77,7% Íslendinga fylgjandi dánaraðstoð

Ný könnun sýnir að mikill meirihluti Íslendinga er hlynntur því að þeir sem vilja binda enda á líf sitt vegna sjúkdóms sem er ólæknandi eða ástands sem þeir meta óbærilegt fái að gera það með aðstoð.

Eldri manneskja
Auglýsing

Í nýrri könnun Lífs­virð­ing­ar, félags um dán­ar­að­stoð, sem Mask­ína fram­kvæmdi í nóv­em­ber 2019, kemur í ljós að 77,7% Íslend­inga styðja dán­ar­að­stoð en þeir voru 74,5% árið 2015 í könnun sem Sið­mennt lét fram­kvæma.Ingrid Kuhlman.

Ef tekin eru öll svör þá svara 77,7% „Mjög hlynnt­ur“ eða „Fremur hlynnt­ur“ en 6,8% (7,1% árið 2015) svara því til að þau séu „Mjög and­víg“ eða „Fremur and­víg“. Þá eru 15,4% sem svara „Í með­al­lagi“ en árið 2015 svör­uðu 18% „Hvorki né“.

Þeim fjölgar veru­lega, eða um nærri 7 pró­sentu­stig, sem segj­ast „Mjög hlynnt“ á milli kann­ana eða úr 30,4% 2015 í 37%. Að sama skapi fækkar þeim sem eru „Fremur hlynnt“ úr 44,5% 2015 í 40,7%. Þeim fækkar einnig sem eru „Mjög and­víg“ úr 3,1% 2015 í 2,4% 2019. Þá fjölgar þeim um 0,4% sem eru „Fremur and­víg“.Bjarni Jónsson.

Lagðar voru fyrir þrjár spurn­ing­ar, sú fyrsta um afstöðu til dán­ar­að­stoðar en önnur spurn­ingin var ein­ungis beint að þeim sem voru and­vígir henni og var spurt um ástæðu and­stöðu fólks. Þriðja spurn­ingin var síðan um hvaða aðferð við­kom­andi teldi rétt að nota við dán­ar­að­stoð. Um aðferða­fræð­ina við fram­kvæmd könn­un­ar­innar má lesa í skýrslu Mask­ínu sem má finna hér.

Spurn­ing 1 af 3 hljóðar svo:

Ertu hlynnt(­ur) eða and­víg(­ur) því að ein­stak­lingur geti fengið aðstoð við að binda enda á líf sitt (dán­ar­að­stoð) ef hann er hald­inn sjúk­dómi eða ástandi sem hann lifir óbæri­legt og metið hefur verið ólækn­andi?Mynd 1.

Mark­tækur munur er eftir aldri og heim­il­is­gerð en ekki eftir búsetu eða menntun

Það er mark­tækur munur á afstöðu fólks eftir aldri en í ald­urs­hópnum 18-29 ára styðja 85% dán­ar­að­stoð en 63,4% í ald­urs­hópnum 60 ára og eldri.

Einnig mælist mark­tækur munur eftir heim­il­is­gerð þar sem 84,1% þeirra í hópnum „Full­orð­in(n)/­Full­orðnir með 1-2 börn“ styðja dán­ar­að­stoð. Minnstur er stuðn­ing­ur­inn í hópnum „Tveir eða fleiri full­orðn­ir, engin börn“ en þar nýtur dán­ar­að­stoð stuðn­ings 73,2%.

Ekki mark­tækur munur

Ekki er mark­tækur munur eftir búsetu en mestur er stuðn­ing­ur­inn við dán­ar­að­stoð í Reykja­vík og mælist hann 80,7% en minnstur í nágranna­sveit­ar­fé­lögum Reykja­víkur þar sem hann mælist 74,4%. Þar hefur orðið tölu­verð breyt­ing frá 2015 en þá studdu 83,2% íbúa í nágrenni við Reykja­vík dán­ar­að­stoð.

Auglýsing
Þá er ekki mark­tækur munur eftir tekj­um, hjú­skap­ar­stöðu, menntun eða eftir því hvaða stjórn­mála­flokk fólk styð­ur. Mestur er stuðn­ingur meðal Pírata 86,8% (84,5% árið 2015) en minnstur meðal Fram­sókn­ar­manna 68,3% (67,8% árið 2015). Stuðn­ingur við dán­ar­að­stoð hefur auk­ist meðal stuðn­ings­manna allra flokka en þess ber að geta að tölu­verð breyt­ing hefur átt sér stað á flokka­flór­unni. Þannig var Björt fram­tíð til 2015 en ekki nú og við hafa bæst Mið­flokk­ur­inn, Við­reisn og Flokkur fólks­ins.

Ástæða and­stöðu við dán­ar­að­stoð

Þeir sem voru and­vígir dán­ar­að­stoð voru spurðir um ástæðu and­stöðu sinnar og töldu 30,7% (af þeim 8% sem lýstu sig vera á móti) að hætta væri á mis­notk­un. Þá töldu 23,5% að dán­ar­að­stoð væri and­stæð sið­ferð­is­legum og fag­legum skyldum lækna. 21,7% töldu að líkn­andi með­ferð (nú­ver­andi þjón­usta við sjúk­linga) nægði til að draga úr þján­ingu. 20,4% töldu dán­ar­að­stoð vera and­stæð eigin sið­ferð­is­gildum og að lokum töldu 3,6% dán­ar­að­stoð vera í and­stöðu við trú­ar­skoð­anir þeirra.

„Hol­lenska leið­in“ nýtur mest stuðn­ings

Í þriðju og síð­ustu spurn­ingu könn­un­ar­innar var spurt um hvaða aðferð Íslend­ingar ættu að nota þegar dán­ar­að­stoð yrði leyfð en í  dag er not­ast við þrjár meg­in­að­ferðir við dán­ar­að­stoð.

 Spurn­ingin 3 hljóð­aði á þessa leið:

„Hvaða leið af eft­ir­töldum aðferðum við dán­ar­að­stoð telur þú að Íslend­ingar ættu að taka upp ef dán­ar­að­stoð yrði lög­leyfð?Mynd 2.

„Læknir gefur ban­vænt lyf í æð“  - er oft nefnd „hol­lenska leið­in“ en á ensku heitir hún eut­hanasia og er notuð í Hollandi, Belgíu og Lúx­em­borg. Í þeim tveimur fyrst töldu lönd­unum var þessi aðferð leyf með lögum árið 2002 en í Lúx­em­borg árið 2008.

„Ein­stak­lingur inn­byrðir sjálfur ban­væna blöndu hjá sam­tökum sem útvega lyf­seð­ils­skyld lyf í gegnum lækni“ – er notuð í Sviss fyrir inn­lenda sem og erlenda rík­is­borg­ara sem koma til lands­ins í þeim eina til­gangi að fá dán­ar­að­stoð til að binda enda á þján­ingar sín­ar. Fyrir rík­is­borg­ara í Sviss er dán­ar­að­stoð þjón­usta sem veitt er á sjúkra­húsum sem hluti af líkn­ar­með­ferð. Það var árið 1942 sem dán­ar­að­stoð var lög­leyfð í Sviss.

„Læknir skrifar upp á ban­væna lyfja­blöndu sem ein­stak­lingur sækir í apó­tek og inn­byrðir sjálf­ur“ – er aðferð sem notuð er í níu ríkjum Banda­ríkj­anna og er oft kennd við Oregon en það ríki heim­il­aði dán­ar­að­stoð þegar árið 1997.

Þá vildi rúmur fjórð­ungur ekki svara þess­ari spurn­ingu.

Spurn­ingu breytt

Spurn­ingin um afstöðu Íslend­inga til dán­ar­að­stoðar í könnun Lífs­virð­ingar er orðuð aðeins öðru­vísi en gert var í könnun Sið­menntar árið 2015. Hún hljómar svo í könn­un­inni 2019:

Ertu hlynnt(­ur) eða and­víg(­ur) því að ein­stak­lingur geti fengið aðstoð við að binda enda á líf sitt (dán­ar­að­stoð) ef hann er hald­inn sjúk­dómi eða ástandi sem hann lifir óbæri­legt og metið hefur verið ólækn­andi?

En í könnun Sið­menntar frá 2015 hljóm­aði hún svo:

„Ertu hlynntur eða and­vígur því að ein­stak­lingur geti fengið aðstoð við að binda endi á líf sitt ef hann er hald­inn ólækn­andi sjúk­dómi (líkn­andi dauð­i)?

Stjórn Lífs­virð­ingar telur að um sé að ræða stigs­breyt­ingu í spurn­ing­unum en ekki eðl­is­mun en sam­an­burður nið­ur­stöðu mun koma betur í ljós við næstu könnun sem fram­kvæmd verð­ur. Árið 2015 var ekki búið að stofna Lífs­virð­ingu og hug­taka­notkun því ekki í sam­ræmi við það sem félagið styðst við í dag. Með því að orða spurn­ing­una upp á nýtt er verið að ná fram skoðun Íslend­inga á sjúk­dómi eða ástandi sem hann (ein­stak­ling­ur­inn) telur óbæri­legt og metið hefur verið ólækn­andi. Það er í sam­ræmi við áherslur sam­taka um dán­ar­að­stoð um allan heim. 

Það er mjög ánægju­legt að sjá afger­andi stuðn­ing Íslend­inga við dán­ar­að­stoð og má velta því fyrir sér hvenær Alþingi muni taka til­lit til afstöðu kjós­enda.

Höf­undar eru for­maður Lífs­virð­ingar og stjórn­ar­maður í Lífs­virð­ingu.

Í upphafi árs 2020

Við á Kjarnanum göngum bjartsýn og einbeitt inn í nýtt ár og þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samdráttur í flugi lagar losunarstöðuna
Losun gróðurhúsalofttegunda frá flugi dróst verulega mikið saman í fyrra. Það er ein hliðin á miklum efnahagslegum og umhverfislegum áhrifum af minni flugumferð eftir fall WOW Air og kyrrsetninguna á 737 Max vélum Boeing.
Kjarninn 24. janúar 2020
Teitur Björn Einarsson
Teitur Björn leiðir starfshóp um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri
Forsætisráðherra, fjármála- og efnahagsráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra hafa ákveðið að skipa starfshóp til að móta tillögur um aðgerðir til að treysta atvinnulíf og búsetu á Flateyri í kjölfar snjóflóðsins þann 14. janúar síðastliðinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 28. þáttur: Ástir, örlög og Quidditch
Kjarninn 24. janúar 2020
Verðmiðinn á Valitor og verksmiðjunni í Helguvík lækkað um nálægt tíu milljarða á einu ári
Arion banki átti sitt langversta rekstrarár í sögu sinni í fyrra, þegar hagnaðurinn var einn milljarður króna. Mestur var tæplega 50 milljarðar króna árið 2014. Erfiðleikar síðasta árs eru fyrst og síðast vegna tveggja eigna.
Kjarninn 24. janúar 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og Ástráður Haraldsson
Ástráður varar við dómsmáli ef þegar skipaðir dómarar verði skipaðir í lausa stöðu
Umsækjandi um stöðu Landsréttardómara hefur skrifað dómsmálaráðherra og varað við því að hann áskilji sér rétt til þess að láta reyna á það fyrir dómstólum ef þegar skipaðir dómarar fái stöðuna. Tveir hinna umsækjendanna eru nú þegar dómarar við réttinn.
Kjarninn 24. janúar 2020
Stefán Eiríksson á meðal umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra
Búið er að velja út fámennan hóp umsækjenda um stöðu útvarpsstjóra sem valið verður úr. Sitjandi borgarritari er á meðal þeirra sem eru í þeim hópi.
Kjarninn 24. janúar 2020
Vilja þjóðaratkvæði um auðlindarákvæði fyrir mitt ár 2020
Hópurinn sem safnaði á sjötta tug þúsunda undirskrifta gegn afhendingu makrílkvóta í meira en eitt ár í senn á árinu 2015 hefur sent áskorun til Alþingis um að fram fari þjóðaratkvæðagreiðsla um tvær tillögur um auðlindaákvæði í stjórnarskrá.
Kjarninn 24. janúar 2020
Ástráður Haraldsson héraðsdómari.
Ástráður var á meðal umsækjenda um skipun í Landsrétt en gleymdist
Alls sóttu fjórir um embætti Landsréttardómara sem auglýst var laust til umsóknar í byrjun árs. Þar á meðal er einn þeirra sem var metinn á meðal hæfustu umsækjenda árið 2017, en ekki skipaður.
Kjarninn 24. janúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar