Óseðjandi – að virkja virkjananna vegna

Enginn raforkuskortur er yfirvofandi á Íslandi, skrifar Auður Önnu Magnúsdóttir, framkvæmdastjóri Landverndar. „Látum ekki blekkjast af framkvæmdaglöðum lukkuriddurum. Stöndum vörð um íslenska náttúru um leið og við gerum Ísland jarðefnaeldsneytislaust.“

Auglýsing

Nýjasta keppikefli orkuiðnaðarins er að sannfæra landsmenn um að á Íslandi sé orkuskortur, í það minnsta að við getum ekki losað okkur við jarðefnaeldsneyti án þess að fara út í meiriháttar virkjanaframkvæmdir. Látið er líta svo út að það að byggja fleiri virkjanir sé í þágu umhverfisverndar – nánar tiltekið til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Þessar skoðanir heyrast frá stjórnmálafólki jafnt sem forsvarsfólki orkufyrirtækja og síðast en ekki síst frá einu öflugasta ríkisfyrirtækinu, Landsvirkjun.

Við framleiðum fjórum sinnum of mikið af rafmagni

Þegar brýn mál blasa við hér innanlands, eins og að skipta út jarðefnaeldsneyti fyrir rafmagn í samgöngum er almenningi sagt að ekki sé til næg orka – og að nauðsynlegt sé að vinna frekari spjöll á íslenskri náttúru svo við eigum örugglega nóg rafmagn í orkuskiptin. Merkilega lítið er rætt um þá staðreynd að tæplega 80%[1] þeirrar raforku sem framleidd er á Íslandi fer til stóriðju. Íslendingar framleiða með öðrum orðum 4-5x meiri raforku en þeir þurfa, utan stóriðjunnar.

Landsvirkjun í slæmum félagsskap

Landsvirkjun er fyrirtæki í ríkiseigu. Stærstu viðskiptavinir Landsvirkjunar eru meðal verstu umhverfissóða heims. Þetta eru Alcoa sem rekur álver á Reyðarfirði og Rio Tinto sem rekur álver í Straumsvík, en þessi fyrirtæki eru á alræmdum listum yfir 100 verstu fyrirtækin í umhverfismálum[2].

Auglýsing

Landsvirkjun fær sínar tekjur m.ö.o. frá tveimur af verstu umhverfissóðum heims. Þau viðskipti hafa verið réttlætt með ótrúlegum útúrsnúningum[3] um loftslagsávinning, fjölgun íbúa á landsbyggðinni og gríðarlegri arðsemi.

Landsvirkjun er svo ábyrg fyrir stærstu meðvituðu eyðileggingu á íslenskri náttúru, Kárahnjúkavirkjun. Allt var það gert í nafni arðsemi og ætlaðs samfélagslegs ávinnings.

Hvað varð um ávinninginn?

Flest sjá sem betur fer orðið í gegnum slaka röksemdafærslu um alheimsávinning í loftslagsmálum vegna stóriðju á Íslandi[4]. Aðrar réttlætingar hafa verið álíka hæpnar: Arðsemi Kárahnjúkavirkjunar átti að vera 14%, og fjölga íbúum á Austurlandi[5]. Árleg arðsemi hefur í besta falli verið 3% þegar mjög vel hefur árað og íbúum á Austurlandi fjölgaði aðeins um 607 frá 2003 til 2012[6], sem er tímabilið áður en bygging virkjunarinnar hófst þar til fimm árum eftir gangsetningu hennar. Kísilverið á Bakka átti líka að leysa mörg vandamál á Norðausturlandi en hefur í raun verið lítt eða ekki starfandi frá gangsetningu. Íslenskt samfélag hefur tapað gríðarmiklum fjármunum á því[7].

Óseðjandi virkjanagleði

Hingað til hefur réttlæting á eyðileggingu náttúrunnar í nafni stórra virkjana því oftast reynst vera rökleysa þegar upp er staðið. Og af hverju er raforkan sem þegar er framleidd hér ekki til kaups fyrir rafvæðingu íslensks samfélags? Vegna þess að orkuiðnaðurinn virðast vera óseðjandi. Þegar búið er að eyðileggja eina náttúruperlu með virkjun, vegum og vinnubúðum vegna framkvæmdanna, og raflínum, grípur um sig óróleiki og orkuiðnaðurinn linnir ekki látum fyrr en hann fær næstu náttúruperlu til að leggja undir sig – og svo þá næstu. Réttlætingin er alltaf einhver, oft mjög óraunhæf eins og 14% arðsemi, en alltaf er hún yfirvarp og dulbúningur raunverulegs tilgangs: Að virkja virkjananna vegna.

Enginn raforkuskortur er yfirvofandi á Íslandi[8] og við framleiðum nú þegar mun meiri raforku en samfélagið þarfnast. Látum ekki blekkjast af framkvæmdaglöðum lukkuriddurum. Stöndum vörð um íslenska náttúru um leið og við gerum Ísland jarðefnaeldsneytislaust[9].

Höfundur er framkvæmdastjóri Landverndar.

Heimildir:

[1] Orkutolur-2019-islenska.pdf (orkustofnun.is)

[2] PERI - Combined Toxic 100 Geenhouse 100 Indexes (umass.edu)

[3] Sérfræðingur grípur í tómt (frettabladid.is)

[4] Kolin í Kína - Vísir (visir.is)

[5] Virkjunin mun skila Landsvirkjun 14% arðsemi (mbl.is)

[6] Hagstofan.is

[7] Dýrmætasti lífeyrissjóður þjóðarinnar - Landvernd

Stóriðjustefnan = nýju fötin keisarans - Vísir (visir.is)

[8] https://www.frettabladid.is/markadurinn/forstjori-or-telur-orkuverdid-til-storidju-ordid-hatt/

[9] Jarðefnaeldsneytislaust Ísland 2035 – Skýrsla - Landvernd

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steinar Frímannsson
Einkarekstur í forgrunni – Umhverfisstefna Sjálfstæðisflokksins
Kjarninn 19. september 2021
Magnús Gottfreðsson, prófessor við læknadeild Háskóla Íslands.
Segir gæði vísindastarfs á Landspítala hafa hrakað á síðustu árum
Prófessor við læknadeild Háskóla Íslands segir að öfugþróun hafi átt sér stað í vísindastarfi á Landspítala eftir að hann var gerður að háskólasjúkrahúsi árið 2000, og að ekkert skilgreint fjármagn hafi fengist til að sinna því.
Kjarninn 19. september 2021
Jean-Rémi Chareyre
VG og loftslagsmálin: Að hugsa lengra en þjóðarnefið nær
Kjarninn 19. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd í aðdraganda alþingiskosninganna 2021 – Hluti I
Kjarninn 19. september 2021
Bjarni Jónsson
Stjórnmálaflokkarnir og dánaraðstoð
Kjarninn 19. september 2021
Soffía Sigurðardóttir
Samvinna til árangurs
Kjarninn 19. september 2021
Lesendum Morgunblaðsins og Fréttablaðsins fækkað um 20 prósent frá miðju ári 2019
Lestur Fréttablaðsins hefur helmingast á rúmum áratug og minnkað um 20 prósent frá því nýir eigendur keyptu blaðið um mitt ár 2019. Þróun á lesendahópi Morgunblaðsins er nánast sú sama. Mikið tap er á rekstri beggja dagblaða.
Kjarninn 19. september 2021
Jón Ormur Halldórsson
Pólitíska miðjan hennar Merkel
Kjarninn 19. september 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar