Eins og að byggja Kodak filmuverksmiðju þegar snjallsíminn er að hefja innreið sína

Benedikta Guðrún Svavarsdóttir skrifar fyrir hönd félagasamtakanna VÁ sem berjast gegn opnu sjókvíaeldi við Seyðisfjörð.

Auglýsing

Íbúar á Seyðisfirði hafa ýmsar ólíkar áherslur fyrir mótmælum sínum gegn því að 10 þúsund tonna opið sjókvíaeldi verði sett ofan í fjörðinn en það sem sameinar hópinn er þetta: 

# Fullkomið samráðsleysi fyrirtækisins við bæjaryfirvöld, við íbúa og aðra hagsmunaaðila er málið varða.

# Að fyrirtækið túlki óskýra hafnarlöggjöfina þannig að höfnin/bæjaryfirvöld fyrir hönd íbúa hafi ekkert skipulagsvald á sínu hafnarsvæði árið 2021. 

Það eru mikil vonbrigði að Múlaþing taki ekki alvarlega að 55 % íbúa hafi skrifað undir yfirlýsingu gegn öllu sjókvíaeldi í firðinum. Þetta er þvert á gefin fyrirheit í nýafstöðnu sameiningarferli þar sem loforð um íbúalýðræði og að hver bæjarkjarni haldi sinni sérstöðu var haldið á lofti. Eina leiðin hér á Seyðisfirði var því að stofna félagasamtökin VÁ! Félag um vernd fjarðar og ráða lögfræðing til þess að finna og leiða í ljós fjölmarga galla sem voru í frummatsferli Fiskeldis Austfjarða. Því miður bendir flest til þess að meirihluti sveitarstjórnar ætli að freista þess að koma þessum áformum í gegn og halda áfram sérstakri hagsmunagæslu fyrir sjókvíaeldisfyrirtækin, sem unnu sannarlega í kvótalottói íslenska ríkisins, frekar en að standa vörð um hagsmuni íbúa á Seyðisfirði.

Ekki undirstaða atvinnu

Sjókvíaeldi er gagnrýnt meðal fjölmarga vísindamanna og er starfsemin skilgreind mengandi. Ef náttúran hefur einhvern tímann átt að fá að njóta vafans - þá er það núna. Framtíð iðnaðarins er ekki í opnu sjókvíaeldi með tilheyrandi áhrifum á náttúru, fiskistofna og lífsviðurværi fjarða. Þetta eru upplýsingar sem má lesa frá iðnaðinum sjálfum. Sú mikla framleiðsluaukning sem er fyrirséð í landeldi á næstu árum mun breyta landslaginu í þessum iðnaði varanlega. Rekstur sjókvíaeldis á svæðum þar sem starfsemin er kostnaðarsöm og flutningur eldislaxins á markað er flókinn, verður í vandræðum innan næsta áratugar. Það er ekki tilviljun að norskir fjárfestar eru víðast hvar í aðalhlutverkum í landeldis uppbyggingunni, allt frá Japan til Bandaríkjanna. Þetta er fólk sem þekkir innviði kerfisins, hefur langa reynslu af laxeldi og áttar sig á þeim möguleikum sem felast í því að þurfa ekki að fljúga laxinum um langan veg þangað sem á að selja hann.

Auglýsing
Þau sem halda því fram að sjókvíaeldi geti verið undirstaða í byggðum á Íslandi til lengri tíma eru annað hvort ekki að fylgjast með þróuninni á þessum markaði, eða hafa sína eigin persónulegu hagsmuni í huga. Það síðarnefnda er því miður líklegri skýring. Eins hafa ýmsar tækninýjungar þegar litið dagsins ljós, skip sem sýgur fiskinn úr eldinu og siglir með aflann lifandi nær markaðnum. Þannig sparast tími og mannaflaþörf á landi við sjókvíaeldið verður hverfandi. Góð samlíking sem heyrðist á fundi félagsins VÁ! á dögunum í Tehúsinu á Egilsstöðum var að þetta líkist því að byggja Kodak-filmuverksmiðju þegar snjallsíminn var að hefja innreið sína. 

Víti til varnaðar fyrir vestan

Vert er að skoða í þessu sambandi siðferðisvitund stórfyrirtækja í sjávarútvegi á Íslandi. Það vafðist ekki fyrir sjávarútvegsfyrirtækjum að leggja af útgerð og vinnslu í hverju þorpinu á fætur öðru til þess að geta aukið við arðgreiðslur eiganda sinna. Það var ekki horft til byggðarlaganna og framtíð þeirra þá. Skilaboð sjókvíaeldisfyrirtækjanna í dag eru að nú sé björgunin til þessara sömu þorpa komin - nema hvað að leikborðið er alveg eins uppsett, meira að segja aðeins verra. En það verða aftur örfáir sem taka arðinn til sín og það sem verra er að fyrirtækin eignast bæjarfélögin. Setja upp sín verð og sínar kröfur þegar völdin eru orðin nægileg, til þeirra þarf að sækja hvers kyns styrki og guð hjálpi þér ef þú ætlar ekki að spila með. Niðurstaðan er óheilbrigður samfélagsstrúktur þar sem fáir ráða ríkjum án þess að fólk átti sig endilega á því. Við höfum séð þetta raungerast á Vestfjörðum þar sem þegar er hafið dómsmál vegna vangoldinna efnda í greiðslu til sveitarfélagsins. Það er merkilegt að þeir sýna sitt rétta andlit svona fljótt og áður en öll leyfi eru komin til framkvæmda. Það ætti að geta orðið okkur víti til varnaðar.

Nú spretta upp jákvæðar umfjallanir um mikilvægi sjókvíaeldis fyrir efnahagsbúskap þjóðarinnar. Þá er mikilvægt að muna aftur eftir þessari siðferðisvitund fyrirtækja. Ennþá hefur enginn tekjuskattur verið greiddur af greininni og jú vissulega mikil uppbygging og aukning að eiga sér stað. Þegar kemur að því að taka út arðinn þá verður mjög auðvelt að greiða háar fjárhæðir á móti útflutningstekjum í hvers kyns ráðgjöf, fóður og tækjakostnað - og taka arðinn út þar sem það er hagkvæmara. Horfið á hverjir eru á bakvið fiskeldið og hvernig þeir komust þangað. Þetta eru yfirleitt menn sem eru nátengdir pólitíkinni og eru sannarlega komnir á feitan spena fyrir því að liðka til á réttum stöðum. Það er búið að láta sjókvíaeldiskvóta þjóðarinnar í hendur örfárra aðila fyrir lítið brot af því sem greiða þyrfti fyrir hann í Noregi. Af hverju fær þetta að gerast í miðri baráttu fyrir breytingum á auðlindaákvæðum stjórnarsáttmálans?

Það er ekki hægt að stilla því þannig upp að þar sem Seyðfirðingar setji sig upp á móti opnu sjókvíaeldi með þessum yfirgangi sé samfélagið á móti atvinnuuppbyggingu. Þvert á móti hefur verið uppbygging á undanförnum árum og mikil trú á framtíðina með kröftugu fólki sem hér býr.  Á Seyðisfirði er núna auðugur jarðvegur og margir sprotar hafa sprottið upp á heilbrigðum hraða. Það er nóg eftir af fræjum og við viljum veðja á þau. Við veðjum ekki á skammtímagróða sem þegar heildarmyndin er skoðuð er mjög fáum til framdráttar og umfram allt er náttúrunni hættulegur.

Allir sem vilja styðja rödd okkar geta skráð sig á heimasíðu félagsins: www.va-felag.is

Höfundur er meðlimur í félagasamtökunum VÁ.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Það liggur ekki fyrir hvort Ísland geti gert tvíhliða samning til að tengja krónu við evru
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur um það sé mögulegt fyrir Ísland að gera samkomulag við Seðlabanka Evrópu um að tengja krónuna við evru.
Kjarninn 23. september 2021
Sigríður Ólafsdóttir
Draumastarf og búseta – hvernig fer það saman?
Kjarninn 23. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd: Í aðdraganda kosninganna er blóðmeraiðnaðurinn svarti blettur búfjáreldis – Hluti II
Kjarninn 23. september 2021
Segist hafa reynt að komast að því hvað konan vildi í gegnum tengilið – „Við náðum aldrei að ræða við hana“
Fyrrverandi formaður KSÍ segir að sambandið hafi frétt af meintu kynferðisbroti landsliðsmanna í gegnum samfélagsmiðla. Formleg ábending hafi aldrei borist.
Kjarninn 23. september 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður Vinstri grænna.
Fleiri kjósendur Sjálfstæðisflokks vilja Katrínu sem forsætisráðherra en Bjarna
Alls segjast 45,2 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins að þeir vilji fá formann Vinstri grænna til að leiða þá ríkisstjórn sem mynduð verður eftir kosningar.
Kjarninn 23. september 2021
Hugarvilla að Ísland sé miðja heimsins
Þau Baldur, Kristrún og Gylfi spjölluðu um Evrópustefnu stjórnvalda í hlaðvarpsþættinum Völundarhús utanríkismála.
Kjarninn 23. september 2021
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 4: Byggir Evrópustefna íslenskra stjórnvalda á áfallastjórnun?
Kjarninn 23. september 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Kosningarnar núna snúast um loftslagsmál
Kjarninn 23. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar