Með samstarfi við ASÍ, BSRB og BHM vonast eldra fólk eftir betri tíð

Eldra fólk lítur ekki á sig sem sérréttindahóp, skrifar Þorbjörn Guðmundsson. Það sem brennur á því er skortur á fjárhagslegu öryggi og fjölbreyttum búsetuformum sem tryggi öryggi og samveru.

Auglýsing

Sú ánægju­lega þróun hefur átt sér stað á Íslandi að sífellt fleiri ná því að verða 67 ára og eldri. Margt bendir til að þessi þróun haldi áfram og fleiri og fleiri ná því að verða 90 ára og eldri. Það er full ástæða til að gleðj­ast yfir þessum árangri sem má þakka miklum félags­legum umbótum og fram­förum í lækna­vís­ind­um. Stundum fær maður á til­finn­ing­una að stjórn­völd skynji þetta sem ógn en ekki tákn um góðan árang­ur. Sinnu­leysi stjórn­valda til langs tíma hefur leitt til þess að við erum ekki nægj­an­lega vel búin undir þær sam­fé­lags­legu breyt­ingar sem fylgir því að hlut­fall eldra fólk fer stækk­andi.

Eldra fólk lítur ekki á sig sem sér­rétt­inda­hóp sem eigi rétt umfram aðra í sam­fé­lag­inu en gerir kröfu til að sam­fé­lags­formið taki mið af þeirri ein­földu stað­reynd að eldra fólki fer fjölg­andi og það kallar á nýjar áherslur bæði í þjón­ustu og skipu­lags­mál­um. Til að ná því mark­miði að eldra fólk geti og vilji búa sem lengst á eigin heim­ili kallar á nýjar áherslur og lausn­ir.

Það sem brennur helst á eldra fólki er skortur á fjár­hags­legu öryggi og fjöl­breyttum búsetu­formum sem tryggi öryggi og sam­veru.

Auglýsing

Hægt er að full­yrða að helm­ingur þeirra sem taka líf­eyri frá almanna­trygg­ingum hafi lágar eða mjög lágar tekj­ur. 30% eru með tekjur sem eru veru­lega undir umsömdum lág­marks­launum sem eru 368.000 kr. á mán­uði fyrir skatt. Þeir sem eru verst settir er fólk sem er með lágan líf­eyri, býr eitt og er með mik­inn hús­næð­is­kostnað og/eða er á leigu­mark­aði.

LEB – Lands­sam­tök eldri borg­ara hefur lagt mikla áherslu á við stjórn­völd að fjár­hags­leg afkoma eldra fólks sé tryggð en lítið ber á aðgerðum í þá veru. Til að tryggja fjár­hags­legt öryggi, ekki síst þeirra sem minnst hafa, hefur LEB lagt áherslu á að veru­lega verði dregið úr skerð­ingum í almanna­trygg­inga­kerf­inu og tek­inn verði upp lág­marks­líf­eyri til sam­ræmis við lág­marks­laun. LEB hefur lagt til að tekið verði upp 100.000 kr. frí­tekju­mark vegna líf­eyris frá líf­eyr­is­sjóð­um, lág­marks­líf­eyri verði aldrei lægri en umsamin lág­marks­laun á almennum vinnu­mark­aði og það verði bundið í lög að árleg hækkun líf­eyris frá almanna­trygg­ingum verði aldrei lægri en launa­vísi­tala Hag­stofu Íslands. Þetta eru ein­faldar breyt­ingar sem munu hafa áhrif strax og engin ástæða til að tengja heild­ar­end­ur­skoðun á lögum um almanna­trygg­ing­ar.

Við erum öll sam­mála um að kosti þess að eldra fólk geti búið sem lengst á eigin heim­ili en for­sendan fyrir því er að fólk eigi kost á þjón­ustu við hæfi, búi við öryggi og geti notið sam­veru við annað fólk. Einn mik­il­vægur liður í að gera eldra fólki kleyft að búa sem lengst á eigin heim­ili er að það eigi kost á hús­næði þar sem auð­velt er að fara um og öll dag­leg þjón­usta sé í næsta nágrenni, umhverfið bjóði upp á úti­veru bæði sumar og vetur t.d. með yfir­byggðum garði.

LEB hefur lagt áherslu á að byggðir verði upp lífs­gæða­kjarnar (milli­stig) ætt við það sem Hrafn­ista hefur verið að byggja upp m.a á Sléttu­veg­inum í Reykja­vík og þekk­ist bæði í Sví­þjóð (Bovi­eran – Upp­täck framtidens boende) og Dan­mörk (Fremtidens seni­or­boli­ger under pal­mer i Bovi­eran seni­or­bof­ællesskab)

Lífs­gæða­kjarnar er byggða­kjarni þar sem saman fer val­frjáls búseta eldra fólks og fjöl­þætt þjón­usta s.s. í tengslum við heil­brigð­is­kerfið og hjúkr­un­ar­heim­ili. Byggða­kjarnar sem inni­halda alla dag­lega þjón­ustu s.s. versl­un, heilsu­gæslu, veit­inga­staði, hár­greiðslu­stofur og aðstöðu til að vera með öfl­uga heilsu­efl­ingu. Í líf­gæða­kjarn­anum er góð aðstaða til að eiga sam­skipti við annað fólk og stunda fjöl­breytt félags­starf og tóm­stund­ir.

Til að gera líf­gæða­kjarna að veru­leika þurfa margir að leggja hönd á plóg: sveit­ar­fé­lög, ríki og sam­tök eldra fólks. Sveit­ar­fé­lögin þurfa að gera ráð fyrir slíkum kjörnum í skipu­lagi, og ríki og sveit­ar­fé­lög þurfa að koma sam­eig­in­lega að þjón­ustu. Huga þarf að rekstr­ar­form­inu en æski­legt er að um sjálfs­eign­ar­stofnun verði að ræða sem haldi utan um rekstur íbúð­anna.

Auglýsing

Öllum ætti að vera orðið ljóst að núver­andi fyr­ir­komu­lag þ.e. heim­ili eða hjúkr­un­ar­heim­ili gengur tæp­lega upp. Að öllu óbreyttu mun fjölga mjög hratt í hópi eldra fólks sem vill og getur búið á eigin heim­ili ef því stendur til boða búsetu­form og þjón­usta sem er aðlöguð að þeirra þörf­um. Ef við gerum ekk­ert mun það leiða til þess að þörfin fyrir hjúkr­un­ar­heim­ili fer hratt vax­andi sem kallar á mikla fjár­fest­ingu og kostn­að­ar­sama þjón­ustu. (Virð­ing og reisn. Sam­þætt­ing heil­brigð­is-­fé­lags­þjón­usta fyrir eldra fólk. Hall­dór S Guð­munds­son bls. 22-23. Hjúkr­un­ar­heim­ili kostn­að­ur)

Veik­leiki sam­taka eldra fólks er að það hefur ekki samn­ings­rétt og á erfitt að fylgja málum eft­ir. LEB hefur óskað form­lega eftir sam­starfi við ASÍ, BSRB og BHM þegar kemur end­ur­nýjun kjara­samn­inga síðar á þessu ári. Eldra fólk telur eðli­legt að þegar gengið er frá starfs­kjörum fólks á vinnu­mark­aði sé tryggt að það sama gangi til þeirra sem eru komnir á eft­ir­laun. LEB bindur miklar vonir við þetta sam­starf og væntir að framundan séu betri tím­ar.

Mik­il­vægt er að í kom­andi sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ingum verði mál­efni eldra fólks á dag­skrá, ekki sem vanda­mál heldur sem spenn­andi úrlausn­ar­verk­efni. Gleymum ekki að eldra fólk er flest búið að greiða skatta ára­tugum saman og eru enn skatt­greið­endur þrátt fyrir að það hafi lokið atvinnu­þátt­töku. Eldra fólk er auð­lind fyrir sveit­ar­fé­lögin ef þau halda rétt á málum og skapa réttar aðstæður til að fólk geti sem lengst búið á eigið heim­ili.

Höf­undur er for­maður kjara­nefndar LEB.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands efur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
Kristrún íhugar formannsframboð
Kristrún Frostadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, segist „íhuga alvarlega“ að bjóða sig fram til formanns á landsfundi flokksins í október. Logi Einarsson tilkynnti um miðjan júní að hann muni ekki bjóða sig fram að nýju.
Kjarninn 28. júní 2022
„Bleika húsið“, heilsugæsla sem þjónustar konur í Mississippi er eina heilsugæslan í ríkinu sem veitir þungunarrofsþjónustu. Henni verður að öllum líkindum lokað innan nokkurra daga.
Síðustu dagar „bleika hússins“ í Mississippi
Eigandi einu heilsugæslunnar í Mississippi sem veitir þungunarrofsþjónustu ætlar að halda ótrauð áfram, í öðru ríki ef þarf, eftir að Hæstiréttur Bandaríkjanna felldi rétt til þungunarrofs úr gildi.
Kjarninn 27. júní 2022
Á Fossvogsbletti 2 stendur einbýlishús og geymsluhúsnæði.
Borgin steig inn í 140 milljóna fasteignakaup í Fossvogsdal
Borgarráð Reykjavíkurborgar samþykkti á dögunum að nýta forkaupsrétt sinn að fasteignum á Fossvogsbletti 2. Fjárfestingafélag ætlaði að kaupa eignina á 140 milljónir og gengur borgin inn í þau viðskipti.
Kjarninn 27. júní 2022
Sífellt fleiri notendur kjósa að nálgast sjónvarpsþjónustu í gegnum aðrar leiðir en með leigu á myndlykli.
Enn dregst leiga á myndlyklum saman en tekjur vegna sjónvarps halda áfram að aukast
Tekjur fjarskiptafyrirtækja vegna sjónvarpsþjónustu hafa rokið upp á síðustu árum. Þær voru 3,8 milljarðar króna á árinu 2017 en 14,9 milljarðar króna í fyrra. Þorri nýrra tekna í fyrra var vegna sjónvarpsþjónustu.
Kjarninn 27. júní 2022
Hagstofan býst við að hagvöxtur verði enn kröftugri en spáð var í lok vetrar
Hagstofan býst við því að hagvöxtur verði 5,1 prósent á árinu og 2,9 prósent á næsta ári, samkvæmt nýrri þjóðhagsspá. Búist er við því að um 1,6 milljónir ferðamanna sæki landið heim í ár, en fyrri spá gerði ráð fyrir 1,4 milljónum ferðamanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er utanríkisráðherra.
Telja að upplýsingar um fjölda sérstakra vegabréfa geti skaðað tengsl við önnur ríki
Utanríkisráðuneytið vill ekki segja hversu mörg sérstök vegabréf það hefur gefið út til útlendinga á grundvelli nýlegrar reglugerðar. Það telur ekki hægt að útiloka neikvæð viðbrögð ótilgreindra erlendra stjórnvalda ef þau frétta af vegabréfaútgáfunni.
Kjarninn 27. júní 2022
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar