Verkfall og kjarasamningar BHM

Trausti Baldursson
5.jpg
Auglýsing

Ágæta rík­is­stjórn, lífið er fullt af end­ur­tekn­ingum bæði góðum og slæm­um. Þegar kemur að kjara­samn­ingum opin­berra starfs­manna við ríkið þá eru minn­ingar mínar fyrst og fremst slæmar og það sem verra er allir aðrir sem ég þekki hafa sömu minn­ing­ar. Sjálfur hef ég per­sónu­lega reynslu af samn­ingum við ríkið og hef oft velt fyrir mér hvernig er hægt að eyða svona miklum tíma í ekki neitt. Auð­vitað þarf tvo til að deila en þegar annar aðil­inn hefur öll fjár­hags­legu tromp­in, og nýtir sér það út í ystu æsar, þá er ekki erfitt að sjá hver stjórnar ferð­inni. Hvað er svona slæmt?

Ríkið sýnir rík­is­starfs­mönnum ítrekað virð­ing­ar­leysi þegar kemur að sjálf­stæðum samn­ings­rétti og á það jafnt við aðild­ar­fé­lög BHM sem önn­ur. Í margar vikur hefur ríkið í núver­andi samn­inga­við­ræðum ein­göngu boðið ákveðna pró­sentu­hækkun en ekk­ert annað hefur verið til umræðu. Þetta heitir ein­hliða ákvörðun ekki samn­ing­ar. Sam­kvæmt nýj­ustu frétt­um, 28. maí, hefur ríkið dregið til­boð sitt til baka og sett X í stað­inn. Skrítið til­boð það! Og nú nokkrum klukku­tímum seinna boðar ríkið til fund­ar. Von­andi ekki til að skipta á Xi fyrir ekk­ert.

Auglýsing


Ímyndum okkur rík­ið, les­ist fjár­mála­ráðu­neytið og rík­is­stjórn, sem sjálf­stæða ein­ingu sem sér um rekstur ákveð­inna þátta í venju­legu fyr­ir­tæki eða á til­tek­inni stofn­un. Ein­ingu sem væri ábyrg fyrir mannauði til­tek­innar deildar og  fram­tíð­ar­rekstri ákveð­inna þátta í sam­fé­lag­inu, spít­ala, skóla eða öðru sem sam­fé­lag er sam­sett úr. Það vaknar sú spurn­ing hvort ríkið sé yfir­leitt hæft til að valda þeirri ábyrgð sem því er falið. Stundum er fram­koma við rík­is­starfs­menn með þeim hætti að halda mætti að þetta væri allt saman ein­hver leik­ur, póli­tískur leik­ur. Hvað ætlar ríkið að gera þegar efna­hags­lífið batnar og launa­munur á milli almenna mark­að­ar­ins og rík­is­starfs­manna tekur að breikka enn meir, of mik­ið. Hvert fer mannauð­ur­inn þá? Er það kannski hinn póli­tíski leik­ur, veikja opin­bera starf­semi, veikja sam­fé­lagið og styrkja ákveðna hags­muna­hópa?



En aftur að raun­veru­leik­an­um. Nú hafa sumir starfs­menn BHM, þökk sé þeim, verið í verk­falli í 8 vikur án þess að nokkuð hafi gerst í kjara­við­ræð­um. En nú þegar fer að hylla í samn­inga á milli verka­lýðs­fé­laga á almennum mark­aði og SA þá lætur ríkið allt í einu á sér kræla, hví­líkt virð­ing­ar­leysi við rík­is­starfs­menn. Svörin til BHM eru, þið getið kannski fengið það sem SA, ASÍ eða VR ákveð­ur. Væri ekki eðli­legra að ríkið tæki að sér að vera leið­andi í sam­fé­lag­inu og gengi fram með góðu for­dæmi um hvernig samn­ingar eiga að fara fram?



Fyrst ætl­aði ég ekki að nota orðið hroki en sé mig til­neyddan til að nota það. Fyrst ætl­aði ég reyna að nota pen orð eins og að ríkið tæki sér of langan tíma í að reikna hvað þetta eða hitt til­boðið kost­aði, þyrfti að kanna hvaða áhrif til­boð hefði á efn­hags­lífið og ríkið kemur illa und­ir­búið á fund eftir fund af ásettu ráði o.s.frv. En ekk­ert slíkt á við fram­komu rík­is­ins gagn­vart sínum starfs­mönnum og þeim mannauði sem það telur sig hafa ein­hver not af. Fram­koman lík­ist engu öðru en hroka þ.e. rík­is­starfs­menn þið hafið ekki eig­in­legan samn­ings­rétt.



Tals­menn rík­is­stjórn­ar­inn­ar, og seðla­banka­stjóri, hafa ekki talið eftir sér að hóta launa­fólki skatta­hækk­unum og reynt að koma til­urð verð­bólgu og sam­visku­biti vegna hennar yfir á launa­fólk. Stað­reyndin er hins vegar sú að verð­bólga fer aðeins af stað ef þeir sem ráða t.d. vöru­verði eða vöxtum hækka þá. Ekk­ert af þessu er í höndum launa­fólks. Það heyr­ist aldrei í umræð­unni að kannski er bara komið að þeirri stundu að þeir sem eiga fyr­ir­tækin fái bara örlítið minni ágóða og hækki ekki vör­ur. Að velta launa­hækk­unum út í verð­lagið er ekki nátt­úru­lög­mál. Launa­fólk getur ekki hækkað sitt kaup eins og eig­endur fyr­ir­tækja hækka vöru. Kannski er kom­inn tími til að breyta þessu.



Ríkið verður að gera sér grein fyrir því að BHM getur ekki sætt sig við annað en að fá svip­aðar launa­hækk­anir og aðrir hópar hafa feng­ið, t.d.  lækn­ar. Þannig virkar veru­leik­inn.



Það er aug­ljóst að ástandið eftir hrun spilar inn í stöðu mála í dag. Á und­an­förnum árum hefur fólk skilið nauð­syn þess að reisa við íslenskt efna­hags­líf og því gert minni kröfur en ella. Hinn almenni laun­þegi, rík­is­starfs­menn sem aðr­ir, gerðu þetta ekki til að hleypa aftur að ein­hverri auð­manna­frekju. Þetta verður ekki rakið meira hér en nægir að nefna kvóta­kerfið og allar úttektir um eign­ar­hald örfárra á auði lands­ins og sama á við á heims­vísu. Þessu þarf að breyta.



Þessi þjóð­fé­lags­gerð sem við lifum í með trú á eilífan hag­vöxt, og núver­andi rík­is­stjórn vill við­halda, gerir ráð fyrir tölu­verðri neyslu hvort sem mönnum finnst það rétt eða rangt. Með­al­tekju­fólk á varla fyrir meiru en rekstri fjöl­skyld­unnar frá mán­uði til mán­að­ar. Ef rík­is­stjórn Íslands telur að fólk eigi að lifa mein­læta­lifn­aði þá er nóg af að taka hjá þeim sem eiga ofgnóttir af öllu. Það er tími til kom­inn að koma niður á jörð­ina og að borguð séu mann­sæm­andi laun fyrir þau störf sem þarf að vinna.



Mikið er talað um ábyrgð­ar­leysi þeirra sem fara í verk­fall. En það eru tveir sem deila og annar aðil­inn, ríkið í þessu til­felli, hefur sterk­ari stöðu og fer með hina eig­in­legu sam­fé­lags­legu ábyrgð. Stétt­ar­fé­lög sam­an­standa hins vegar af ein­stak­lingum með mjög ólíkar skoð­anir á því hvernig beri að reka sam­fé­lagið en hafa sam­eig­in­leg mark­mið hvað kjör varð­ar. Per­sónu­lega tel ég að verk­föll eigi að vera ónauð­syn­leg en sú afstaða mín byggir á þeim for­sendum  að þegar kemur að samn­inga­við­ræðum um kaup og kjör þá sé ég að ræða við aðila sem eru að semja við mig um mín laun. Ekki aðila sem segir mér hvað ég eigi að fá í laun. Þessi afstaða mín byggir líka á því að samn­ingar eigi alltaf að gilda frá þeim tíma þegar síð­asti samn­ingur rennur úr gildi. Þannig er það ekki í dag en þarf að breyta. Það á ekki að vera öðrum aðil­anum í hag að tefja samn­inga. Það er eðli­legt að sá sem hefur völdin yfir fjár­magn­inu taki á sig þá ábyrgð að samn­ingar náist. Meðan að ríkið tekur ekki á sig þessa ábyrgð þá verða áfram verk­föll og þau versna eftir því sem virð­ing­ar­leysið og mis­skipt­ingin eykst og þau skilja eftir sig mun dýpri sár en þarf. Þetta skilar engu öðru en minni virð­ingu fyrir atvinnu­veit­and­anum sem svo aftur getur bitnað á starf­inu og hver er þá árang­ur­inn.



Leysum verk­fallið sem fyrst með raun­veru­legum samn­ing­um. Ef ríkið vantar fjár­magn, sækir það þangað þar sem það liggur á lausu svo millj­örðum skipt­ir. Þar að auki sum­staðar sem þjóð­ar­eign. Komið fjár­mála­kerf­inu í lag og gjald­miðl­inum í lag. Oft er bent á Norð­ur­löndin og 1-3 % hækk­anir þar á launum sem fyr­ir­mynd. Jú þar eru vextir af hús­næð­is­lánum í kringum 2 % og hækk­uðu nýlega upp í þá tölu t.d. í Dan­mörku. Þetta er ekki íslenskur raun­veru­leiki. Stjórn­völd, komið ykkur niður á jörð­ina. Við hin höfum verið þar í mörg ár og teljum nú komið að því að fá bætt að hluta það sem við höfum unnið að und­an­farin ár fyrir sam­fé­lagið í heild en ekki ein­staka hags­muna­hópa. Ég fagna því ef önnur stétt­ar­fé­lög ná árangri en þau semja ekki fyrir BHM.



Störf BHM félaga hjá rík­inu geta verið mjög ólík því sem ger­ist á almennum mark­aði bæði hvað varðar skyldur og rétt­indi, mennt­un, launa­taxta og (ó)sveigj­an­leika, náms­lán o.s.frv. Það er því virð­ing­ar­leysi að semja ekki við þá sem málið varð­ar.



Þetta er fyrst og fremst kveðja og stuðn­ingur til þeirra sem eru í verk­falli fyrir BHM, standið ykk­ur, það eru stjórn­völd sem bera ábyrgð á þessu verk­falli, sam­visku­bitið er þeirra.



Höf­undur situr í stjórn Félags íslenskra nátt­úru­fræð­inga.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ríkisbankarnir tveir á meðal þriggja stærstu eigenda Icelandair Group
Þeir 23 milljarðar hluta sem seldust í hlutafjárútboði Icelandair fyrr í mánuðinum voru teknir til viðskipta í Kauphöllinni í dag. Icelandair hefur uppfært lista yfir 20 stærstu hluthafa félagsins.
Kjarninn 30. september 2020
Seðlabankinn hyggst selja 66 milljónir evra í október
Í næsta mánuði ætlar Seðlabankinn að selja um 3 milljónir evra hvern viðskiptadag til að auka dýpt á gjaldeyrismarkaðnum.
Kjarninn 30. september 2020
Á öðrum ársfjórðungi varð 97 prósenta tekjusamdráttur í rekstri móðurfélagsins sem sinnir rekstri Keflavíkurflugvallar.
Isavia tapaði 7,6 milljörðum á hálfu ári
Tap opinbera hlutafélagsins Isavia nam 7,6 milljörðum á fyrstu sex mánuðum ársins. Sveinbjörn Indriðason forstjóri segir að jafnvel sé útlit fyrir að flugumferð fari ekki af stað fyrr en í lok fyrsta ársfjórðungs á næsta ári.
Kjarninn 30. september 2020
Gunnar Hólmsteinn Ársælsson
Baneitraðir Rússar
Kjarninn 30. september 2020
Ben van Beurden, framkvæmdastjóri Royal Dutch Shell
Allt að níu þúsund uppsagnir hjá Shell á næstu tveimur árum
Olíufyrirtækið Shell hyggst leggjast í endurskipulagningu á næstu árum og segja upp allt að níu þúsund starfsmanna sinna. Eitt af nýju verkefnum fyrirtækisins er kolefnisförgun í Noregshafi.
Kjarninn 30. september 2020
Gauti Jóhannesson (D) og Stefán Bogi Sveinsson (B) leiða flokkana tvo sem mynda meirihluta.
Sjálfstæðisflokkur og Framsókn vinna saman í Múlaþingi
Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur hafa komist að samkomulagi um myndun meirihluta í Múlaþingi, nýja sameinaða sveitarfélaginu á Austurlandi.
Kjarninn 30. september 2020
Jón Sigurðsson, stjórnarformaður Stoða.
Stoðir töpuðu tæpum hálfum milljarði króna á fyrri hluta ársins 2020
Stoðir, sem eru einn umsvifamesti einkafjárfestirinn á íslenska markaðnum, á eignir upp á tæpa 25 milljarða króna og skuldar nánast ekkert. Verði af sameiningu TM og Kviku munu stoðir verða stærsti einkafjárfestirinn í báðum einkareknu bönkum landsins.
Kjarninn 30. september 2020
Gísli Herjólfsson, framkvæmdastjóri Controlant
Controlant hefur safnað tveimur milljörðum í hlutafjárútboði
Íslenskt upplýsingatæknifyrirtæki sem segist munu gegna lykilhlutverki í dreifingu á bóluefni gegn COVID-19 hefur tryggt sér tveggja milljarða króna fjármögnun í hlutafjárútboði.
Kjarninn 30. september 2020
Meira úr sama flokkiÁlit
None