Endurmeta þarf störf tengd börnum, öldruðum og sjúkum

Prófessor við Háskóla Íslands og sérfræðingur hjá Eflingu segir að ef borgaryfirvöld komi til móts við kröfur Eflingar muni rekstur leikskóla og skyldra sviða hjá borginni batna. Endurmat á launum þessara hópa sé forsenda þess að slíkur árangur náist.

Auglýsing

Kjara­deila Efl­ingar og Reykja­vík­ur­borgar snýst um að fá fram hóf­legt end­ur­mat á störfum í neðsta enda launa­stig­ans, hjá fólki sem býr á dýrasta svæð­inu í dýrasta landi jarð­ar­innar – í Reykja­vík.

Þetta eru að stærstum hluta störf við leik­skóla og umönn­un, sem einkum eru kvenna­störf.

Þetta eru lægst laun­uðu störfin í land­inu, ekki síst þau störf sem eru á leik­skól­um.

Kvenna- og jafn­rétt­is­bar­átta síð­ustu ára hefur í auknum mæli beinst að svo­kall­aðri jafn­launa­vott­un, sem gengur m.a. út á að tryggja að lág­launa­konur séu ekki lægri en lág­launa­karl­ar.

Kyn­bundin launa­mun­ur, sem jafn­launa­vottun bein­ist að, telur almennt á bil­inu 5-10% en stétt­bund­inn launa­munur telur í hund­ruðum pró­senta. Það síð­ar­nefnda skiptir mestu máli ef menn vilja jafna stöðu og tæki­færi kvenna og karla.

Þessi jafn­launa­vottun beinir hins vegar aldrei sjónum að mun milli lág­launa­starfa og hálauna­starfa og snið­gengur þá stað­reynd að konur safn­ast í miklu meiri mæli en karlar í lág­launa­störf, sem mörg eru einmitt við upp­eldi barna á leik­skólum og við umönnun og þjón­ustu ýmiss kon­ar. 

Jafn­rétt­is­bar­átta sem horfir einkum á jafn­launa­vottun bregst lág­launa­konum í öllu því sem mestu máli skiptir varð­andi kjara­jöfnun og við­un­andi afkomu.

Enda er nið­ur­staðan sú, að lág­launa­konur hafa setið eftir og sá stóri hópur sem mannar ófag­lærð upp­eld­is­störf á leik­skólum er lægst met­inn til launa af öllum starfs­stéttum í land­inu.

Lægst metnu störfin

Eins og sjá má á mynd­inni hér að neðan er ófaglært starfs­fólk leik­skól­anna lægst í neðri enda launa­stig­ans á íslenska vinnu­mark­að­in­um, með 375.000 krónur í heild­ar­laun á mán­uði. Allra lægst!

Auglýsing
Eftir skatt gefur það 288.000 krónur á mán­uði til að lifa af. Grunn­launin eru 341.000 kr. sem eftir skatt gefur 267.000 í ráð­stöf­un­ar­tekj­ur. Þetta er langt undir fram­færslu­við­miði stjórn­valda, því sem þarf til að lifa af á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Ef ófag­lærð starfs­kona á leik­skóla færi að vinna á kassa í Bónus eða Hag­kaupum (sbr. „Af­greiðslu­fólk í dag­vöru­versl­un“ á mynd­inni) myndi hún hækka úr 375.000 í 443.000 kr. á mán­uði, eða um 68.000 krón­ur. 

Hverjir vinna á kassa í Bón­us? Jú, það er að stórum hluta ungt fólk sem er þar ein­ungis tíma­bund­ið, og reyndar margt í hluta­störfum með fram skóla­göngu. Fáir eru þar í fullu starfi.

Ef leik­skóla­starfs­fólk færi að vinna sem verka­fólk við fisk­vinnslu eða iðnað myndi það hækka launin sín úr 375.000 í um 482.000 krón­ur, eða um 110.000 krónur á mán­uði.

Og ef við­kom­andi færi að vinna við glugga- eða bíla­þvott, eða á lyft­ara þá fengjust enn hærri laun.

Er þetta eðli­legt mat á störfum við upp­eldi barna og umönnun almennt?Mynd 1.

Þegar horft er til fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara (sem eru efstir á mynd­inni) þá fá þeir lægstu heild­ar­launin í hópi háskóla­mennt­aðra sér­fræð­inga í land­inu, eða um 543.000 krónur á mán­uði.

Það gildir síðan bæði um fag­lærða og ófag­lærða starfs­menn leik­skól­anna að engin starfs­hópur á vinnu­mark­að­inum hefur minni auka­tekjur ofan á grunn­laun­in. 

Nokkrir starfs­hópar eru með lægri grunn­laun en leik­skóla­fólk (sjá ljós­gráu súl­urnar á mynd­inn­i), en allir hafa hins vegar meiri auka­tekjur en leik­skóla­fólk (álags­greiðsl­ur, yfir­vinnu o.fl.), sem skilar þeim hærri heild­ar­launum en bjóð­ast á leik­skól­un­um.

Til­laga Efl­ingar um leið­rétt­ingu fyrir lægstu hópana lagar þessa stöðu þeirra allra lægstu lít­il­lega (um 20 til 50 þús­und kr.) – en ætti með réttu að vera meiri ef menn vilja virki­lega end­ur­skoða hið furðu­lega mat sem lagt er á störf þeirra sem vinna við upp­eldi og umönn­un.

Rekstur leik­skól­anna er ekki í sam­ræmi við lög

Í lögum um leik­skóla er skýrt að um 67% starfs­fólks skuli vera faglært. Nú er hlut­fall fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara ein­ungis um 25%. Ófag­lærðir eru stærsti hluti starfs­manna.

Um ára­bil hefur verið við­var­andi flótti fag­lærðra starfs­manna af leik­skól­un­um, vegna vax­andi álags og mik­illar óánægju með laun.

Þess­ari þróun hefur fylgt veru­lega aukin starfs­manna­velta og tíðar fjar­vistir sem gerir allt starfið erf­ið­ara og meira krefj­andi fyrir starfs­fólk­ið. 

Þessi óheilla­þróun þýðir ekki bara að starf­semi leik­skól­anna er ekki lengur í sam­ræmi við lög, heldur eru starfs­skil­yrði allt önnur og verri en þegar þessum störfum var skipað í launa­flokk á grund­velli starfs­mats Reykja­vík­ur­borg­ar.

Það er því mikil þörf á alger­lega nýju starfs­mati sem tekur í senn mið af þessum breyttu starfs­skil­yrðum og hinu óeðli­lega van­mati á mik­il­vægi þess­ara starfa.

Ef borg­ar­yf­ir­völd koma til móts við kröfur Efl­ingar mun rekstur leik­skóla og skyldra sviða hjá borg­inni batna. End­ur­mat á launum þess­ara hópa er for­senda þess að slíkur árangur náist.

Er það ekki ábyrgð borg­ar­yf­ir­valda að tryggja að starf­semi leik­skóla sé innan ramma lag­anna?

Hvers vegna er ekki tekið á þessu máli á upp­byggi­legan hátt?

Höf­undur er pró­­fessor við HÍ og sér­­fræð­ingur í hluta­­starfi hjá Efl­ing­u-­­stétt­­ar­­fé­lagi.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
8 mínútur og 46 sekúndur leystu úr læðingi sársauka margra kynslóða
Ólgan í Bandaríkjunum snýst ekki aðeins um þær átta mínútur og 46 sekúndur sem lögreglumaður hélt hné sínu að hálsi George Floyds þar til hann lést. Hún á rætur í þjáningum margra kynslóða fólks er býr enn við misrétti sem er samgróið hugarfari valdhafa.
Kjarninn 4. júní 2020
Intenta segist í stakk búið til að taka við verkefnum sem Capacent sinnti áður
Ingvi Þór Elliðason, ráðgjafi og framkvæmdastjóri Intenta, sem fyrrverandi starfsmenn Capacent stofnuðu skömmu fyrir gjaldþrot fyrirtækisins, segir Intenta með þekkingu og getu til að taka við verkefnum sem Capacent sinnti áður.
Kjarninn 4. júní 2020
Lífeyrissjóður verzlunarmanna hefur aðsetur í Húsi verslunarinnar
Tæp tíu prósent útistandandi sjóðfélagalána LIVE í greiðsluhléi
Sjóðfélagalán í greiðsluhléi nema samtals ellefu milljörðum króna. Til samanburðar námu útistandandi sjóðfélagalán Lífeyrissjóðs verzlunarmanna við lok árs 2019 rúmum 120 milljörðum. Ávöxtun sjóðsins á fyrstu fjórum mánuðum ársins er áætluð 3,5 prósent.
Kjarninn 3. júní 2020
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Twitter tekur á rugli og Síminn sektaður
Kjarninn 3. júní 2020
Ástþór Ólafsson
Árið 1970 og upp úr
Kjarninn 3. júní 2020
Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins.
Sjálfstæðisflokkurinn áfram nærri kjörfylgi í nýrri könnun Gallup
Afar litlar breytingar urðu á fylgi flokka á milli mánaða, samkvæmt nýjum þjóðarpúlsi Gallup. Sjálfstæðisflokkurinn er áfram nærri kjörfylgi sínu og stuðningur við ríkisstjórnina mælist tæp 60 prósent á meðal þeirra sem taka afstöðu.
Kjarninn 3. júní 2020
Sex sakborningar í málinu, þeirra á meðal Bernhard Esau og Sacky Shanghala fyrrverandi ráðherrar í ríkisstjórn Namibíu, verða í gæsluvarðhaldi til 28. ágúst.
Namibísk yfirvöld hafa óskað liðsinnis Interpol vegna Samherjamálsins
Sex menn sem hafa verið í haldi namibískra yfirvalda vegna rannsóknar á Samherjaskjölunum verða áfram í haldi til 28. ágúst. Rannsókn málsins hefur reynst flókin og haf namibísk yfirvöld beðið Interpol um aðstoð.
Kjarninn 3. júní 2020
Fólk hefur flykkst á markaði víðsvegar um Indland eftir að útgöngubanni var aflétt.
Smitum á Indlandi fjölgar ört
Stjórnvöld á Indlandi eru að hefjast handa við að aflétta umfangsmesta útgöngubanni sem sett var á í kjölfar kórónuveirufaraldursins. Sjúkrahús í Mumbai hafa vart undan við að sinna sýktum en fellibylurinn Nisarga herjar nú á nágrenni borgarinnar.
Kjarninn 3. júní 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar