Óflokkað

Tugir grunaðra skattsvikara sleppa við refsingu og sektir

Héraðssaksóknari hefur fellt niður um 60 mál gegn grunuðum skattsvikurum. Skattstofninn í skattsvikamálum sem eru til meðferðar hjá embættinu hleypur á milljörðum. Ástæðan er rof í málsmeðferð á meðan að beðið var niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu.

Héraðssaksóknari hefur fellt niður um 60 mál þar grunur var um að einstaklingar hefðu framið skattsvik. Fyrstu málin voru felld niður fyrir tæpum mánuði síðan. Á meðal þeirra mála sem felld voru niður eru mál einstaklinga sem komu fyrir í Panamaskjölunum svokölluðu. Og stór hluti málanna snýst um einstaklinga sem geymdu fjármuni utan Íslands til að komast hjá skattgreiðslum. Búist er við því að enn fleiri mál tengd ætluðum skattsvikum verði felld niður á næstunni, en alls eru rúmlega 150 mál til meðferðar hjá embætti héraðssaksóknara. Alls er skattstofninn í öllum þeim málum yfir 30 milljarðar króna.

Þegar er búið að endurákvarða skattgreiðslur á flesta þeirra sem undir eru í þeim rannsóknum. En í þeim málum sem felld hafa verið niður mun ekki verða hægt að leggja sektir á þá sem þau snúast um. Sekt fyrir skattsvik getur verið frá því að vera tvöföld sú skattfjárhæð sem skotið var undan og upp að tífaldri þeirra fjárhæð. Því er ljóst að íslenska ríkið verður af miklum fjárhæðum vegna þessa og þeir sem sviku stórfellt undan skatti munu enn fremur ekki þurfa að sæta refsingu fyrir að hafa framið hegningarlagabrot.

Bryndís Kristjánsdóttir skattrannsóknarstjóri segir að embætti hennar muni óska eftir því að ríkissaksóknari endurskoði ákvörðun héraðssaksóknara um niðurfellingu í að minnsta kosti hluta málanna.

Sleppa vegna máls Jóns Ásgeirs

Ástæðan fyrir þessari stöðu er rof í málsmeðferð sem varð vegna þess að ákæruvaldið og íslenskir dómstólar voru að bíða eftir niðurstöðu í máli Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og Tryggva Jónssonar fyrir Mannréttindadómstól Evrópu, og síðan bið eftir því hvernig Hæstiréttur túlkaði þá niðurstöðu. 

Þann 18. maí síð­ast­lið­inn komst Mann­rétt­inda­dóm­stóll Evr­ópu að þeirra nið­ur­stöðu að íslenska ríkið hefði brotið gegn Jóni Ásgeiri Jóhann­essyni og Tryggva Jóns­syni þegar þeir voru dæmdir í skil­orðs­bundið fang­elsi fyrir skatta­laga­brot í rekstri Baugs og fjár­fest­inga­fé­lags­ins Gaums árið 2013, ásamt Krist­ínu Jóhann­es­dótt­ur.

Auglýsing

Þeir kærðu þann dóm til Mann­rétt­inda­­dóm­stóls­ins á þeim for­­sendum að þeir hefðu þegar hlotið dóm fyrir sömu brot. Þeir höfðu verið dæmdir til að greiða álag ofan á end­ur­á­kvörðun skatta af yfir­­skatta­­nefnd árið 2007. Málin tvö hefðu verið byggð á sama grunn­i. Og því væri verið að refsa þeim tví­vegis fyrir sama brot­ið.

Fram að þeim tíma hafði það tíðkast hér­lendis að þeir sem sviku stór­fellt undan skatti skyldu greiða hátt álag ofan á þá van­goldnu skatta sem þeir skyldu end­ur­greiða. Ef um meiri­háttar brot var að ræða þá var við­kom­andi einnig ákærður fyrir meiri háttar skatta­laga­brot, en við slíkum brotum liggur allt að sex ára fang­elsi auk þess sem viðkomandi þarf að að greiða sekt.

Þegar Mann­rétt­inda­dóm­stóll­inn hafði kom­ist að nið­ur­stöðu þá þurfti að falla dómur í Hæsta­rétti um sam­bæri­legt efni til að fram komi hver áhrif nið­ur­stöð­unnar verði á íslenska dóma­fram­kvæmd.

dómur féll í lok september síðastliðins.

Þurftu að mynda eina samþætta heild

Hæstiréttur var fjölskipaður í málinu, sem snerist um stórfellt skattalagabrot manns sem hafði ekki talið fram fjár­magnstekjur á árunum 2008 og 2009 upp á sam­tals 87 millj­ónir króna á skatt­fram­tali sínu. Um var að ræða tekjur af sölu hluta­bréfa og upp­gjör á tugum fram­virkra samn­inga.

Niðurstaða dómstólsins var að sakfella manninn fyrir brotið og leggja á hann 14 milljóna króna sektargreiðslu þrátt fyrir að skattyfirvöld hefðu þegar gert honum að greiða álag á vantalda skatta.

Í dómi Hæstaréttar var því ekki tekið fyrir tvöfalda refsingu. Þar var hins vegar, með vísun í dóm Mannréttindadómstólsins í norsku máli sem féll fyrir um ári síðan og í mál Jóns Ásgeirs og Tryggva, sagt að sýna þyrfti fram á að sakarefni sem sé til meðferðar hjá bæði skattyfirvöldum og í sakamálarannsókn séu þannig tengd að þau myndi eina samþætta heild að efni til. „Þetta feli ekki eingöngu í sér að markmiðin sem að er stefnt og aðferðirnar til að ná þeim séu til fyllingar heldur jafnframt að afleiðingar þess lögbundna fyrirkomulags feli það í sér að rekstur tveggja mála sé fyrirsjáanlegur og að gætt sé meðalhófs,“ segir í dómi Hæstaréttar.

Um 150 mál með skattstofn upp á 30 milljarða

Á meðan að beðið var niðurstöður Mannréttindadómstólsins í máli Jóns Ásgeirs og Tryggva, og á meðan að beðið var eftir því að sjá hver áhrif þeirrar niðurstöðu yrði á íslenska dómaframkvæmd, þá voru rúmlega 150 mál sem voru til meðferðar hjá embætti héraðssaksóknara, sem fer með rannsóknar- og ákæruvald í málum sem þessum, sett á bið. Um var að ræða mál sem eru í rann­sókn, sem voru að bíða eftir að kom­ast í rann­sókn og mál sem búið var að rann­saka, og jafn­vel ákæra í.

Eftir að embætti héraðssaksóknara mátaði þau mál sem það var með til meðferðar við leiðbeiningar Hæstaréttar varð niðurstaðan sú að málsmeðferð um 60 þeirra hjá annars vegar skattyfirvöldum og hins vegar héraðssaksóknara hafi ekki verið nægilega samtvinnuð í efni og tíma, aðallega vegna þess að þeim var slegið á frest vegna máls Jóns Ásgeirs og Tryggva sem var fyrir Mannréttindadómstólnum.

Það rof sem varð vegna þess að málin voru sett á bið varð á endanum til þess að þau voru látin niður falla.

Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar