Hugsað til framtíðar

Birna Gunnlaugsdóttir grunnskólakennari skrifar um sögu mannkynsins, minnis- og vinnslugetu mannsheilans og veltir fram spurningum um framtíð náms.

Auglýsing

Margt ein­kennir tutt­ug­ustu og fyrstu öld­ina í tíma­tali mann­kyns umfram síð­ustu öld. Hæst ber senni­lega öfl­ugar tækninýj­ung­ar, öra hnatt­væð­ingu efna­hags­kerfa, menn­ing­ar­heilda og hug­mynda­kerfa yfir­leitt, auk til­tölu­lega aug­ljósra breyt­inga á loft­hjúpi jarð­ar. Breyt­ing­arnar eru það hraðar að hugir manna og þau kerfi, sem þeir hafa skapað til að halda utan um þekk­ing­una, virð­ast ekki duga til að hafa yfir­sýn svo nokkru nemi.

Hlut­falls­lega örfáir ein­stak­ling­ar, vís­inda­menn af mis­mun­andi rann­sókn­ar­svið­um, gera sér þokka­lega grein fyrir umfangi og jafn­vel inn­taki þekk­ing­ar­inn­ar. Almenn­ingur fer gjarnan villu vegar s.s. í þekk­ingu á lýð­fræði og skyldum þáttum í heims­þorp­inu og reyndar á það líka við um fjöl­miðla­fólk og háskóla­borg­ara. Ola Ros­l­ing, sænskur læknir á alþjóð­lega vísu, hefur sýnt fram á það frammi fyrir fjöl­mörgum áheyr­end­um, með því að gera úttekt á þekk­ingu þeirra á ýmsum stað­reyndum um íbúa jarð­ar.

Sem líf­vera er mað­ur­inn ekki enn orð­inn mið­aldra. Frá myndun fyrstu örver­unnar til manns­ins í núver­andi mynd eru liðnar um 4,5 millj­arðar ára af líf­tíma jarð­ar, sam­kvæmt Sir Martin Rees, pró­fess­ors í heims- og stjarneðl­is­fræði. Enn eru 5,5 millj­arðar ára eft­ir, þ.e. þar til sólin okkar hefur leyst upp allan kjarna sinn, brennur út og líf jarðar hverf­ur. Ef við hefðum horft á þróun jarð­ar­innar utan frá, sem geim­verur á annarri plánetu, hefðum við lengst af ekki séð neinar breyt­ingar aðrar en að völdum nátt­úr­unn­ar. Séð ísbreiður stækka og minn­ka, lönd fær­ast til og yfir­borð jarðar breyt­ist vegna eld­gosa. Allra fyrstu mann­gerðu breyt­ing­arnar verða sýni­legar með til­komu akur­yrkju­sam­fé­laga fyrir aðeins um 11 þús­und árum síð­an.

Auglýsing

Nú á síð­ast­liðnu sek­úndu­brota­broti af ævi manns­ins og for­vera hans sem líf­vera, tekur mann­fólk­inu að fjölga sífellt örar, það þjappar sér saman í borgir og tekur til við iðn­að­arfam­leiðslu. Afleið­ingar þess eru á okkar tímum að koltví­sýr­ingur í and­rúms­lofti er í sögu­legu hámarki, en hann er nú sam­bæri­legur við magnið sem var fyrir millj­ónum ára. Ofræktun lands og óhóf­leg notkun kemískra efna á nátt­úr­una er alþjóð­leg. Dr. Bob Ward, fram­kvæmda­stjóri innan CCCEP bendir á að menn­irnir hafa nú sjálfir end­ur­skapað for­­sög­u­­legt veð­ur­far og snúið lofts­lags­klukk­unni við. Eins og hendi sé veifað þekja auk þess margss­konar raf- og örbylgjur jarð­kringl­una og menn­irnir hasla sér völl utan jarð­ar. Þeir setja mark sitt á eigin stjörnu­kerfi með geim­förum og gervi­hnöttum að lág­marki.

Hug­takið hraði nær vart yfir þann vöxt þekk­ingar og tækni sem er að verða til, en kannski veld­is­hraði. Spurn­ing er jafn­vel hvort „tím­inn“ sjálfur fái breytta merk­ingu?

Vís­inda­menn eru frekar en ekki á því að minnis- og vinnslu­geta manns­heil­ans sé allt að því full­nýtt. Mað­ur­inn geti ekki aflað sér þeirrar orku sem frek­ari heila­starf­semi þarfn­ist. Aðrir mót­mæla því s.s. „biohackers“ eða líf­hakk­ar­ar, og segja að breytt matar­æði, líf­ræn og ólíf­ræn lyf, hug­leiðsla og e.t.v. fleira geti virkjað heilan tölu­vert betur en nú er. Ef mann­kynið þró­ast áfram í 5-6 millj­arða ára, hvað ætli teg­undin heiti þá og hvers verður hún megn­ug?

Ég hef stiklað á veru­lega stóru, snert á tækni- og vís­inda­heim­inum og gengið út frá því að jarð­kringlan sé eitt heims­þorp í efna­hags-, nátt­úru­fars­legu og menn­ing­ar­legu til­liti. Hvar allur almenn­ingur stendur í þeirri ver­öld hef ég varla nefnt. Hvernig komum við börnum sam­tím­ans og kyn­slóðum fram­tíðar til manns? Hvaða hlut­verk hafa skólar og aðra mennta­stofn­anir í fram­tíð­inni? Eða er spurn­ingin kannski frem­ur; hvernig menntum við hvort ann­að?

Höf­undur er grunn­skóla­kenn­ari og for­manns­fram­bjóð­andi í Kenn­ara­fé­lagi Reykja­víkur

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jón Ólafur Ísberg
Nýr þjóðhátíðardagur
Kjarninn 1. desember 2022
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - „Það er enginn að fara hakka mig”
Kjarninn 1. desember 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Sýndu þakklæti í verki 感恩图报
Kjarninn 1. desember 2022
Kísilverksmiðjan í Helguvík verður líklega flutt, eða fundið nýtt hlutverk, samkvæmt tilkynningu Arion banka.
„Allt útlit fyrir“ að kísilverið í Helguvík verði ekki gangsett á ný
Arion banki og PCC hafa slitið viðræðum um möguleg kaup PCC á kísilverksmiðjunni í Helguvík. Einnig hefur Arion sagt upp raforkusamningi við Landsvirkjun, þar sem framleiðsla kísils var forsenda samningsins.
Kjarninn 1. desember 2022
Dagur B. Eggertsson er sem stendur borgarstjóri í Reykjavík. Einar Þorsteinsson mun taka við því embætti síðar á kjörtímabilinu.
Sá hluti Reykjavíkurborgar sem rekinn er fyrir skattfé tapaði 11,1 milljarði á níu mánuðum
Vaxtakostnaður samstæðu Reykjavíkurborgar var 12,1 milljarði króna hærri en áætlanir gerðu ráð fyrir á fyrstu níu mánuðum ársins. Samstæðan skilar hagnaði, en einungis vegna þess að matsvirði félagslegs húsnæðis hækkaði um 20,5 milljarða króna.
Kjarninn 1. desember 2022
Nafnlausi tindurinn til hægri á myndinni. Efst eru Geirvörtur.
Vilja að nafnlausi tindurinn heiti Helgatindur
Nafnlaus tindur sem stendur um 60 metra upp úr ísbreiðu Vatnajökuls ætti að heita Helgatindur til heiðurs Helga Björnssyni jöklafræðingi, segir í tillögu sem sveitarstjórn Skafárhrepps hefur samþykkt fyrir sitt leyti.
Kjarninn 1. desember 2022
Íslandsbanki segir ekki hversu margir fengu flokkun sem hæfir fjárfestar á meðan að á útboðinu stóð
Í skýrslu Ríkisendurskoðunar um söluferli Íslandsbanka kemur fram að fjárfestar sem voru ekki í viðskiptum við Íslandsbanka gátu sótt um og fengið flokkun sem „hæfir fjárfestar“ á þeim klukkutímum sem útboðið stóð yfir.
Kjarninn 1. desember 2022
Lilja D. Alfreðsdóttir, menningar- og viðskiptaráðherra.
Ríkisstjórnin samþykkti áframhaldandi styrkjagreiðslur til fjölmiðla en til eins árs
Áfram sem áður er ágreiningur innan ríkisstjórnar Íslands um styrki til einkarekinna fjölmiðla. Styrkjakerfið verður framlengt til eins árs í stað tveggja. Um er að ræða málamiðlun til að ná frumvarpinu úr ríkisstjórn.
Kjarninn 1. desember 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar