Endurmeta þarf störf tengd börnum, öldruðum og sjúkum

Prófessor við Háskóla Íslands og sérfræðingur hjá Eflingu segir að ef borgaryfirvöld komi til móts við kröfur Eflingar muni rekstur leikskóla og skyldra sviða hjá borginni batna. Endurmat á launum þessara hópa sé forsenda þess að slíkur árangur náist.

Auglýsing

Kjara­deila Efl­ingar og Reykja­vík­ur­borgar snýst um að fá fram hóf­legt end­ur­mat á störfum í neðsta enda launa­stig­ans, hjá fólki sem býr á dýrasta svæð­inu í dýrasta landi jarð­ar­innar – í Reykja­vík.

Þetta eru að stærstum hluta störf við leik­skóla og umönn­un, sem einkum eru kvenna­störf.

Þetta eru lægst laun­uðu störfin í land­inu, ekki síst þau störf sem eru á leik­skól­um.

Kvenna- og jafn­rétt­is­bar­átta síð­ustu ára hefur í auknum mæli beinst að svo­kall­aðri jafn­launa­vott­un, sem gengur m.a. út á að tryggja að lág­launa­konur séu ekki lægri en lág­launa­karl­ar.

Kyn­bundin launa­mun­ur, sem jafn­launa­vottun bein­ist að, telur almennt á bil­inu 5-10% en stétt­bund­inn launa­munur telur í hund­ruðum pró­senta. Það síð­ar­nefnda skiptir mestu máli ef menn vilja jafna stöðu og tæki­færi kvenna og karla.

Þessi jafn­launa­vottun beinir hins vegar aldrei sjónum að mun milli lág­launa­starfa og hálauna­starfa og snið­gengur þá stað­reynd að konur safn­ast í miklu meiri mæli en karlar í lág­launa­störf, sem mörg eru einmitt við upp­eldi barna á leik­skólum og við umönnun og þjón­ustu ýmiss kon­ar. 

Jafn­rétt­is­bar­átta sem horfir einkum á jafn­launa­vottun bregst lág­launa­konum í öllu því sem mestu máli skiptir varð­andi kjara­jöfnun og við­un­andi afkomu.

Enda er nið­ur­staðan sú, að lág­launa­konur hafa setið eftir og sá stóri hópur sem mannar ófag­lærð upp­eld­is­störf á leik­skólum er lægst met­inn til launa af öllum starfs­stéttum í land­inu.

Lægst metnu störfin

Eins og sjá má á mynd­inni hér að neðan er ófaglært starfs­fólk leik­skól­anna lægst í neðri enda launa­stig­ans á íslenska vinnu­mark­að­in­um, með 375.000 krónur í heild­ar­laun á mán­uði. Allra lægst!

Auglýsing
Eftir skatt gefur það 288.000 krónur á mán­uði til að lifa af. Grunn­launin eru 341.000 kr. sem eftir skatt gefur 267.000 í ráð­stöf­un­ar­tekj­ur. Þetta er langt undir fram­færslu­við­miði stjórn­valda, því sem þarf til að lifa af á höf­uð­borg­ar­svæð­inu.

Ef ófag­lærð starfs­kona á leik­skóla færi að vinna á kassa í Bónus eða Hag­kaupum (sbr. „Af­greiðslu­fólk í dag­vöru­versl­un“ á mynd­inni) myndi hún hækka úr 375.000 í 443.000 kr. á mán­uði, eða um 68.000 krón­ur. 

Hverjir vinna á kassa í Bón­us? Jú, það er að stórum hluta ungt fólk sem er þar ein­ungis tíma­bund­ið, og reyndar margt í hluta­störfum með fram skóla­göngu. Fáir eru þar í fullu starfi.

Ef leik­skóla­starfs­fólk færi að vinna sem verka­fólk við fisk­vinnslu eða iðnað myndi það hækka launin sín úr 375.000 í um 482.000 krón­ur, eða um 110.000 krónur á mán­uði.

Og ef við­kom­andi færi að vinna við glugga- eða bíla­þvott, eða á lyft­ara þá fengjust enn hærri laun.

Er þetta eðli­legt mat á störfum við upp­eldi barna og umönnun almennt?Mynd 1.

Þegar horft er til fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara (sem eru efstir á mynd­inni) þá fá þeir lægstu heild­ar­launin í hópi háskóla­mennt­aðra sér­fræð­inga í land­inu, eða um 543.000 krónur á mán­uði.

Það gildir síðan bæði um fag­lærða og ófag­lærða starfs­menn leik­skól­anna að engin starfs­hópur á vinnu­mark­að­inum hefur minni auka­tekjur ofan á grunn­laun­in. 

Nokkrir starfs­hópar eru með lægri grunn­laun en leik­skóla­fólk (sjá ljós­gráu súl­urnar á mynd­inn­i), en allir hafa hins vegar meiri auka­tekjur en leik­skóla­fólk (álags­greiðsl­ur, yfir­vinnu o.fl.), sem skilar þeim hærri heild­ar­launum en bjóð­ast á leik­skól­un­um.

Til­laga Efl­ingar um leið­rétt­ingu fyrir lægstu hópana lagar þessa stöðu þeirra allra lægstu lít­il­lega (um 20 til 50 þús­und kr.) – en ætti með réttu að vera meiri ef menn vilja virki­lega end­ur­skoða hið furðu­lega mat sem lagt er á störf þeirra sem vinna við upp­eldi og umönn­un.

Rekstur leik­skól­anna er ekki í sam­ræmi við lög

Í lögum um leik­skóla er skýrt að um 67% starfs­fólks skuli vera faglært. Nú er hlut­fall fag­lærðra leik­skóla­kenn­ara ein­ungis um 25%. Ófag­lærðir eru stærsti hluti starfs­manna.

Um ára­bil hefur verið við­var­andi flótti fag­lærðra starfs­manna af leik­skól­un­um, vegna vax­andi álags og mik­illar óánægju með laun.

Þess­ari þróun hefur fylgt veru­lega aukin starfs­manna­velta og tíðar fjar­vistir sem gerir allt starfið erf­ið­ara og meira krefj­andi fyrir starfs­fólk­ið. 

Þessi óheilla­þróun þýðir ekki bara að starf­semi leik­skól­anna er ekki lengur í sam­ræmi við lög, heldur eru starfs­skil­yrði allt önnur og verri en þegar þessum störfum var skipað í launa­flokk á grund­velli starfs­mats Reykja­vík­ur­borg­ar.

Það er því mikil þörf á alger­lega nýju starfs­mati sem tekur í senn mið af þessum breyttu starfs­skil­yrðum og hinu óeðli­lega van­mati á mik­il­vægi þess­ara starfa.

Ef borg­ar­yf­ir­völd koma til móts við kröfur Efl­ingar mun rekstur leik­skóla og skyldra sviða hjá borg­inni batna. End­ur­mat á launum þess­ara hópa er for­senda þess að slíkur árangur náist.

Er það ekki ábyrgð borg­ar­yf­ir­valda að tryggja að starf­semi leik­skóla sé innan ramma lag­anna?

Hvers vegna er ekki tekið á þessu máli á upp­byggi­legan hátt?

Höf­undur er pró­­fessor við HÍ og sér­­fræð­ingur í hluta­­starfi hjá Efl­ing­u-­­stétt­­ar­­fé­lagi.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Að sjá hið ósýnilega og þekkja hið hversdagslega
Kjarninn 30. nóvember 2021
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra kynnir nýtt fjárlagafrumvarp í morgun.
Stóru breytingarnar snúast um gjöldin af bílunum og akstrinum
Fjármálaráðherra segir að það stefni að óbreyttu í óefni hvað varðar tekjuöflun hins opinbera af ökutækjum og akstri. Jafna þurfi byrðar og láta rafbílaeigendur greiða meira. Hækkun kolefnisgjalds kemur til greina, en gæta þarf að jafnræði.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, við kynningu á fjárlagafrumvarpi ársins 2022 í morgun
Afkoma ríkissjóðs batnar um 120 milljarða króna milli ára
Bjartari sviðsmyndir um afkomu ríkissjóðs eru að raungerast. Peningar verða settir í viðbótarhækkun á bótum örorku- og endurhæfingarlífeyrisþega og framlög til heilbrigðismála aukast mest. Ef markaðsástæður eru góðar verður ráðist í frekari sölu á banka.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Frá gjörgæsludeildinni á Landspítalanum.
Gjörgæsluálagið vegna COVID-19 með því mesta á Norðurlöndunum
Ísland hefur færri gjörgæslurými á höfðatölu en öll hin Norðurlöndin. Vegna þess var mun hærra hlutfall þeirra undirlagt af COVID-19 sjúklingum hérlendis þegar faraldurinn var í hæstu hæðum heldur en í Noregi, Danmörku og Finnlandi.
Kjarninn 30. nóvember 2021
Ísland raðgreinir mest í heimi
Í Suður-Afríku, þar sem hið nýja afbrigði kórónuveirunnar Ómíkron greindist fyrst í síðustu viku, eru innan við 1 prósent jákvæðra sýna raðgreind. Hlutfallið er langhæst á Íslandi.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Jóhanna Sigurðardóttir, fyrrverandi forsætisráðherra.
Jóhanna gagnrýnir ríkisstjórn undir forystu Vinstri grænna fyrir að fjölga ráðuneytum
Fyrrverandi forsætisráðherra segir það vekja furðu að Vinstri græn ætli að „afhenda íhaldinu“ umhverfis-og loftslagsmálin. Það hafi barist kröftulega gegn rammaáætlun í áratug.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Orri Páll Jóhannesson er nýr þingflokksformaður Vinstri grænna.
Orri Páll þingflokksformaður Vinstri grænna
Orri Páll Jóhannsson var í dag valinn þingflokksformaður Vinstri grænna. Bjarni Jónsson verður ritari þingflokksins.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
„Umhverfismálin eiga að vera alls staðar“
Katrín Jakobsdóttir segist horfa á boðaða stækkun Vatnajökulsþjóðgarðar sem áfanga í átt að þjóðgarði á borð við hálendisþjóðgarðinn, sem bakkað er með í nýja stjórnarsáttmálanum. Kjarninn ræddi umhverfismál við Katrínu í gær.
Kjarninn 29. nóvember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar