnahagsleg lífsgæði“ á Íslandi þurfi landsframleiðsla að aukast um 545 milljarða króna á næstu fjórum árum. Þau kalla eftir því að ríkisfjármálum verði beitt af fullum þunga til að skapa viðspyrnu.
Kjarninn 4. mars 2021
Guðmundur Ragnarsson
Hvar eru störfin?
Kjarninn 4. mars 2021
Spútnik V bóluefnið er komið í áfangamat hjá Lyfjastofnun Evrópu.
Spútnik V komið í áfangamat hjá Lyfjastofnun Evrópu
Rússneska bóluefnið Spútnik V er komið í áfangamat hjá sérfræðinganefnd Lyfjastofnunar Evrópu. Nýlegar niðurstöður sem voru birtar í Lancet gefa til kynna að bóluefnið veiti 91,6 prósent vörn gegn COVID-19 og sé laust við alvarlegar aukaverkanir.
Kjarninn 4. mars 2021
Sigurður Páll Jónsson þingmaður Miðflokksins er fyrsti flutningsmaður tillögunnar.
Félag flugmanna telur hugmyndir Miðflokks um varaflugvöll í Skagafirði óraunhæfar
Það er „með öllu óraunhæft“ að byggja upp Alexandersflugvöll í Skagafirði eins og þingflokkur Miðflokksins telur vert að kanna, að mati Félags íslenskra atvinnuflugmanna. Bent er á að aðrir flugvellir, sem séu í reglulegri notkun, þurfi viðhald.
Kjarninn 4. mars 2021
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir og Alma Möller landlæknir.
„Góðar líkur“ á að veiran hafi verið upprætt innanlands
Sóttvarnalæknir segir að þó að góðar líkur séu á því að veiran hafi verið upprætt innanlands sé nauðsynlegt að halda vöku sinni því aðeins eitt afbrigði, einn einstaklingur, getur sett faraldur af stað. 90 hafa greinst með breska afbrigðið hér á landi.
Kjarninn 4. mars 2021
Kynnti vísbendingar um ferðavilja fyrir ríkisstjórn
Ráðherra ferðamála fór á ríkisstjórnarfundi á þriðjudag yfir þær vísbendingar sem eru til staðar um ferðavilja erlendra og innlendra ferðamanna næstu misserin. Kjarninn fékk samantekt á minnisblaði sem ráðherra kynnti frá ráðuneytinu.
Kjarninn 4. mars 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar