Pestir, Inc. og Corp.

Steingrímur Ólafsson spyr hvort við viljum viðhalda kerfi sem ekki tekur tillit til þarfa þorra fólks, og mun á endanum leiða til enn meiri hörmunga en við erum að upplifa nú.

Auglýsing

Þegar COVID-pestin verður gengin yfir,- hvort sem það verður eftir sex mánuði, tólf eða átján, munu örugglega gefast mörg tækifæri til að fara yfir hvað hefði betur mátt gera og/eða öðruvísi, hvað vel var gert, og í framhaldi af því nýta þá þekkingu til að vera betur búin undir að eiga við næsta faraldur. Í ljósi þess að þau sem standa í stafni baráttunnar, hvort sem það er þríeykið sem stjórnar aðgerðum eða heilbrigðisstarfsmenn sem eru að fást við sjúkdóminn beint, virðast vera að gera réttu hlutina og vinna dag sem nótt okkur hinum til heilla, er kannski rétt að við hin spörum gagnrýnina. Hlýðum því sem okkur er sagt varðandi sóttkví og einangrun, umgengnis- og samkomubann sem og annað það sem gerir heilsufarslegan skaða af vírusnum sem minnstan.

Því sem við hin ættum hins vegar að velta fyrir okkur er hvað tekur við? Ástand sem reyndar er að sumu leyti orðið að veruleika. Ljóst er að efnahagsleg áhrif pestarinnar verða langvinn og hafa jafnvel sést spádómar um að áhrifin verði enn verri á heimsbúskapinn en hið s.k. bankahrun, eða jafnvel kreppan mikla á þriðja og fjórða áratug síðustu aldar. Nema að nú eru ríki heims og almenningur enn verr búin undir að takast á við nýja kreppu heldur en þá síðustu, enda ekki búin að jafna sig á þeim efnahagslegu hörmungum sem þá gengu yfir. Þess utan mun kreppa þessi leggjast á alla heimsbyggðina í einu og það á sama tíma. Skuldir flestra ríkja heims eru meiri í dag en þá, atvinnuleysi meira, ójöfnuður meiri, innviðir flestra ríkja eru illa í stakk búnir til að takast á við þarfir almennings o.s.frv. o.s.frv. Ef einungis er litið til Íslands þá spyr maður sig hvað gerist þegar hingað kemur varla nokkur erlendur ferðamaður í bráð og lengd, hverjir eiga að kaupa fiskinn héðan dýrum dómum og ekki mun álverð hækka á næstunni. Staðan er einfaldlega þannig, að fólk í útlöndum á nóg með sjálft sig; minnkandi tekjur, aukið atvinnuleysi og almennt hallæri sem aftur hefur áhrif á Íslandi. Því er ekki annað að sjá en að nú sé hafin djúp og langvinn kreppa.

Auglýsing
Sú fullyrðing sem mörgum virðist ansi hreint vera tamt að halda fram í sambandi við COVID-pestina er að „öll séum við nú á sama báti“ er nú hálf hláleg. Hvað ætli þeim þjóðum og þjóðarbrotum sem nú búa við þurrka og hungur þyki um þessa fullyrðingu, eða þessum heimilis- og atvinnulausu í ríkjum þar sem smjör drýpur af hverju strái, fólkinu í yfirfullum flóttamannabúðum heimsins sem eru þar vegna loftslagsbreytinga og/eða stríðsátaka og fólkinu sem býr enn á svæðum og í löndum þar sem geisa styrjaldir. Þá er það fólk ótalið sem hefur þurft áratugum saman að horfa upp á alþjóðleg stórfyrirtæki hirða allan ágóða af nýtingu náttúruauðlinda í löndum sínum, hvort sem um ræðir málma, steinefni, kol eða olíu. Ekki má heldur gleyma fólkinu í þeim ríkjum sem hefur þurft að búa við áratuga viðskiptabann sökum þess að stjórnvöld viðkomandi ríkja vildu koma ágóðanum af nýtingu náttúruauðlinda sinna til þjóðarinnar. Ágóða sem m.a átti að nota  til að byggja upp heilbrigðiskerfi, en ekki sem arðgreiðslur til eigenda alþjóðlegra auðhringa studdum af voldugum ríkisstjórnum. Því miður hafa íslensk stjórnvöld ávalt stutt viðskiptabönn þegar „okkar nánustu bandamenn“ fjármagnaðir af INC. og Corp., hafa smellt fingrum, og utanríkisráðherrarnir okkar „litið stöðuna alvarlegum augum“. Öllu þessu fólki hlýtur að líða vel með að vera loksins „á sama báti“ og við.

Því læðist sú hugsun að manni, að kannski sé þetta efnahags- og þá ekki síður það auðlindanýtingarkerfi sem við höfum búið við síðasta árhundraðið endanlega hrunið,- eða að það virki í það minnsta ekki fyrir þorra fólks. Reyndar hefur þetta kerfi virkað ágætlega fyrir ríkustu 10% mannkyns, og þá sérstaklega fyrir það eina prósent sem er allra ríkast. En þá um leið á kostnað hinna 90%. Það eitt og sér ætti að klingja einhverjum bjöllum. Reyndar eru þegar farnar að birtast fréttir um að þeir allra ríkustu hafi heldur betur nýtt sér ástandið til að græða á hruni hlutabréfamarkaða með kaupum og sölu hlutabréfa, beinna ríkisstyrkja og skattaívilnana svo dæmi séu nefnd.

Ójöfnuður mun aukast í heiminum frá því sem nú er, og verður Ísland engin undantekning frá því. Þeir einstaklingar og fyrirtæki sem hafa sölsað undir sig náttúruauðlindirnar, munu sjá tækifæri í því að eignast enn meira af þeim. Það verður í það minnsta mikil freisting fyrir landstjórnina og sveitarfélögin að koma orkufyrirtækjunum okkar í verð þegar þarf að fara að takast á við efnahagslegar afleiðingar COVID-pestarinnar. Það þarf jú að halda uppi lágmarks heilbrigðis- og velferðarþjónustu, menntakerfi, löggæslu o.s.frv., og ekki króna til í kassanum vegna ónógra tekna. Svona mun þetta verða um heim allan,- aukinn ójöfnuður og óréttlæti á kostnað almennings. Og er ballið bara rétt að byrja.

Auðvitað kemur að því að lækning eða bóluefni finnist við veirunni,- spurning hvað það tekur langan tíma. Auðvitað er fólk líka hrætt við þær afleiðingar sem pestin mun hafa á sitt daglega líf og sinna nánustu. Kannski er hluti þessarar hræðslu til kominn vegna þess að við getum ekki með nokkru móti vitað hver veikist næst eða hversu illa, enda „óvinurinn“ ósýnilegur. Í því sambandi er dálítið merkilegt til þess að hugsa, að ekki hefur vantað viðvaranir frá vísindamönnum um að við gætum vænst þess að pest eða heimsfaraldur sem þessi stingi sér niður. Því er sorglegt til þess að hugsa hvað stjórnvöld um allan heim voru óviðbúin, litlar varnir til staðar eða áætlanir um hvernig skyldi takast á við vanda sem þennan.

Eins verður manni hugsað til annars vanda sem mannkynið stendur frammi fyrir núna. Vanda sem alþjóða vísindasamfélagið er búið að vara við í mörg ár, og við erum þegar farin að upplifa og finna á okkar eigin skinni. En það eru loftslagsbreytingar af mannavöldum. Miðað við hvað við vorum óviðbúin þessum vágesti sem COVID-pestin er, þá býð ég ekki í það þegar loftslagsbreytingarnar fara virkilega að taka í.

Það er kannski mál til komið að við stöldrum aðeins við. Viljum við áfram viðhalda efnahagskerfi sem byggir á nýlendustefnu, sem krefst sífellt meiri neyslu og notkunar á náttúruauðlindum, stöðugt meiri brennslu og mengunar af völdum olíu og kola, gífurlegri auðsöfnun fárra einstaklinga og þ.m. aukins ójafnaðar? Kerfis sem ekki tekur tillit til þarfa þorra fólks, og mun á endanum leiða til enn meiri hörmunga en við erum að upplifa nú.

Svari hver fyrir sig.

Höfundur starfar við olíuvinnslu.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Sema Erla telur að dómsmálaráðherra og staðgengill Útlendingastofnunar ættu að segja starfi sínu lausu.
„Ómannúðlegar, kaldrifjaðar og forkastanlegar“ aðgerðir ÚTL
Formaður Solaris segir að aðgerðir Útlendingastofnunar séu okkur sem samfélagi til háborinnar skammar – að æðstu stjórnendur útlendingamála gerist sekir um ólöglegar aðgerðir gegn fólki á flótta.
Kjarninn 22. júní 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja, ásamt samstarfsaðilum frá Namibíu er þeir komu í heimsókn til Íslands.
Samherji „hafnar alfarið ásökunum um mútugreiðslur“
Starfshættir Samherja í Namibíu, sem voru að frumkvæði og undir stjórn Jóhannesar Stefánssonar, voru látnir viðgangast allt of lengi og hefði átt að stöðva fyrr. Þetta kemur fram í „yfirlýsingu og afsökun“ frá Samherja.
Kjarninn 22. júní 2021
Afsökunarbeiðnin sem birtist í Fréttablaðinu og Morgunblaðinu í morgun. Undir hana skrifar Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Samherji biðst afsökunar á starfseminni í Namibíu: „Við gerðum mistök“
Forstjóri Samherja skrifar undir afsökunarbeiðni sem birtist í á heilsíðu í tveimur dagblöðum í dag. Þar segir að „ámælisverðir viðskiptahættir“ hafi fengið að viðgangast í starfsemi útgerðar Samherja í Namibíu.
Kjarninn 22. júní 2021
Neyðarástandi vegna faraldurs kórónuveiru var aflétt í Tókýó í gær.
Allt að tíu þúsund áhorfendur á hverjum keppnisstað Ólympíuleikanna
Ákvörðun hefur verið tekin um að leyfa áhorfendum að horfa á keppnisgreinar Ólympíuleikanna á keppnisstað en Japönum einum mun verða hleypt á áhorfendapallana. Ólympíuleikarnir í Tókýó hefjast þann 23. júlí.
Kjarninn 21. júní 2021
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Aðförin að lýðræðinu
Kjarninn 21. júní 2021
Guðrún Johnsen hagfræðingur og lektor við Viðskiptaháskólann í Kaupmannahöfn.
Segir dálkahöfundinn Tý í Viðskiptablaðinu hafa haft sig á heilanum í meira en áratug
Guðrún Johnsen hagfræðingur segir allt sem hún hafi sagt í viðtali við RÚV um sölu á Íslandsbanka í byrjun árs hafa gengið eftir. Afslátturinn sem hafi verið gefinn á raunvirði bankans sé 20-50 prósent.
Kjarninn 21. júní 2021
Tæpum helmingi íslenskra blaðamanna verið ógnað eða hótað á síðustu fimm árum
Samkvæmt frumniðurstöðum úr nýrri rannsókn um þær ógnir sem steðja að blaðamönnum kemur fram að helmingur blaðamanna hafi ekki orðið fyrir hótunum á síðustu fimm árum. Töluvert um að siðferði blaðamanna sé dregið í efa.
Kjarninn 21. júní 2021
Viðar Halldórsson
Má ekki bara sleppa þessu? Um verðlaunaafhendingar á skólaútskriftum
Kjarninn 21. júní 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar