Matvælastefna fyrir bændur?

Stjórnarmaður í Neytendasamtökum Íslands skrifar um nýja matvælastefnu til ársins 2030, sem stjórnvöld kynntu fyrr í mánuðinum.

Auglýsing

Það er margt gott í mat­væla­­stefnu til 2030, sem stjórn­­völd kynntu 10. des­em­ber 2020, miðað við stöðu þess­­ara mála í dag, en mun betur þarf að gera ef stefnan á að gagn­­ast neyt­endum og almenn­ingi vel. 

Meðal þess sem horfir til betri vegar í stefn­unni er að það er þó leit­ast við að horfa til hags­muna neyt­enda. Í upp­hafs­orðum neyt­enda­kafl­ans seg­ir: „Neyt­endur sem þekkja rétt­indi sín standa sterk­ari á mark­aði. Setja þarf skýrar reglur til grund­vallar við­skiptum og tryggja virka sam­keppni sem eykur vel­ferð neyt­enda og jafn­ræði fram­leið­enda".

Hingað til hafa hags­muna­verðir land­bún­að­ar­ins ekki verið að hafa mikið fyrir því að minn­ast á neyt­endur þegar þeir gera sínar kröfur um toll­vernd, toll­kvóta og fram­laga skatt­greið­enda á fjár­lög­um. Þeir hafa eig­in­lega horft þannig á að neyt­endur geti bara étið það sem bændur fram­leiða hvað sem það kostar og hvernig sem það er fram­leitt. Það sé mál land­bún­að­ar­ins. Umhverf­ið, dýra­vernd, mat­væla­verð, fjöl­breytni mat­væla... iss, pis­s... skiptir ekki máli. „Látið okkur hafa pen­ing, verndið okkur fyrir sam­keppni og við fram­leiðum bara það sem okkur sýnist," hafa þeir í raun­inni sag­t. 

Auglýsing
Það má því segja að þessi kafli í mat­væla­stefn­unni sem fjallar um neyt­endur horfi til betri veg­ar. En jafn­vel í þessa fyrstu setn­ingu þar sem fjallar um neyt­endur og mat­væli er ljóst að það er litið þannig á að neyt­endum sé ekki treystandi, það þurfi að hafa vit fyrir þeim. Þá þurfi að upp­fræða um hvað sé þeim fyrir bestu og vernda þá fyrir eigin hvat­vísi og órök­réttum kaupá­kvörð­unum sem þeir myndu taka ef mat­væla­mark­aður væri frjáls. Það sé ekki óhætt að hleypa mat­vælum tolla- og hindr­un­ar­laust inn í landið því þá muni neyt­endur bara kaupa ódýr­ari inn­flutt mat­væli sem séu óholl, það fari illa með umhverfið og muni rústa íslenskum land­bún­að­i. 

Það sem mat­væla­stefnan hefði átt að byrja á að segja varð­andi neyt­endur er á þessa leið: 

„Neyt­endur hafa aðgang að opnum mat­væla­mark­aði þar sem í boði er án mark­aðs­hind­r­ana, fjöl­breytt úrvali mat­væla, á mark­aðs­verði, án tolla og ann­arra hind­r­ana ann­ara en þeirra sem stafa af eðli­legu fag­legu mat­væla­eft­ir­liti."

Með slíkri stefnu eykst fjöl­breytni mat­væla á mark­aði og verð lækka nokk­uð. Það kemur (fá­tæk­um) neyt­endum best og bætir sam­keppn­is­hæfni lands­ins sem ferða­manna­lands og lands sem á í vax­andi sam­keppni við önnur lönd um fólk og fyr­ir­tæki og þar með lífs­kjör.

Í fljótu bragði virð­ist stefnan vera rök­rétt hvað varðar kolefn­is­spor mat­væla. Hag­muna­verðir land­bún­að­ar­ins hafa haldið því fram að inn­lend mat­væli séu með minna kolefn­is­spor en inn­flutt. Það er ekki rétt. Það þarf að flytja inn aðföng fyrir mat­væla­fram­leiðslu til dæmis um 2 kg. af korni fyrir hvert kg. sem fram­leitt er af svína- og kjúklinga­kjöti. Svipað á við um lamba­kjöt­ið, að sínu leyti. Þá er eftir að nefna hvernig rík­is­styrkt mjólkur og kjöt­fram­leiðsla hefur farið með land­ið. Nægir að nefna vot­lendi, jarð­ar­gróður og mold­ina sem hefur „fokið burt". Nefnt er í stefn­unni að gæta þurfi að kolefn­is­spori, sem er rétt.

Sem sagt, mat­væla­stefnan er lítið spor í rétta átt, í flottum umbúðum sam­t. 

Höf­undur er við­skipta­fræð­ingur og í stjórn Neyt­enda­sam­tak­anna.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Kindle með penna og Pixel lekar
Kjarninn 3. október 2022
Mynd frá sænsku strandgæslunni sýnir hversu stór hvert og eitt gat á leiðslunni er. Uppstreymið raskaði sjó á um kílómetra svæði.
Fjöldi herskipa við gaslekana – Svæðið skilgreint sem „glæpavettvangur“
Þótt gas flæði ekki lengur út úr gasleiðslum Nord Stream 1 og 2 er enn gas í þeim. Á vettvang streymir nú fjöldi herskipa frá nokkrum ríkjum. Rússar gætu talið sig eiga rétt á að koma að rannsókninni þar sem atvikið átti sér stað á alþjóðlegu hafsvæði.
Kjarninn 3. október 2022
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Kvenskörungurinn Jóninna Sigurðardóttir
Kjarninn 3. október 2022
Jóhann Páll Jóhannsson, þingmaður Samfylkingarinnar, er fyrsti flutningsmaður breytinga á lögum um stöðuveitingar.
Óheimilt verði að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi
Þingmaður Samfylkingar fer fyrir frumvarpi um breytingar á lögum um stöðuveitingar þar sem ráðherra verður óheimilt að skipa í embætti ráðuneytisstjóra með flutningi. Einnig er lagt til að takmarka heimildir ráðherra til stöðuveitinga án auglýsingar.
Kjarninn 3. október 2022
Karl Englandskonungur hafði áhuga á að sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í Egyptalandi í næsta mánuði. Liz Truss forsætisráðherra finnst það ekki svo góð hugmynd.
Truss vill ekki að Karl konungur sæki COP27
Umhverfismál hafa löngum verið Karli konungi hugleikin. Hann mun hins vegar ekki sækja loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna, COP27, í næsta mánuði þar sem Lis Truzz forsætisráðherra ráðlagði honum að fara ekki.
Kjarninn 3. október 2022
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Segir Jón Baldvin „haga sér eins og rándýr sem velur bráð sína af kostgæfni“
Fyrrverandi formaður Samfylkingarinnar segir að Íslendingar eigi „mjög erfitt með að horfast í augu við að flottir karlar misbeiti valdi sínu gagnvart ungum konum og körlum.“ Það þurfi hins vegar að horfast í augu við að þeir geri það.
Kjarninn 3. október 2022
Joola marar í hálfu kafi undan ströndum Gambíu, daginn eftir slysið.
444 börn
Titanic Afríku hefur ferjan Joola verið kölluð. Það er þó sannarlega ekki vegna glæsileika hennar heldur af því að hún hlaut sömu skelfilegu örlög.
Kjarninn 2. október 2022
Ólöf Sverrisdóttir ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi í eitt ár. Úr varð ljóðabókin Hvítar fjaðrir.
Ljóðin féllu eins og hvítar fjaðrir af himnum ofan
Ólöf Sverrisdóttir leikkona ákvað að skrifa ljóð á hverjum degi og við það fóru ljóðin að koma til hennar í svefnrofanum á morgnana. Afraksturinn ber heitið „Hvítar fjaðrir“ og safnað er fyrir útgáfu ljóðabókarinnar á Karolina fund.
Kjarninn 2. október 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar