Þörf á frekari rannsóknum áður en kannabis verði leyft

Nora Volkow, sérfræðingur í fíknlækningum, flutti opnunarerindi á málþingi sem SÁÁ stóð fyrir á dögunum. Hún telur að lögleiðing kannabis í læknisfræðilegum tilgangi sé mistök þar sem með því er verið að gefa sjúklingum falskar væntingar um árangur.

Kannabisefni eru lögleg í átta fylkjum Bandaríkjanna og í fleirum í læknisfræðilegum tilgangi.
Kannabisefni eru lögleg í átta fylkjum Bandaríkjanna og í fleirum í læknisfræðilegum tilgangi.
Auglýsing

Rök­ræður með og á móti lög­leið­ingu kanna­bis­efna halda áfram en kanna­bis­efni hafa verið leyfð í nokkrum fylkjum Banda­ríkj­anna, bæði í lækn­is­fræði­legum til­gangi og einnig til almennra neyslu. 

„Þetta snýst um að ávísa kanna­bis sem lyfi og þá aðal­lega til að draga úr verkj­um, minnka ógleði og önnur áhrif af lyfjum sem til dæmis krabba­meins­sjúk­lingar þurfa að taka. Það eru nán­ast engar vís­inda­legar rann­sóknir sem styðja þetta og þó hafa fjöl­margar rann­sóknir verið gerð­ar. Þær sýna bara ekki þennan árangur sem margir eru að halda fram,“ segir Nora Vol­kow, sér­fræð­ingur í fíkn­lækn­ingum og for­stöðu­maður Banda­rísku vímu­efna­stofn­un­ar­innar, en hún hélt opn­un­ar­er­indi á mál­þingi í byrjun októ­ber á vegum SÁÁ, Sam­taka áhuga­fólks um áfeng­is­vanda­mál í til­efni af 40 ára afmæli sam­tak­anna. 

Þetta kemur fram í við­tali Lækna­blaðs­ins við Noru eftir mál­þing­ið. 

Auglýsing

Sumir ein­stak­lingar þróa með sér sterka fíkn

Hún telur að lög­leið­ing kanna­bis í lækn­is­fræði­legum til­gangi sé mis­tök þar sem með því sé verið að gefa sjúk­lingum falskar vænt­ingar um árangur og það sé eitt af því sem við viljum ekki sjá í lækn­is­fræð­inni. „Það þyrfti að rann­saka efnið miklu betur áður en það er leyft í þessum til­gangi. Það hefur líka þau áhrif á afstöðu almenn­ings til kanna­bis að úr því að það er leyft í lækn­is­fræði­legum til­gangi geti það varla verið ýkja skað­leg­t,“ segir hún. 

Raun­veru­leik­inn sé hins vegar sá að kanna­bis er mjög hættu­legt efni undir vissum kring­um­stæð­um. Sumir ein­stak­lingar þrói með sér mjög sterka fíkn í kanna­bis­efni og frá­hvarfsein­kenni kanna­bis­fíknar séu mjög skýr. Þrátt fyrir þetta séu margir sem halda því fram að kanna­bis sé ekki ávana­bind­andi.

Nora VolkowNora segir jafn­framt að kanna­bis sé minna ávana­bind­andi en heróín, metam­fetamín eða kókaín en einn af hverjum 10 sem notar kanna­bis verði háður því og hlut­fall ung­linga sem ánetj­ast kanna­bis sé allt að 16 pró­sent. „Þetta er mjög erfið fíkn að með­höndla og við höfum engin lyf sem með­ferð. Fyrir ung­linga er kanna­bis sér­stak­lega slæmt þar sem það hindrar þroska heil­ans, það kemur í veg fyrir fjölgun heila­frumna og myndun eðli­legra tauga­brauta á milli vissra hluta heil­ans. Kanna­bis­reyk­ingar ung­linga eru því mjög alvar­legur hlutur og valda skaða á þroska og virkni heil­ans sem mun fylgja þeim til full­orð­ins­ára,“ segir hún.

Lög­leg vímu­efni valda fleiri dauðs­föllum en þau ólög­legu

Hún bætir við að rann­sóknir hafi líka sýnt svo óyggj­andi að kanna­bis­reyk­ingar hafi afger­andi slæm áhrif á náms­fram­vindu og tak­marki í fram­hald­inu starfs­mögu­leika eftir að full­orð­ins­árum er náð. Þá geti kanna­bis­reyk­ingar valdið geð­rofi sem er mjög alvar­legt ástand og það hafi verið rakið til ákveð­ins efn­is, 98C, en magn þess í kanna­bis í Banda­ríkj­unum sé að aukast þar sem áhrifin eru sterk­ari og eft­ir­spurnin meiri af þeim sök­um. 

„Kanna­bis­notkun hefur einnig verið tengd við hjarta- og æða­sjúk­dóma og trufl­anir í melt­ing­ar­fær­um. Þegar litið er á tölur um lík­am­legar og félags­legar afleið­ingar af kanna­bis­notkun er ekki hægt að draga aðra ályktun en að lög­leið­ing efn­is­ins sé röng, algjör­lega burt­séð frá því hvaða hug­mynda­fræði maður aðhyllist. Við getum gengið að því vísu að dauðs­föllum af völdum kanna­bis­notk­unar muni fjölga með lög­leið­ingu þess, þar sem lög­leg vímu­efni valda langtum fleiri dauðs­föllum en ólög­legu efn­in,“ segir hún. Það sé þó alls ekki vegna þess að lög­legu efn­in, áfengi, tóbak og nú sum­staðar kanna­bis, séu hættu­legri en ólög­legu fíkni­efn­in, heldur ein­fald­lega vegna þess að þau séu aðgengi­legri og fleiri ánetj­ist þeim.

Nora segir það út í hött frá lækn­is­fræði­legu og lýð­heilsu­fræði­legu sjón­ar­miði að auka aðgengi að áfengi og selja það í kjör­búðum eins og lagt hefur verið til á Íslandi. En hún bætir við að eflaust sjái ein­hverjir sér hag í því.   

Með­ferð virkar fyrir suma og aðra ekki

Þegar hún er spurð út í hvernig gæði og árangur með­ferðar áfeng­is- og vímu­efna­sjúk­linga séu metin þá bendir hún á að með­ferð við fíkn­sjúk­dómum sem er í boði sé svo marg­vís­leg og byggð á alls kyns hug­myndum að ómögu­legt sé að svara með ein­földum hætti. „Við getum sagt að í fyrsta sæti sé með­ferð sem byggir á vís­inda­legum rann­sóknum og nið­ur­stöðum þeirra. Í öðru sæti eru alls kyns með­ferðir sem byggja á ein­hverju öðru en vís­inda­legum rann­sóknum og gæði slíkrar með­ferðar er ekki hægt að meta þar sem for­send­urnar eru ekki fyrir hendi. Ég hef lagt áherslu á að meta umönnun og með­ferð út frá vís­inda­legum rann­sóknum en okkur skortir líka áreið­an­legar tölur um árangur sjúk­linga eftir með­ferð í mörgum til­fell­u­m,“ segir hún í við­tal­inu.

„Það eru til staðar vís­inda­legar nið­ur­stöður sem sýna að fyrir ákveðna ein­stak­linga er atferl­is­með­ferð AA-­sam­tak­anna mjög góð leið til að halda sig frá vímu­efn­um. En það er með AA eins og alla aðra með­ferð að hún virkar fyrir suma og aðra ekki,“ bendir Nora á. Löngum hafi fólk skipst í tvo hópa þar sem annar hóp­ur­inn vill nota lyf til að með­höndla vímu­efnafíkn og hinn hóp­ur­inn vill alls ekki nota lyf heldur ein­göngu atferl­is­með­ferð. Að hennar mati er vímu­efnafíkn svo alvar­legur sjúk­dómur að oft er nauð­syn­legt að beita báðum aðferðum til að stöðva fram­gang hans. 

Taka inn allar aðferðir sem skila árangri

Nora telur að það að taka ein­streng­ings­lega afstöðu með eða á móti lyfjum eða atferl­is­með­ferð sé hrein­lega í and­stöðu við nið­ur­stöður þeirra rann­sókna sem gerðar hafa ver­ið. Hún vill halda því fram að nauð­syn­legt sé að stækka sjón­deild­ar­hring­inn og taka inn allar þær aðferðir sem sýnt hefur verið fram á að skili árangri. Það megi heldur ekki horfa fram­hjá því að svörin við mörgum af þeim rann­sókn­ar­spurn­ingum sem hefur verið svarað á und­an­förnum árum hafi legið fyrir í AA í ára­tugi. AA-­prógram­mið sé byggt á per­sónu­legri reynslu áfeng­is­sjúk­linga og þó vís­inda­legu sann­an­irnar hafi vantað séu svörin í mörgum til­fellum alveg rétt. 

Dæmi um þetta sé áherslan sem AA leggur á breytta hegðun eftir að hætt er að neyta vímu­efn­anna, ein­stak­ling­ur­inn þarf að forð­ast aðstæður sem kallað geta fram löngun í vímu­efni. „Við höfum núna vís­inda­lega sönnun fyrir því að þegar ein­stak­lingur kemur sér í þessar aðstæður verða ákveðnar boð­efna­breyt­ingar í heil­anum sem kalla fram skil­yrta hegðun og þar með óvið­ráð­an­lega löngun í vímu­efni. Í dag er hægt að fylgj­ast með og mæla breyt­ing­arnar sem verða í heil­anum við þessar aðstæð­ur. Þetta er einnig auð­velt að sýna fram á við dýra­til­raun­ir. Þekk­ingin á þessu var til staðar hjá AA löngu áður en tauga­fræði­rann­sóknir stað­festu það,“ segir hún. 



Bára Huld Beck
#metoo – Eftir hverju er verið að bíða?
Kjarninn 24. júní 2018
Rut Guðnadóttir
Viltu vera memm?
Kjarninn 24. júní 2018
Viðhorf íslenskra kvenna jákvætt gagnvart erfðaráðgjöf og erfðaprófi
Samkvæmt íslenskri rannsókn er viðhorf íslenskra kvenna jákvætt gagnvart erfðaráðgjöf og erfðaprófi vegna BRCA-stökkbreytinga en um helmingur virðist hafa áhyggjur af skertum rétti til sjúkratrygginga í kjölfar jákvæðrar niðurstöðu.
Kjarninn 24. júní 2018
Fanney Birna Jónsdóttir
Fjórflokkur Dags
Kjarninn 24. júní 2018
Gamla ráðhúsið í Randers
Danskur eftirlíkingarmiðbær í Kína
Er nokkuð 1. apríl sagði Anne Mette Knattrup framkvæmdastjóri ferðamála í Randers á Jótlandi þegar hún frétti að í Kína stæði til að reisa nákvæma eftirlíkingu miðbæjarins í Randers. En þetta var ekki 1. aprílfrétt og Kínverjum er full alvara.
Kjarninn 24. júní 2018
Áhrif Bláu plánetunnar láta á sér kræla
Eftir frumsýningu heimildaþátta BBC um lífríkið í hafinu hefur fólk í Bretlandi og víðar tekið við sér og ákveðin vitundarvakning virðist hafa átt sér stað. Sir David Attenborough segist vera furðulostinn yfir viðbrögðunum.
Kjarninn 23. júní 2018
Mænusótt snýr aftur
Þrátt fyrir jákvæð teikn á lofti um að mænusótt myndi brátt heyra sögunni til þá bárust þau tíðindi fyrir skömmu að veiran hefði greinst í Venesúela.
Kjarninn 23. júní 2018
Sama hver lausnin á vandamálum leigumarkaðsins er mun ekkert breytast nema að afstaða Íslendinga til húsnæðisleigu breytist.
Hvernig er hægt að gera leigumarkaðinn öruggari?
Leigumarkaðurinn á Íslandi er óstöðugur og hefur hækkað hratt á undanförnum árum. Hvaða ástæður liggja að baki því og hvernig getum við bætt hann að mati sérfræðinga?
Kjarninn 23. júní 2018
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiInnlent