Endurmeta þarf störf tengd börnum, öldruðum og sjúkum

Prófessor við Háskóla Íslands og sérfræðingur hjá Eflingu segir að ef borgaryfirvöld komi til móts við kröfur Eflingar muni rekstur leikskóla og skyldra sviða hjá borginni batna. Endurmat á launum þessara hópa sé forsenda þess að slíkur árangur náist.

Auglýsing

Kjara­deila Efl­ingar og Reykja­vík­ur­borgar snýst um að fá fram hóf­legt end­ur­mat á störfum í neðsta enda launa­stig­ans, hjá fólki sem býr á dýrasta svæð­inu í dýrasta landi jarð­ar­innar – í Reykja­vík.

Þetta eru að stærstum hluta störf við leik­skóla og umönn­un, sem einkum eru kvenna­störf.

Þetta eru lægst laun­uðu störfin í land­inu, ekki síst þau störf sem eru á leik­skól­um.

Kvenna- og jafn­rétt­is­bar­átta síð­ustu ára hefur í auknum mæli beinst að svo­kall­aðri jafn­launa­vott­un, sem gengur m.a. út á að tryggja að lág­launa­konur séu ekki lægri en lág­launa­karl­ar.

Kyn­bundin launa­mun­ur, sem jafn­launa­vottun bein­ist að, telur almennt á bil­inu 5-10% en stétt­bund­inn launa­munur telur í hund­ruðum pró­senta. Það síð­ar­nefnda skiptir mestu máli ef menn vilja jafna stöðu og tæki­færi kvenna og karla.

Þessi jafn­launa­vottun beinir hins vegar aldrei sjónum að mun milli lág­launa­starfa og hálauna­starfa og snið­gengur þá stað­reynd að konur safn­ast í miklu meiri mæli en karlar í lág­launa­störf, sem mörg eru einmitt við upp­eldi barna á leik­skólum og við umönnun og þjón­ustu ýmiss kon­ar. 

Jafn­rétt­is­bar­átta sem horfir einkum á jafn­launa­vottun bregst lág­launa­konum í öllu því sem mestu máli skiptir varð­andi kjara­jöfnun og við­un­andi afkomu.

Enda er nið­ur­staðan sú, að lág­launa­konur hafa setið eftir og sá stóri hópur sem mannar ófag­lærð upp­eld­is­störf á leik­skólum er lægst met­inn til launa af öllum starfs­stéttum í land­inu.

Lægst metnu störfin

Eins og sjá má á mynd­inni hér að neðan er ófaglært starfs­fólk leik­skól­anna lægst í neðri enda launa­stig­ans á íslenska vinnu­mark­að­in­um, með 375.000 krónur í heild­ar­laun á mán­uði. Allra lægst!

Auglýsing
Eftir skatt gefur það 288.000 krónur á mán­uði til að lifa af. Grunn­launin eru 341.000 kr. sem eftir skatt gefur 267.000 í ráð­stöf­un­ar­tekj­ur. Þetta er langt undir fram­færslu­við­miði stjórn­valda, því sem þarf til að lifa af á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Ef ófag­lærð starfs­kona á leik­skóla færi að vinna á kassa í Bónus eða Hag­kaupum (sbr. „Af­greiðslu­fólk í dag­vöru­versl­un“ á mynd­inni) myndi hún hækka úr 375.000 í 443.000 kr. á mán­uði, eða um 68.000 krón­ur. 

Hverjir vinna á kassa í Bón­us? Jú, það er að stórum hluta ungt fólk sem er þar ein­ungis tíma­bund­ið, og reyndar margt í hluta­störfum með fram skóla­göngu. Fáir eru þar í fullu starfi.

Ef leik­skóla­starfs­fólk færi að vinna sem verka­fólk við fisk­vinnslu eða iðnað myndi það hækka launin sín úr 375.000 í um 482.000 krón­ur, eða um 110.000 krónur á mán­uði.

Og ef við­kom­andi færi að vinna við glugga- eða bíla­þvott, eða á lyft­ara þá fengjust enn hærri laun.

Er þetta eðli­legt mat á störfum við upp­eldi barna og umönnun almennt?Mynd 1.

Þegar horft er til fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara (sem eru efstir á mynd­inni) þá fá þeir lægstu heild­ar­launin í hópi háskóla­mennt­aðra sér­fræð­inga í land­inu, eða um 543.000 krónur á mán­uði.

Það gildir síðan bæði um fag­lærða og ófag­lærða starfs­menn leik­skól­anna að engin starfs­hópur á vinnu­mark­að­inum hefur minni auka­tekjur ofan á grunn­laun­in. 

Nokkrir starfs­hópar eru með lægri grunn­laun en leik­skóla­fólk (sjá ljós­gráu súl­urnar á mynd­inn­i), en allir hafa hins vegar meiri auka­tekjur en leik­skóla­fólk (álags­greiðsl­ur, yfir­vinnu o.fl.), sem skilar þeim hærri heild­ar­launum en bjóð­ast á leik­skól­un­um.

Til­laga Efl­ingar um leið­rétt­ingu fyrir lægstu hópana lagar þessa stöðu þeirra allra lægstu lít­il­lega (um 20 til 50 þús­und kr.) – en ætti með réttu að vera meiri ef menn vilja virki­lega end­ur­skoða hið furðu­lega mat sem lagt er á störf þeirra sem vinna við upp­eldi og umönn­un.

Rekstur leik­skól­anna er ekki í sam­ræmi við lög

Í lögum um leik­skóla er skýrt að um 67% starfs­fólks skuli vera faglært. Nú er hlut­fall fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara ein­ungis um 25%. Ófag­lærðir eru stærsti hluti starfs­manna.

Um ára­bil hefur verið við­var­andi flótti fag­lærðra starfs­manna af leik­skól­un­um, vegna vax­andi álags og mik­illar óánægju með laun.

Þess­ari þróun hefur fylgt veru­lega aukin starfs­manna­velta og tíðar fjar­vistir sem gerir allt starfið erf­ið­ara og meira krefj­andi fyrir starfs­fólk­ið. 

Þessi óheilla­þróun þýðir ekki bara að starf­semi leik­skól­anna er ekki lengur í sam­ræmi við lög, heldur eru starfs­skil­yrði allt önnur og verri en þegar þessum störfum var skipað í launa­flokk á grund­velli starfs­mats Reykja­vík­ur­borg­ar.

Það er því mikil þörf á alger­lega nýju starfs­mati sem tekur í senn mið af þessum breyttu starfs­skil­yrðum og hinu óeðli­lega van­mati á mik­il­vægi þess­ara starfa.

Ef borg­ar­yf­ir­völd koma til móts við kröfur Efl­ingar mun rekstur leik­skóla og skyldra sviða hjá borg­inni batna. End­ur­mat á launum þess­ara hópa er for­senda þess að slíkur árangur náist.

Er það ekki ábyrgð borg­ar­yf­ir­valda að tryggja að starf­semi leik­skóla sé innan ramma lag­anna?

Hvers vegna er ekki tekið á þessu máli á upp­byggi­legan hátt?

Höf­undur er pró­­fessor við HÍ og sér­­fræð­ingur í hluta­­starfi hjá Efl­ing­u-­­stétt­­ar­­fé­lagi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Til ársins 2040 þarf líklega um 36 þúsund íbúðir í heild til að mæta metinni undirliggjandi íbúðaþörf landsins, að mati HMS.
Áform um 950 hlutdeildarlánaíbúðir á landsvísu þegar samþykkt
Fram kemur í nýrri skýrslu um stöðu húsnæðismarkaðarins að HMS hafi samþykkt áform um byggingu alls 950 hagkvæmra íbúða til þessa. 362 þessara íbúða verða á höfuðborgarsvæðinu.
Kjarninn 27. janúar 2021
Helgi Hrafn Gunnarsson er fyrsti flutningsmaður tillögunar.
Vilja banna veðsetningu kvóta og binda gjaldtöku fyrir afnot auðlinda í stjórnarskrá
17 stjórnarandstöðuþingmenn hafa lagt fram breytingartillögu við stjórnarskrárfrumvarp forsætisráðherra. Þeir vilja að auðlindaákvæðið verði í samræmi við breytingartillögu stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar við frumvarp um nýja stjórnarskrá.
Kjarninn 27. janúar 2021
Sameiginlega sýnin um þéttara borgarsvæði er að teiknast upp
Í nýrri þróunaráætlun höfuðborgarsvæðisins 2020-2024 er gert ráð fyrir að 66 prósent nýrra íbúða sem klárast á tímabilinu verði árið 2040 í grennd við hágæða almenningssamgöngur, þar af 86 prósent nýrra íbúða í Kópavogi.
Kjarninn 27. janúar 2021
Sumarhús gengu kaupum og sölum fyrir tæpa 10 milljarða á Íslandi í fyrra.
Íslendingar keyptu sumarhús fyrir næstum 10 milljarða árið 2020
Metár var á markaði með sumarhús í fyrra. Viðskipti hafa aldrei verið fleiri og aldrei hefur jafn miklu fé verið varið til kaupanna, samkvæmt tölum frá Þjóðskrá. Svipað var uppi á teningnum í Noregi, á þessu ári veiru og vaxtalækkana.
Kjarninn 27. janúar 2021
Íslandsbanki gerir ráð fyrir viðspyrnu um leið og ferðamönnum fjölgar aftur hér á landi
Meira atvinnuleysi og minni fjárfestingar en áður var talið
Íslandsbanki telur nú að atvinnuleysi muni vera 9,4 prósent í ár, sem er töluvert meira en hann gerði ráð fyrir í fyrrahaust. Einnig telur bankinn að fjárfesting hins opinbera í kjölfar kreppunnar muni ekki aukast jafnmikið og áður var talið.
Kjarninn 27. janúar 2021
Dyrhólaós fóstrar fjölskrúðugt fuglalíf árið um kring.
Valkostir vegarins um Mýrdal „ekki meitlaðir í stein“
Enn kemur til greina að bæta við og breyta þeim valkostum sem Vegagerðin hefur sett fram á hringveginum um Mýrdal. Yfir 270 manns hafa þegar sent athugasemdir og hafa flestir áhyggjur af áhrifum á lífríki Dyrhólaóss.
Kjarninn 26. janúar 2021
Anna María Bogadóttir, Borghildur Sturludóttir og Hildur Gunnarsdóttir
Velsæld eða vesöld
Kjarninn 26. janúar 2021
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það enga skoðun standast að tala um að stúdentar hafi verið skildir eftir
Þingmaður Flokks fólksins spurði forsætisráðherra út í málefni námsmanna á Alþingi í dag. „Er ekki kom­inn tími til að grípa alla sem hafa orðið fyrir þessum hörm­ung­um, atvinnu­leysi, og eiga jafn­vel ekki fyrir húsa­leigu og ekki fyrir mat?“
Kjarninn 26. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar