Endurmeta þarf störf tengd börnum, öldruðum og sjúkum

Prófessor við Háskóla Íslands og sérfræðingur hjá Eflingu segir að ef borgaryfirvöld komi til móts við kröfur Eflingar muni rekstur leikskóla og skyldra sviða hjá borginni batna. Endurmat á launum þessara hópa sé forsenda þess að slíkur árangur náist.

Auglýsing

Kjara­deila Efl­ingar og Reykja­vík­ur­borgar snýst um að fá fram hóf­legt end­ur­mat á störfum í neðsta enda launa­stig­ans, hjá fólki sem býr á dýrasta svæð­inu í dýrasta landi jarð­ar­innar – í Reykja­vík.

Þetta eru að stærstum hluta störf við leik­skóla og umönn­un, sem einkum eru kvenna­störf.

Þetta eru lægst laun­uðu störfin í land­inu, ekki síst þau störf sem eru á leik­skól­um.

Kvenna- og jafn­rétt­is­bar­átta síð­ustu ára hefur í auknum mæli beinst að svo­kall­aðri jafn­launa­vott­un, sem gengur m.a. út á að tryggja að lág­launa­konur séu ekki lægri en lág­launa­karl­ar.

Kyn­bundin launa­mun­ur, sem jafn­launa­vottun bein­ist að, telur almennt á bil­inu 5-10% en stétt­bund­inn launa­munur telur í hund­ruðum pró­senta. Það síð­ar­nefnda skiptir mestu máli ef menn vilja jafna stöðu og tæki­færi kvenna og karla.

Þessi jafn­launa­vottun beinir hins vegar aldrei sjónum að mun milli lág­launa­starfa og hálauna­starfa og snið­gengur þá stað­reynd að konur safn­ast í miklu meiri mæli en karlar í lág­launa­störf, sem mörg eru einmitt við upp­eldi barna á leik­skólum og við umönnun og þjón­ustu ýmiss kon­ar. 

Jafn­rétt­is­bar­átta sem horfir einkum á jafn­launa­vottun bregst lág­launa­konum í öllu því sem mestu máli skiptir varð­andi kjara­jöfnun og við­un­andi afkomu.

Enda er nið­ur­staðan sú, að lág­launa­konur hafa setið eftir og sá stóri hópur sem mannar ófag­lærð upp­eld­is­störf á leik­skólum er lægst met­inn til launa af öllum starfs­stéttum í land­inu.

Lægst metnu störfin

Eins og sjá má á mynd­inni hér að neðan er ófaglært starfs­fólk leik­skól­anna lægst í neðri enda launa­stig­ans á íslenska vinnu­mark­að­in­um, með 375.000 krónur í heild­ar­laun á mán­uði. Allra lægst!

Auglýsing
Eftir skatt gefur það 288.000 krónur á mán­uði til að lifa af. Grunn­launin eru 341.000 kr. sem eftir skatt gefur 267.000 í ráð­stöf­un­ar­tekj­ur. Þetta er langt undir fram­færslu­við­miði stjórn­valda, því sem þarf til að lifa af á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Ef ófag­lærð starfs­kona á leik­skóla færi að vinna á kassa í Bónus eða Hag­kaupum (sbr. „Af­greiðslu­fólk í dag­vöru­versl­un“ á mynd­inni) myndi hún hækka úr 375.000 í 443.000 kr. á mán­uði, eða um 68.000 krón­ur. 

Hverjir vinna á kassa í Bón­us? Jú, það er að stórum hluta ungt fólk sem er þar ein­ungis tíma­bund­ið, og reyndar margt í hluta­störfum með fram skóla­göngu. Fáir eru þar í fullu starfi.

Ef leik­skóla­starfs­fólk færi að vinna sem verka­fólk við fisk­vinnslu eða iðnað myndi það hækka launin sín úr 375.000 í um 482.000 krón­ur, eða um 110.000 krónur á mán­uði.

Og ef við­kom­andi færi að vinna við glugga- eða bíla­þvott, eða á lyft­ara þá fengjust enn hærri laun.

Er þetta eðli­legt mat á störfum við upp­eldi barna og umönnun almennt?Mynd 1.

Þegar horft er til fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara (sem eru efstir á mynd­inni) þá fá þeir lægstu heild­ar­launin í hópi háskóla­mennt­aðra sér­fræð­inga í land­inu, eða um 543.000 krónur á mán­uði.

Það gildir síðan bæði um fag­lærða og ófag­lærða starfs­menn leik­skól­anna að engin starfs­hópur á vinnu­mark­að­inum hefur minni auka­tekjur ofan á grunn­laun­in. 

Nokkrir starfs­hópar eru með lægri grunn­laun en leik­skóla­fólk (sjá ljós­gráu súl­urnar á mynd­inn­i), en allir hafa hins vegar meiri auka­tekjur en leik­skóla­fólk (álags­greiðsl­ur, yfir­vinnu o.fl.), sem skilar þeim hærri heild­ar­launum en bjóð­ast á leik­skól­un­um.

Til­laga Efl­ingar um leið­rétt­ingu fyrir lægstu hópana lagar þessa stöðu þeirra allra lægstu lít­il­lega (um 20 til 50 þús­und kr.) – en ætti með réttu að vera meiri ef menn vilja virki­lega end­ur­skoða hið furðu­lega mat sem lagt er á störf þeirra sem vinna við upp­eldi og umönn­un.

Rekstur leik­skól­anna er ekki í sam­ræmi við lög

Í lögum um leik­skóla er skýrt að um 67% starfs­fólks skuli vera faglært. Nú er hlut­fall fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara ein­ungis um 25%. Ófag­lærðir eru stærsti hluti starfs­manna.

Um ára­bil hefur verið við­var­andi flótti fag­lærðra starfs­manna af leik­skól­un­um, vegna vax­andi álags og mik­illar óánægju með laun.

Þess­ari þróun hefur fylgt veru­lega aukin starfs­manna­velta og tíðar fjar­vistir sem gerir allt starfið erf­ið­ara og meira krefj­andi fyrir starfs­fólk­ið. 

Þessi óheilla­þróun þýðir ekki bara að starf­semi leik­skól­anna er ekki lengur í sam­ræmi við lög, heldur eru starfs­skil­yrði allt önnur og verri en þegar þessum störfum var skipað í launa­flokk á grund­velli starfs­mats Reykja­vík­ur­borg­ar.

Það er því mikil þörf á alger­lega nýju starfs­mati sem tekur í senn mið af þessum breyttu starfs­skil­yrðum og hinu óeðli­lega van­mati á mik­il­vægi þess­ara starfa.

Ef borg­ar­yf­ir­völd koma til móts við kröfur Efl­ingar mun rekstur leik­skóla og skyldra sviða hjá borg­inni batna. End­ur­mat á launum þess­ara hópa er for­senda þess að slíkur árangur náist.

Er það ekki ábyrgð borg­ar­yf­ir­valda að tryggja að starf­semi leik­skóla sé innan ramma lag­anna?

Hvers vegna er ekki tekið á þessu máli á upp­byggi­legan hátt?

Höf­undur er pró­­fessor við HÍ og sér­­fræð­ingur í hluta­­starfi hjá Efl­ing­u-­­stétt­­ar­­fé­lagi.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sýn krefur Jón Ásgeir og Ingibjörgu, 365 miðla og Torg um meira en milljarð
Kaup Sýnar á 365 hafa dregið dilk á eftir sér. Deilur eru nú komin inn á borð dómstóla.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sýn tapaði 1,7 milljörðum í fyrra
Rekstrarafkoma Sýnar versnaði mikið milli ára. Niðurfærsla á viðskiptavild litaði afkomu ársins í fyrra.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samherji er grunaður um að hafa greitt mútur fyrir aðgang að ódýrari kvóta í Namibíu.
Skattrannsóknarstjóri fékk gögn um Samherja fyrir Kveiksþáttinn
Yfirvöld í Namibíu höfðu sent skattrannsóknarstjóra gögn um Samherja áður en viðskiptahættir fyrirtækisins í Namibíu voru opinberaðir í fjölmiðlum. Embættið fundaði með háttsettum aðilum í fjármála- og efnahagsráðuneytinu 18. nóvember 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Bjarni Benediktsson er fjármála- og efnahagsráðherra.
Þurfa að afhenda minnisblöð skattayfirvalda um Samherja
Fjármála- og efnagagsráðuneytið mátti ekki synja fréttamanni um aðgang að gögnum sem það fékk frá skattayfirvöldum vegna rannsóknar á Samherjamálinu.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Þórður Snær Júlíusson
Það sem sjávarútvegurinn þarf að gera til að byggja upp traust
Kjarninn 26. febrúar 2020
Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar.
Yfir helmingur landsmanna styður verkfallsaðgerðir Eflingar
Í nýrri könnun Maskínu kemur fram að 59 prósent Íslendinga segjast styðja Eflingu í yfirstandandi launadeilu við Reykjavíkurborg og 56 prósent eru hlynnt verkfallsaðgerðum.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Yfir fimm þúsund hryssur notaðar í blóðmerahald á síðasta ári
Hægt er að vinna hormón úr blóði hryssa á ákveðnu tímabili meðgöngu og vinna úr því frjósemislyf. Hestahald þar sem framkvæmd er blóðtaka úr hrossum til framleiðslu afurða var stundað á vegum 95 aðila árið 2019.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Samkeppniseftirlitið samþykkir kaup Nordic Visitor á Terra Nova
Samkeppniseftirlitið hefur samþykkt kaup Nordic Visitor á ferðaskrifstofunni Terra Nova Sól. Kaupverðið er trúnaðarmál.
Kjarninn 26. febrúar 2020
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar